ФБРК редакциясы Қазақстанның әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларының (ӘКК) қаржылық есептілігін талдауға арналған жарияланымдар сериясын жалғастырады. Бүгін біз Қарағанды облысының даму институты болып табылатын «Сарыарқа» ӘКК консолидацияланған қаржылық есептілігін 2023 жылға қарастырамыз, ол қайшылықты көрсеткіштерді көрсетті: 34 млн теңге жалпы шығын кезінде корпорация микронесиелеу және бағаны тұрақтандыру бағдарламалары бойынша әлеуметтік маңызды функцияларды белсенді орындай отырып, жылды 38,7 млн теңге таза пайдамен аяқтай алды.
ҚАРЖЫЛЫҚ НӘТИЖЕЛЕР: ЖАЛПЫ ШЫҒЫННАН ТАЗА ПАЙДАҒА ДЕЙІН
«Сарыарқа» ӘКК үшін 2023 жылғы қаржылық қорытындылар әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар қызметінің ерекшелігін көрсетеді. 321,9 млн теңгені құраған түсім кезінде корпорация сатылған тауарлар мен қызметтердің өзіндік құнының 355,8 млн теңгеге дейін асып кетуіне тап болды, бұл 33,96 млн теңге жалпы шығынға әкелді.
Алайда, қаржы активтерін тиімді басқару және 221,1 млн теңге мөлшерінде депозиттер бойынша сыйақылар алу арқылы корпорация операциялық шығындардың орнын толтырып қана қоймай, жылды 38,7 млн теңге таза пайдамен аяқтай алды. Бұл өтімділікті басқарудың және кіріс көздерін әртараптандырудың сауатты саясатын куәландырады.
АКТИВТЕР ҚҰРЫЛЫМЫ: ӨТІМДІЛІККЕ КОНСЕРВАТИВТІ КӨЗҚАРАС
«Сарыарқа» ӘКК консолидацияланған балансы активтердің жалпы көлемін 48,2 млрд теңге деңгейінде көрсетті, бұл ретте құрылым қысқа мерзімді (4 млрд теңге) активтерден ұзақ мерзімді активтердің (42,1 млрд теңге) басымдылығын көрсетеді. Мұндай арақатынас ұзақ мерзімді несиелеуге және инвестициялық қызметке бағытталған даму институттарына тән.
Ақша қаражатын басқарудың консервативті тәсілі ерекше назар аудартады. Корпорацияның банктік шоттарында 1,07 млрд теңге, ал жинақ шоттарында тағы 994,6 млн теңге орналастырылды. Өтімді қаражаттың осындай едәуір көлемі (2 млрд теңгеден астам) «Сарыарқа» ӘКК-ге өңірлік даму бағдарламаларын іске асыру үшін қажетті беріктік қорын қамтамасыз етті.
КАПИТАЛДЫҚ ҚҰРЫЛЫМ: ТҰРАҚТЫ ҚАРЖЫЛЫҚ БАЗА
Корпорацияның жарғылық капиталы 70,9 млрд теңгені құрады, орналастырылған акциялар 80 млрд теңгеден жарияланған 55,5 млрд теңге сомасына болды. Бір акцияның бағасы 0,0007 теңге символдық деңгейінде белгіленген, бұл мемлекеттік даму институттарына тән.
Капиталдық құрылымның маңызды элементі 21,3 млрд теңге мөлшеріндегі өзге капитал болды — жалпы бақылаудағы компания өтеусіз берген алынған активтер. Бұл капитал корпорацияның қаржылық базасын нығайтады және өңірлік даму бағдарламалары үшін мүмкіндіктерді кеңейтеді.
ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР: ӨҢІРЛІК ҚҰРЫЛЫМДАРМЕН СЕРІКТЕСТІК
Ұзақ мерзімді міндеттемелер құрылымында жалпы көлемі 2,26 млрд теңге болатын өзге ұзақ мерзімді міндеттемелер ерекше орын алады. Негізгі бөлігін «ҚазТрансГаз» АҚ алдындағы 2,21 млрд теңге мөлшеріндегі берешек, сондай-ақ Шерубайнұра көмірлі ауданы бойынша тарату қоры (45,9 млн теңге) құрады.
Бұл міндеттемелер «Сарыарқа» ӘКК-нің ірі инфрақұрылымдық жобаларға қатысуын көрсетеді және корпорацияның өңірлік экономикадағы жүйе құрушы рөлін растайды.
«АУЫЛ АМАНАТЫ» БАҒДАРЛАМАСЫ: АУЫЛДЫҚ АУМАҚТАРДЫ АУҚЫМДЫ ҚОЛДАУ
Корпорация қызметінің негізгі бағыты «Ауыл аманаты» мемлекеттік микронесиелеу бағдарламасына қатысу болды. Осы бағдарлама бойынша берілген несиелердің жалпы портфелі 2,94 млрд теңгені құрайтын ұзақ мерзімді бөлікті және 474 млн теңге қысқа мерзімді бөлікті қоса алғанда, әсерлі 3,4 млрд теңгені құрады.
Бағдарламаны қаржыландыру 2033 жылға дейінгі мерзімге жылдық 2,5% мөлшерлемемен Қарағанды облысының ауыл шаруашылығы басқармасынан 3,43 млрд теңге мөлшеріндегі ұзақ мерзімді қарыз есебінен қамтамасыз етіледі. «Сарыарқа» ӘКК осы бюджеттік несиеге қызмет көрсету жөніндегі сенім білдірілген агент ретінде әрекет етеді, жеке кәсіпкерлерге мал шаруашылығы, өсімдік шаруашылығы және өзге де ауыл шаруашылығы емес салалар бойынша кепілдік қамтамасыз ету кезінде 7 жылға дейінгі мерзімге жеңілдік шарттарымен несиелер береді.
ТҰРАҚТАНДЫРУ ҚОРЫ: ӘЛЕУМЕТТІК ӘСЕР МЕН ТАБЫСТЫЛЫҚ АРАСЫНДАҒЫ ТЕПЕ-ТЕҢДІК
Тұрақтандыру қорын басқру жөніндегі қызмет аралас нәтижелерді көрсетті. Тұрақтандыру қорының тауарларын сатудан түскен 102,6 млн теңге табыс кезінде шығыстар 192,1 млн теңгені құрады, бұл осы бағыт бойынша 89,5 млн теңге шығынға әкелді.
Тұрақтандыру қоры арқылы тікелей сатудан басқа, «Сарыарқа» ӘКК бағаны реттеудің қосымша тетігін — нарық қатысушыларын қысқа мерзімді жеңілдік несиелеуді қолданады. Қарағанды қаласының азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі іс-шаралар аясында корпорация реттелетін тауарларға бағаны тұрақтандыру үшін 1 жыл мерзімге жылдық 0,01% символдық мөлшерлемемен несиелер береді.
Тұрақтандыру қорынан қаржылық шығындарға қарамастан, бағаны реттеудің кешенді тәсілі өңір тұрғындары үшін әлеуметтік маңызы бар тауарлардың қолжетімділігін қамтамасыз ете отырып, маңызды әлеуметтік функцияны орындайды.
ӘКІМШІЛІК ШЫҒЫНДАР ЖӘНЕ КАДР САЯСАТЫ
Әкімшілік шығыстар салықтарды есепке алғандағы 207,6 млн теңге еңбек ақы төлеу бойынша шығыстарды қамтитын 308,9 млн теңгені құрады. Әкімшілік шығыстардың басқа да елеулі баптары арасында әлеуметтік салық және әлеуметтік аударымдар (21,2 млн теңге), сондай-ақ аудитке және өзге де кәсіби қызметтерге арналған шығыстар (6,3 млн теңге) ерекшеленеді.
ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ САЯСАТ ЖӘНЕ ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
«Сарыарқа» ӘКК жалпы сомасы 36,4 млрд теңгені құрайтын әртүрлі ұйымдардағы үлестерге ие бола отырып, белсенді инвестициялық саясатты көрсетеді. Маңызды қатысулар арасында — «QazTechna» ЖШС-де (қазақстандық автобустар өндіруші) 20% және «КамаТуресКZ» АҚ-да 31,2 млрд теңге. Мұндай әртараптандыру корпорацияға инвестициялық табыс алуға ғана емес, сонымен қатар өңірлік экономиканың әртүрлі секторларының дамуына ықпал етуге мүмкіндік береді.
Болашақ даму үшін маңызды сигнал 2024 жылдың басында «Қарағанды облысының ауыл шаруашылығы басқармасы» ММ (800 млн теңге) және «Өнеркәсіпті дамыту қоры» АҚ (9,87 млрд теңге) тарапынан жалпы көлемі 10,67 млрд теңге елеулі ұзақ мерзімді қарыздарды тарту болды. Бұл мемлекеттік институттардың «Сарыарқа» ӘКК-ге деген сенімін және қызмет ауқымын едәуір кеңейту жоспарларын куәландырады.
АУДИТОРЛЫҚ ҚОРЫТЫНДЫ ЖӘНЕ ЕСЕПТІЛІКТІҢ АШЫҚТЫҒЫ
«Сарыарқа» ӘКК-нің 2023 жылға арналған консолидацияланған қаржылық есептілігі тәуелсіз аудитор «Элит Аудит» ЖШС тексерілді. Аудиторлар шартсыз оң пікір білдіріп, есептіліктің барлық маңызды аспектілерде Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына сәйкес дайындалғанын растады. Бұл есеп жүргізудің жоғары сапасын және корпорацияның қаржылық операцияларының ашықтығын куәландырады.
ҚОРЫТЫНДЫ
«Сарыарқа» ӘКК-нің 2023 жылға арналған консолидацияланған қаржылық нәтижелері коммерциялық көрсеткіштер мемлекеттік даму бағдарламаларын орындаумен тығыз байланысты әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияның классикалық үлгісін көрсетті. Негізгі қызметтен жалпы шығындарға қарамастан, қаржы активтерін тиімді басқару корпорацияға жылды оң нәтижемен аяқтауға мүмкіндік берді.
Табыстың негізгі факторлары өтімділікті басқарудың консервативті саясаты, «Ауыл аманаты» бағдарламасына белсенді қатысу және әртараптандырылған инвестициялық портфель болды. Тұрақтандыру қорының шығындылығы ӘКК қызметінің әлеуметтік бағыттылығын көрсетеді, мұнда қаржылық тиімділік әлеуметтік әсерге жол беруі мүмкін.
Корпорацияның одан әрі дамуы коммерциялық тұрақтылық пен Қарағанды облысында кәсіпкерлікті қолдау және бағаны тұрақтандыру бойынша әлеуметтік маңызды міндеттерді орындау арасындағы тепе-теңдікті сақтау қабілетіне байланысты болады. 10,67 млрд теңге мөлшерінде қосымша қаржыландыруды тарту, мүмкін, өңірлік даму бағдарламаларын кеңейту және ӘКК-нің облыс экономикасын қолдаудың негізгі институты ретіндегі рөлін күшейту үшін жаңа мүмкіндіктер ашты.
Естеріңізге сала кетейік, бұған дейін біз 2023 жылға «Kokshe» ӘКК қаржылық есептілігін талдаған болатынбыз. Келесі жарияланымдарда ФБРК редакциясы талдауды жалғастыруды жоспарлап отыр, бұл осы даму институттарының тиімділігінің және олардың Қазақстан экономикасына қосқан үлесінің тұтас бейнесін құруға мүмкіндік береді.
Жалғасы бар...