Қазақстанда ведомстволық аудит нәтижелерін пайдалану тәртібі өзгерді. Жоғары аудиторлық палата (ЖАП) министрліктердің ішкі аудит қызметтерінің есептерінің дұрыстығын өз бетінше бағалау және қажет болған жағдайда оларды мойындамау құқығын алды.
Шешім палата төрағасы Әлихан Смайылов қол қойған қаулымен ресімделді және іс жүзінде үкімет ішіндегі тексерулерге сыртқы бақылауды күшейтеді.
ЖАП ҚАУЛЫСЫ НЕНІ ӨЗГЕРТЕДІ
Exclusive.kz мәліметінше, 2026 жылғы 20 ақпандағы №2-НҚ ЖАП қаулысы мемлекеттік органдардың ішкі аудит қызметтері (ІАҚ) нәтижелерін пайдалану тәртібіне қатысты.
Құжатқа сәйкес, мұндай қызметтердің есептері енді бақылау нәтижелерінің автоматты растауы ретінде қарастырылмайды. Оларды тек қажет болған жағдайда ғана пайдалануға рұқсат етіледі. Бұл ретте ведомстволық аудиторлар ЖАП алдында өз қорытындыларының объективтілігі мен кәсібилігін растауға тиіс.
Басқаша айтқанда, ІАҚ есептері палатамен қосымша тексеруді қажет ететін алдын ала ақпарат ретінде қарастырылуы мүмкін.
МЕМЛЕКЕТТІК АУДИТ ЖҮЙЕСІ ҚАЛАЙ ӨЗГЕРЕДІ
Жаңа қаулы қабылданғанға дейін министрліктердің ішкі тексерулерінің нәтижелері бірыңғай мемлекеттік аудит жүйесінің бөлігі болып саналды.
Енді ЖАП қосымша бақылау деңгейін енгізеді: ведомстволық материалдарды пайдаланар алдында палатаның өзі дайындайтын сапаны бақылаудың арнайы қорытындысы жүргізілуі мүмкін.
Бұл ведомстволық құжаттар қосымша тексерусіз қорытындылар үшін жеткілікті негіз болып саналмауы немесе қайта қаралуы мүмкін дегенді білдіреді.
БҰЛ ҚАРЖЫ МИНИСТРЛІГІНІҢ РӨЛІНЕ ҚАЛАЙ ӘСЕР ЕТЕДІ
Бұрын ҚР қаржы министрлігі құрылымдары жүргізетін сәйкестік аудиті бюджеттік процестерді мемлекеттік бақылау жүйесінің негізгі элементтерінің бірі болып саналды.
Жаңа рәсім мұндай материалдардың да ЖАП тарапынан қосымша тексеруден өтуі мүмкін екенін көздейді. Осылайша, аудит нәтижелерінің түпкілікті бағасы палатаның ұстанымына байланысты болуы мүмкін.
ШЕШІМ НЕГЕ НАЗАР АУДАРДЫ
Құжатқа бұрын Қазақстан премьер-министрі қызметін атқарған Әлихан Смайылов қол қойды. Қазір ол бюджет қаражатының жұмсалу тиімділігін бақылайтын Жоғары аудиторлық палатаны басқарады.
Жаңа ережелер палатаға қажет болған жағдайда ведомстволық аудиттерді мойындамау туралы мәліметтерді мемлекеттік аудиттің бірыңғай деректер базасына жіберуге мүмкіндік береді. Алайда, жарияланған материалдарда бұл тетіктің іс жүзінде қалай қолданылатыны нақтыланбаған.
АУДИТ ЖҮЙЕСІНДЕ НЕ ӨЗГЕРЕДІ
Бұрын:
Министрліктер мен ведомстволардың ішкі аудит қызметтерінің (ІАҚ) есептері бірыңғай мемлекеттік бақылау жүйесінің бөлігі болып саналды. Олардың нәтижелері сыртқы органдар тарапынан қосымша бағалаусыз тексеру туралы қорытындылар үшін толыққанды негіз ретінде пайдаланылуы мүмкін еді.
Енді:
Жоғары аудиторлық палатасының (ЖАП) 2026 жылғы 20 ақпандағы №2-НҚ қаулысынан кейін мұндай есептер тек қажет болған жағдайда ғана пайдаланылуы мүмкін. Бұл ретте ЖАП оларды сапаны бақылау тетігі арқылы қосымша тексеру және қажет болған жағдайда ведомстволық аудиторлардың қорытындыларын мойындамау құқығына ие болды.