Су ресурстары және ирригация министрлігі Қызылорда, Түркістан, Жамбыл және Алматы облыстарында су ресурстарының тапшылығы болуы мүмкін екендігі туралы ескертті. Ең шиеленісті жағдай Сырдария өзені алабында күтілуде.
ҚАНДАЙ ӨҢІРЛЕР ТӘУЕКЕЛ АЙМАҒЫНДА
Су тапшылығы қаупі туралы министр Нұржан Нұржігітов үкімет отырысында хабарлады. Ведомствоның бағалауы бойынша, вегетациялық маусым 2025 жылғы құрғақшылықтың салдарының әсерінен өтуде, деп хабарлайды Vlast.kz.
Ең күрделі жағдай Сырдария өзені алабында күтілуде. Министрдің айтуынша, қазіргі уақытта іргелес мемлекеттердің су қоймаларындағы су көлемі өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 1,6 млрд текше метрге аз. Жазғы кезеңде бұл су қоймалары жинақтау режимінде жұмыс істейді, сондықтан Қазақстанға күтілетін ағын көлемі орташа көпжылдық норманың шамамен 70% құрайды.
Нұржігітовтің айтуынша, бұл Сырдария алабының ортаңғы және төменгі ағысында су тапшылығы қаупін туғызады.
ШУ ЖӘНЕ ТАЛАС АЛАБТАРЫНДА НЕ БОЛЫП ЖАТЫР
Шу және Талас өзендерінің алаптарында да осыған ұқсас жағдай қалыптасуда. Министр Киров су қоймасының 78% толтырылғанын, бұл өткен жылғы деңгейден 89 млн текше метрге аз екенін хабарлады. Орто-Токой су қоймасының толтырылуы 83% құрайды, бұл өткен жылғы көрсеткіштен 79 млн текше метрге төмен.
Талас өзені алабында сулылық нормадан төмен күтіледі, ал Шу алабында ағын норманың 50–75% шегінде болатын орташа су аздық режимі болжанады.
Министр бұл алаптар үшін бүкіл вегетациялық маусым бойына сумен қамтамасыз етілудің тұрақты төмендегені тән екенін атап өтті.
НЕГЕ АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНА НАЗАР АУДАРЫЛАДЫ
Жинақталған ресурстардың салыстырмалы түрде жоғары деңгейіне қарамастан, су тапшылығы қаупі Алматы облысында — Күрті су қоймасы ауданында да сақталуда.
Ондағы судың ағымдағы көлемі 64 млн текше метрді құрайды, бұл өткен жылғы деңгейден 38 млн текше метрге аз.
Сонымен қатар, Шу-Талас алабында Қырғызстан аумағында орналасқан Киров және Орто-Токой су қоймаларының төмен толтырылуы алаңдаушылық туғызады. Осыған байланысты 2026 жылға су пайдалану лимиті 1,2 млрд текше метрден 900 млн текше метрге дейін төмендетілді.
ЖАЛПЫ СУ ҚОЙМАЛАРЫНДАҒЫ ЖАҒДАЙ ҚАНДАЙ
Сонымен қатар министр Қазақстанның ішкі су қоймаларында судың жинақталу жағдайы жалпы тұрақты болып қала беретінін атап өтті.
5 мамырдағы мәлімет бойынша, оңтүстік өңірлердің су қоймаларында 26,2 млрд текше метр су жинақталған. Бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 500 млн текше метрге көп.
Балқаш-Алакөл алабының су қоймаларының толтырылуы 97%, Қапшағай су қоймасы 98% толтырылған. Арал-Сырдария алабында ірі су қоймалары 87% толтырылған, бұл өткен жылғы деңгейден 13% жоғары. Шардара су қоймасы 99% толтырылған.
ӨҢІРЛЕР ҮШІН ҚАНДАЙ ЛИМИТТЕР БЕЛГІЛЕНДІ
Гидрологиялық жағдайды және мемлекетаралық үйлестіру су шаруашылығы комиссиясының шешімдерін ескере отырып, Қызылорда облысы үшін тұрақты суаруға арналған су пайдалану лимиті 3,2 млрд текше метр деңгейінде, Түркістан облысы үшін 3,8 млрд текше метр деңгейінде белгіленді.
КОНТЕКСТ
2026 жылғы 10 сәуірде суды үнемдеу мәдениетіне арналған Орталық коммуникациялар қызметінің (ОКҚ) баспасөз мәслихатында ФБРК редакциясы су министрлігінің өкілдеріне Tasqyn және Talsim-NG жүйелерінің жұмыс нәтижелері туралы сұрақ қойды. Алайда іс-шараның модераторы бұл сұрақты іс-шара тақырыбына қатысы жоқ деп, қабылдамады.
Кейін министрлік жазбаша жауабында нақтылады, Tasqyn жүйесі «Қазгидромет» РМК деректері негізінде су тасқынын болжау үшін қолданылатынын, ал Talsim-NG өзен ағыны туралы гидрологиялық деректерді беретінін. Сонымен қатар, ведомство жүйелердің тиімділігінің немесе дәлдігінің нақты көрсеткіштерін келтірмеді, қорытындыларды су тасқыны маусымы аяқталғаннан кейін шығаруды көздейтінін көрсетті.
Қайталанған жауапта министрлік хабарлады, Talsim-NG Қазақстанның сегіз өзен алабында алғашқы «жауынгерлік» маусымын өткізіп жатқанын, ал тиімділікті тәуелсіз бағалауды су тасқыны аяқталғаннан кейін жүргізуді жоспарлап отырғанын.