ФБРК редакциясы Ақкөл — елдің тұңғыш smart-қаласына аттанды, ол астанадан небәрі жүз шақырым қашықтықта орналасқан.
Smart Aqkol жобасын таныстырды экс-президент Нұрсұлтан Назарбаевқа 2019 жылы. Сонда ол Қазақстанның барлық «ақылды» қалаларын дамытудың үлгісі болуы керек еді.
Бастамашылар болды «Қазақтелеком», ERG, АРЭК, Tengri Lab облыс әкімдігімен бірлесіп — бәрі жеке инвестициялар есебінен. Міне, басты сұрақ: алты жылдан кейін бұл «ақылдылықтан» не қалды?
Кіре берісте бос жақтаулары бар баннер қарсы алады — онда бір кездері ақпараттық экрандар жарқырап тұратын. «Ақылды» технологиялар демалысқа шығуды ұйғарған сияқты.
АЛҒАШҚЫ ӘСЕРЛЕР: ТӘРТІП ПЕН ХАОС АРАСЫНДА
Теміржол вокзалы жөндеуде, жұмысшылар ескі ғимаратта еңбек етуде. Көгалдар шабылған, қабырғалар боялған — тазалық деңгейде. Бірақ бір нюанс: жалғыз дәретхана — жиіркенішті иісі бар толып кеткен биодәретхана. Неге адамдарға ыңғайлы болу үшін бірнеше қосымша дәретхана орнатпасқа?
Қаланы аралап жүріп, бірден көзге түседі: жаяу жүргіншілер жолдары апатты түрде жетіспейді. Балалар мен арбалағы аналар жолдың дәл жиегімен келеді. Ирониясы, бейнебақылау камералары бұл көріністі тіркейді, бірақ жолдар пайда болмайды.
ЖАРҚЫН СӘТТЕР БАР
Жаяу жүретін аймақ пен стадион — қаланың нағыз мақтанышы. Таза, күтілген, демалып жатқандар көп. Қасында ауған соғысына қатысушыларға арналған ұқыпты ескерткіш. Бәрі тамаша көрінеді, егер стадионға апаратын жол жоқ екенін есептемегенде. Көктемде ол жерде сөзсіз лай ботқасы болады. Әкімдік, «демалыс аймағына» қалыпты жол салудың уақыты келмеді ме?
Технологиялардан орталық алаңда тегін Wi-Fi жұмыс істейді. Бәлкім, нақты жұмыс істейтін жалғыз «ақылды» шешім.
СӘУЛЕТТІК ҚАРАМА-ҚАРСЫЛЫҚТАР
Нұрмағамбетов көшесіндегі орталық алаң — бөлек әңгіме. Бір субұрқақ жұмыс істейді, екіншісі істемейді. Сымдары бар қалқандар ашық. Бұрын телефон қуып алуға болатын беседкалар енді тек «отыруға» арналған. Шамдар плафонсыз, сымдар сыртқа шығып тұр. Бір бағанада шамамен тоғыз розетка орнатылған — электромобильдерді қуып алуға арналған smart-шешімдер көрінеді.
«Аманат» партиясының ғимараты тіпті таң қалдырады: жарықтар, шығып тұрған сымдар, пандус сынаққа ұқсайды. Қызық, қызметкерлердің біреуі онымен жүріп көрді ме?
Ал міне әкімдік ғимараты — мүлде басқа мәселе! Күтілген аумақ, жарқын баспалдақтар, гүлдер, тамаша тазалық. Тіпті жанындағы жаяу жүргіншілер жолы әкімдік тұрағынан нашар көрінеді. Кездейсоқтық?
ОРМАН ЖҰМБАҚТАРЫ
Тілші бөрене тиелген фурларды байқады, алайда қалада ешқандай орман дайындау жұмыстары көрінбейді. Бірақ тұрғындардың айтуынша, ағаш өңдеу компаниялары белсенді жұмыс істейді, ал отын сату туралы хабарландырулар бар жерде. Орманды кім және қандай негізде шығарады? Шынымен ешқандай бақылау жоқ па?
ҚОРЫТЫНДЫ НЕ?
Smart Aqkol жобасы еліміздің барлық smart-қалалары үшін эталон болуы керек еді. «Қазақтелеком» серіктестерімен және облыс әкімдігімен бірге жеке инвестициялар салып, жоспарлар құрды.
Бірақ шындық мынадай: Ақкөл жарты жолда тоқтап қалды. Иә, жарықтандыру мен бақылау камералары жақсарды, жағымды демалыс аймақтары пайда болды. Бірақ қала тұрғындарының өмірін түбегейлі өзгертетін жүйелі «ақылды» шешімдер жоқ.
Міне, осы жерде заңды сұрақ туындайды: Alatau City-ды да дәл осындай тағдыр күтіп тұр ма, оны жаңа ғана smart-қалаға айналдыруды жоспарлап жатыр? Немесе біздің сенімсіздігіміз — бәрі «Ескі Қазақстаннан» қалған жаңғырықтар ма, әдемі презентациялар нақты өзгерістерден гөрі қаттырақ естілген кезде?
Тәжірибе қарапайым ақиқатты көрсетеді: әдемі презентациялар — бір бөлек, ал қалалық ортаны жақсарту бойынша нақты жұмыс — мүлде басқа нәрсе. Жүйелі көзқарассыз технологиялар жай гаджеттер болып қалады, ал адамдардың мәселелерін шешу емес.
