2026 жылдың басынан бастап «Қазсушаруашылығы» РМК Қызылорда филиалы экологиялық мақсаттарға 881,4 млн м³ су жіберді, оның ішінде Қызылорда облысының 181 көл жүйесін, шабындықтар мен жайылымдарды ұстау.
АУДАНДАР ҚАНША СУ АЛДЫ
2026 жылдың басынан бастап экологиялық мақсаттарға барлығы 881,4 млн м³ су жіберілді. Аумақтар бойынша бөлінуі былайша көрінеді:
- Қазалы ауданы — 230,7 млн м³
- Сырдария ауданы — 174,4 млн м³
- Жалағаш ауданы — 166,2 млн м³
- Жаңақорған ауданы — 82,4 млн м³
- Қызылорда қаласы — 73 млн м³
- Қармақшы ауданы — 72,4 млн м³
- Шиелі ауданы — 72,3 млн м³
- Арал ауданы — 10 млн м³
СУ ҚАЙДА ЖІБЕРІЛЕДІ
Бекітілген кестеге сәйкес, қазіргі уақытта 181 көл жүйесіне, сондай-ақ өңірдің шабындықтары мен жайылымдарына су жіберу жалғасуда.
Су ресурстары және ирригация министрлігінің атап өтуінше, табиғатты қорғау су жіберулері жыл сайын жүргізіледі. Олардың мақсаты — көл жүйелерін сақтау және шабындық пен мал жаю үшін пайдаланылатын аумақтардың сумен қамтамасыз етілуін ұстау.
ЖЫЛ СОҢЫНА ДЕЙІН ҚАНША СУ ЖІБЕРІЛЕДІ
2026 жылдың соңына дейін экологиялық мақсаттарға тағы шамамен 360 млн м³ су жіберу жоспарлануда.
Су ресурстары және ирригация министрлігінің су ресурстарын реттеу, қорғау және пайдалану жөніндегі комитетінің төрағасы Сейілбек Нұрымбетов бұл жұмыстың Қызылорда облысының экологиялық тепе-теңдігін сақтауға және жергілікті флора мен фаунаны қорғауға бағытталғанын мәлімдеді.
Оның айтуынша, қоршаған ортаны ұстау халықтың өмір сүру сапасымен, мал шаруашылығын, суармалы егіншілікті және өңір экономикасын дамытумен байланысты.
КОНТЕКСТ
Ауыл шаруашылығы Қазақстандағы ең ірі су тұтынушы болып қала береді: оның үлесіне елдің жалпы су тұтынуының шамамен 65%-ы тиесілі, оның негізгі көлемі суаруға пайдаланылады. Сондықтан суды бөлу мәселелері ауылшаруашылық өндірісі суару суының қолжетімділігіне тәуелді оңтүстік өңірлерде әсіресе өткір тұр.
Сонымен қатар, Қызылорда облысында суға қолжетімділік мәселелері былтыр да туындаған. 2025 жылдың тамызында жергілікті аграрийлер суару суының жетіспеушілігі туралы хабарлаған: шаруашылықтар қатаң кесте бойынша жұмыс істеуге мәжбүр болды, ал кейбір жағдайларда коллекторлардағы суды қайта пайдаланды. Қыркүйекте ФБРК сондай-ақ өңірге су беру туралы ресми деректер мен нақты су тұтыну есептеулері арасындағы айтарлықтай алшақтықтар туралы жазған. Зерттеу жалпы ауданы 100 мың га астам суармалы жердегі 40 мыңнан астам егістікті қамтыды.
Биыл ұқсас шағымдар Жамбыл облысында да айтылды. Сәуірде Қордай ауданының шаруалары «Қазсушаруашылығы» РМК «Оң тармақ» арнасы бойынша су беруге шарт жасасудан бас тартқаннан кейін суару суының жетіспеушілігіне тап болды.
Мамырда су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов Жамбыл облысын қоса алғанда, төрт облыста су тапшылығы қаупін растады. Бұл ретте Шу-Талас бассейні бойынша 2026 жылға су пайдалану лимиті 1,2 млрд-тан 900 млн м³-қа дейін төмендетілді.
Маусымда ФБРК негізін қалаушы Кирилл Павлов су ресурстары және ирригация вице-министрі Аслан Абдраимовтан Жамбыл облысындағы Тасөткел су қоймасының нашар толуы ведомствоның болжамдарына сәйкес келді ме деп сұрады. Абдраимов цифрлық құралдар, оның ішінде Tasqyn жүйесі құрғақшылық және Тасөткел жағдайы туралы ақпаратты алдын ала беріп отырғанын жауап берді. Яғни ведомство мұндай болжамдарға алдын ала ие болды, бірақ бұл ақпарат, шамасы, ведомствоның ішінде уақтылы шешімдерге әкелмеген сияқты.
Енді «Қазсушаруашылығы» Қызылорда облысында экологиялық мақсаттарға 881,4 млн м³ су жіберу туралы хабарлағанда, су көлемдері туралы ғана емес, сонымен қатар су ресурстарын басқару жүйесіндегі шешімдердің келісілуі туралы да мәселе туындайды. Су аздығы болжамдары, ауыл шаруашылығының қажеттіліктері және экологиялық міндеттер бір уақытта ескеріле ме — және болжамдар мен суды практикалық бөлу арасында қайтадан келіспеушіліктер туындамай ма?
