Халықаралық журналистік консорциум OCCRP 2022 жылы Дубайда жылжымайтын мүлікке ие болған және сол уақытта мемлекеттік қызметте болған немесе оны жаңа тастап кеткендердің профайлдарын жариялады. Онда әлемнің көптеген елдерінің саясаткерлері, шенеуніктері және қылмыскерлерінің жүздеген тегі бар.
Өз кезегінде консорциумның Қазақстандағы серіктесі — Vlast басылымы өз сайтында Дубайдағы қымбат жылжымайтын мүлік иелерінің тізімін орналастырды. Біз сол жерден ең танымал есімдерді таңдадық:
- ИЛЬЯС ОРЫСПАЕВ – жалпы құны шамамен $7 млн болатын 5 екі бөлмелі пәтер және бір вилла.
Coffeeboom кофеханалар желісін дамытатын мейрамхана саласындағы екі қазақстандық компанияның тең иесі. Өткен жылдың ақпан айына дейін ол Ақмола облысы Зеренді ауданында алтын өндіруді жоспарлаған өндіруші компанияның да тең иесі болды. Оның әкесі Максат Орыспаев 2023 жылдың тамызына дейін Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің Мемлекеттік қорғаныс тапсырысы комитетін басқарды.
- СЕРИК ЕСТАЙ және АЙЖАН АСАНОВА – жалпы құны шамамен $6,3 млн болатын 8 пәтер.
Серик Естай - бұрынғы кеденші және мұнайшы, сонымен қатар әр жылдары жоғары мемлекеттік лауазымдарды атқарған Өмірзақ Шөкеевтің туған ағасы. Оның жұбайы Айжан Асанова - кең дүкендер желісі бар ірі «Алатау-құс» құс фабрикасының жалғыз акционері.
- ТАЛҒАТ КӨЛІБАЕВ – құны шамамен $680 мың болатын 3 пәтер.
Ешқашан бизнеспен айналыспаған бұрынғы жоғары лауазымды құқық қорғау органы қызметкері. Оның отбасы мүшелері, оның ішінде екі ұлы, әлі күнге дейін мұнай-газ секторынан бастап азық-түлік нарықтарына дейінгі әртүрлі салаларда активтерге ие.
- ВЕНЕРА БАЙМҰРЗАЕВА – жалпы құны шамамен $4,3 млн болатын 50-ден астам жылжымайтын мүлік.
Кәсіпкер әйел, Мәжілістің бұрынғы спикері Нұрлан Нығматулиннің жұбайы. Нығматулин отбасы бизнесте екі топпен: «Қазақмыс»/KAZ Minerals және «Ордабасы»мен тығыз байланысты, соңғысының негізгі иесі - кәсіпкер Дінмұхамед Идрисов.
- ПАНУАР ОМАРОВА – құны $800 мыңнан асатын вилла.
Кәсіпкер әйел, «Павлодар мұнай-химия зауыты» ЖШС басқармасының бұрынғы мүшесі Асылбек Кәрібаевтың жұбайы. Оның күйеуі «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясының құрылымына кіретін көптеген мұнай компанияларының топ-менеджері болған.
- ЖАНАР СҮЛЕЙМЕНОВА – жалпы құны шамамен $2,1 млн болатын пәтерлер, виллалар және коммерциялық жылжымайтын мүлік нысандары.
Кәсіпкер әйел, «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы басқармасы төрағасының бұрынғы орынбасары Данияр Берлібаевтың жұбайы.
- ЗӘРЕМА МҰХАМЕДЖАНОВА – құны шамамен $1,6 млн болатын вилла.
Кәсіпкер әйел, бұрынғы жоғары лауазымды шенеунік Бауыржан Мұхамеджановтың жұбайы. Оның күйеуі әділет министрі, ішкі істер министрі, вице-премьер, президент әкімшілігі басшысының орынбасары, Маңғыстау облысының әкімі болып жұмыс істеген.
- ТАЛҒАТ АХМЕТОВ – құны шамамен $6 млн болатын вилла.
Кәсіпкер, Даниал Ахметовтің ұлы. Оның әкесі жоғары лауазымды шенеунік болған — премьер-министр, қорғаныс министрі, Ресейдегі елші және екі өңірдің: Павлодар облысы мен ШҚО-ның әкімі лауазымдарын атқарған.
- ҚАЙРАТ САТЫБАЛДЫ және оның әйелдері – құны $2,2 млн-нан асатын бес пәтер.
Қайрат Сатыбалды - Қазақстанның бұрынғы президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың жиені, кәсіпкер және бұрынғы мемлекеттік қызметші, мемлекеттік қаражатты жымқырғаны үшін сотталған.
