Халықаралық байқаушылар Шанхай ынтымақтастық ұйымы (ШЫҰ), Түркі мемлекеттерінің ұйымы (ТМҰ) және Ислам ынтымақтастық ұйымы (ИЫҰ) Қазақстанның жаңа Конституциясы бойынша республикалық референдумға алдын ала баға берді. Олардың айтуынша, дауыс беру ашық және ұлттық заңнама мен халықаралық стандарттарға сәйкес өтті.
ШЫҰ МИССИЯСЫНЫҢ БАҒАСЫ
ШЫҰ-дан келген халықаралық байқаушылар 2026 жылғы 15 наурызда өткен Конституцияның жаңа редакциясы бойынша республикалық референдумға алдын ала баға берді.
ШЫҰ миссиясының басшысы, ұйым бас хатшысының орынбасары Олег Копылов миссия құрамына ШЫҰ-ға мүше 7 елден 17 байқаушы кіргенін хабарлады. Мониторинг қорытындысы бойынша байқаушылар референдум Қазақстанның заңнамасына және елдің халықаралық міндеттемелеріне сәйкес өткенін мәлімдеді.
Олардың сөзінше, дауыс берудің заңдылығына әсер етуі мүмкін бұзушылықтар анықталмады. Байқаушылар сондай-ақ референдумның өткізілуі елдегі демократиялық процестердің дамуындағы маңызды қадам болғанын атап өтті.
ТМҰ БАЙҚАУШЫЛАРЫ НЕ ХАБАРЛАДЫ
Түркі мемлекеттерінің ұйымы (ТМҰ) миссиясы Астанадағы 31 сайлау учаскесінде дауыс беруге мониторинг жүргізді.
Ұйым бас хатшысының орынбасары Омер Коджаманның хабарлауынша, байқаушылар учаскелердің жұмысына әкімшілік немесе құқық қорғау органдарының араласуын тіркемеген.
Оның айтуынша, азаматтар дауыс беруге ерікті түрде келген, ал халықаралық және жергілікті байқаушылардың жұмыс істеуіне толық жағдай жасалған.
«Миссия қандай да бір елеулі бұзушылықтарды немесе сәйкессіздіктерді анықтаған жоқ. Мүгедектігі бар адамдар да өздерінің конституциялық құқықтарын жүзеге асыра алды», — деп мәлімдеді Омер Коджаман.
ИЫҰ БАҒАСЫ
Халықаралық байқаушыларға жәрдемдесу орталығында өткен баспасөз мәслихатында ИЫҰ Бас хатшылығының Азия істері жөніндегі директоры Имран Садихов та референдумға алдын ала баға берді.
Оның айтуынша, дауыс берудің алдын ала нәтижелері азаматтардың кең қатысуын және қоғамның елдің конституциялық болашағын қалыптастыруға белсенді тартылуын көрсетеді.
«Референдумның алдын ала нәтижелері азаматтардың кең қатысуын көрсетіп, Қазақстан халқының өз елінің конституциялық болашағын қалыптастыруға белсенді араласуын атап көрсетеді. Бас хатшылық референдумның бейбіт және тәртіппен өткізілуін жоғары бағалайды және Қазақстан билігіне халықаралық байқаушылардың жұмысына жәрдемдескені үшін алғыс білдіреді», — деп мәлімдеді Имран Садихов.
Ол ИЫҰ Бас хатшылығы Қазақстанның басшылығы мен халқын референдумның сәтті өткізілуімен құттықтайтынын және конституциялық институттарды нығайтуға, тұрақтылық пен елдің орнықты дамуына жәрдемдесуге бағытталған күш-жігерді қолдайтынын атап өтті.
Еске сала кетейік, Қазақстан Конституциясының жаңа редакциясын қабылдау бойынша республикалық референдум 2026 жылғы 15 наурызда өтті. Республикалық референдум комиссиясының алдын ала деректері бойынша, дауыс беруге қатысушылардың 87,15% -ы 73,12% қатысу кезінде Негізгі заңға өзгерістерді қолдады. Экзитполдардың нәтижелері жарияланғаннан кейін Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 15 наурыздың жыл сайын Қазақстан Конституциясы күні ретінде атап өтілетінін мәлімдеді.
МИССИЯЛАРДЫҢ ЖАЛПЫ БАҒАСЫ
Бақылау қорытындысы бойынша халықаралық миссиялар Қазақстандағы референдум ашық, тиянақты және ұлттық заңнама мен халықаралық стандарттарға сәйкес өтті деген қорытындыға келді.