- ӘЛИЯ МӘУЛЕШЕВА – жалпы құны $720 мыңнан асатын пәтер және вилла.
Кәсіпкер әйел, қаржы вице-министрі және дипломат Андар Шүкіпұтовтың қызы. Мәулешева балалар білімін дамыту жөніндегі бірнеше жобаның негізін қалаушы және жетекшісі ретінде танымал. Бұл Business kids, «Еуразиялық балалар қоғамдастығы» мектептері және Ресейдегі UCMAS Ментальды арифметика академиясы.
- Алматы әкімі ЕРБОЛАТ ДОСАЕВ – құны $210 мыңнан асатын үш бөлмелі пәтер.
- ӘСЕЛ ҚҰРМАНБАЕВА – құны $1 млн-нан асатын пәтер.
«Астана Балет» театрының арт-менеджері, бұрынғы президент Нұрсұлтан Назарбаевтың жұбайы.
- ӘЛЖАН ИМАШЕВ – құны $310 мыңнан асатын пәтер.
Ұлттық компаниялардың бұрынғы топ-менеджері, бұрынғы жоғары лауазымды шенеунік Берік Имашевтің ұлы. Әлжан Имашев өзінің қысқа мансабы ішінде мемлекеттік қатысуы бар бірнеше компанияда, сондай-ақ бизнесте жоғары лауазымдарда жұмыс істеп үлгерді - бірінші жеке компанияны ол 21 жасында басқарды.
- БАҒДА БАТАЛОВА – элиттік тұрғын үй кешеніндегі құны $750 мыңнан асатын екі бөлмелі пәтер.
Кәсіпкер әйел, Алматы облысының бұрынғы әкімі Амандық Баталовтың жұбайы. Қазір әрекетсіз Алматы облысындағы ауыл шаруашылығы кооперативінің тең иесі. Ол сонымен қатар итальяндық жиһаз сататын компанияға ие.
- БАҒДАТ МАЙКЕЕВ – құны $500 мыңнан асатын пәтер.
Сыбайлас жемқорлық үшін сотталған бұрынғы қорғаныс вице-министрі. 2014 жылғы ақпанда сол кездегі қорғаныс вице-министрі Майкеев пара алу кезінде ұсталды - ол бизнесмендерге тиімді келісімшарттар үшін тиесілі болған көрінеді.
Сол жылы Майкеев 6 жыл бас бостандығынан айыруға сотталды, сот сондай-ақ оның барлық мүлкін тәркілеуді бұйырды. Алайда 2015 жылы Майкеев босатылды: сот оны денсаулығына байланысты босатып жіберді.
- ДИНА ҚАСЫМОВА – құны $400 мыңнан асатын бір бөлмелі пәтер.
Зейнеткер, ІІМ және мемлекеттік күзет қызметінің бұрынғы басшысы Қалмұханбет Қасымовтың жұбайы.
- ЕРЖАН АЙДАРБАЕВ – жалпы құны $570 мыңнан асатын 3 екі бөлмелі пәтер.
«ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясының бұрынғы басшысы — Әлік Айдарбаевтың ағасы.
- КӨРЛЕН ШӘРІПБАЕВА – құны шамамен $250 мың болатын пәтер.
Кәсіпкер әйел, QazaqGas ұлттық компаниясы басқармасының бұрынғы төрағасы Қайрат Шәріпбаевтың қызы. Оның әкесі 1990-жылдардың басында кәсіпкер болған, содан кейін алдымен мемлекеттік қызметке, кейін ұлттық компанияларға келген. 2010 жылы оның жұбайы Қазақстанның бұрынғы президентінің үлкен қызы Дәриға Назарбаева болды.
- МАРЛЕН ТҰРҒҰМБАЕВ – құны $347 мың болатын пәтер.
Кәсіпкер, ІІМ бұрынғы басшысы Ерлан Тұрғымбаевтың ұлы.
- СЕРГЕЙ КУЗЬМЕНКО – құны $348 мың болатын екі бөлмелі пәтер.
Бұрынғы жоғары лауазымды құқық қорғау органы қызметкері, Рахат Әлиевтің ісі бойынша өткен. Кузьменко күш құрылымдарында, оның ішінде салық полициясы мен кеден комитетінде әртүрлі басшылық лауазымдарды атқарған.
Бүкіл мансабы бойы Дәриға Назарбаеваның бірінші күйеуі Рахат Әлиевпен тығыз байланысты болды. Әлиевтің атышулы ісі бойынша