Қазақстанның астық нарығы тоқырау жағдайында қалып отыр: мәмілелер сирек жасалады, ал сала қатысушылары жаңа баға бағдарларына сақтықпен қарайды. Жағдайға қосылған құн салығын (ҚҚС) қайтаруға байланысты салық заңнамасындағы өзгерістер, сондай-ақ Ирандағы әскери оқиғаларды қоса алғанда, сыртқы факторлар әсер етті, бұл арпа саудасын іс жүзінде тоқтатты.
САЛЫҚТЫҚ ӨЗГЕРІСТЕР МӘМІЛЕЛЕРДІҢ БЕЛСЕНДІЛІГІН ТӨМЕНДЕТТІ
Inbusiness.kz деректері бойынша, Қазақстан астық одағы (ҚАО) сарапшысы, аналитика комитетінің жетекшісі Евгений Карабанов соңғы аптада ауыл шаруашылығы дақылдары нарығында сату белсенділігі төмен болғанын хабарлады.
Оның айтуынша, нарық Қазақстан Республикасының Салық кодексінің ҚҚС қайтаруға қатысты жаңа талаптарынан туындаған ұзаққа созылған тоқыраудан кейін қалпына келуге тырысуда.
«Қазір нарық ҚҚС қайтару бөлігіндегі Салық кодексінің жаңа талаптарынан туындаған ұзақ тоқыраудан кейін есін жиюға тырысып жатыр. Сатып алушылар ішкі нарықты ұсыныстармен сынақтан өткізуде, бірақ мәмілелер саны аз. Өз кезегінде, ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушілердің көпшілігі астық дақылдарының бағасын төмендетуге дайын емес, ал экспорттаушылар шығынмен немесе нөлге жұмыс істегісі келмейді», — деді Евгений Карабанов.
ҚАО деректері бойынша, өткен аптада ішкі нарықта бағаларда айтарлықтай өзгерістер болмады.
АСТЫҚ БАҒАЛАРЫ ҚАЛАЙ ӨЗГЕРДІ
Тек 4-ші сұрыпты бидай ғана шамалы өсім көрсетті — оның құны 1 мың теңгеге өсіп, тоннасына 88–92 мың теңгені құрады. Сарапшылар мұны өңдеушілер мен экспорттаушылардың белсенділігімен байланыстырады.
Басқа дақылдардың бағасы өзгеріссіз қалды:
- 3-ші сұрыпты бидай (клейковинасы 23–24%) — тоннасына 90–94 мың теңге;
- 3-ші сұрыпты бидай (клейковинасы 30+) — тоннасына 123–127 мың теңге;
- 5-ші сұрыпты бидай (элеваторларда) — тоннасына 85–89 мың теңге;
- жемдік арпа — тоннасына 87–91 мың теңге.
Сарапшының айтуынша, нарық қатысушылары жаңа жағдайларға бейімделуді жалғастырып, одан әрі баға белгілеу үшін бағдарлар іздеуде.
ИРАНДАҒЫ ӘСКЕРИ ФАКТОР АРПА САУДАСЫН ТОҚТАТТЫ
Жағдай сыртқы мән-жайлармен де күрделене түсуде. Евгений Карабановтың айтуынша, Ирандағы әскери әрекеттер арпа саудасын іс жүзінде тоқтатты.
Сарапшы сауданың қайта жандануы әскери әрекеттердің ұзақтығына және осы елдегі ішкі саяси тұрақтылыққа байланысты болатынын атап өтті.
АСТЫҚ ЭКСПОРТЫ ӘЛСІЗ КҮЙІНДЕ ҚАЛУДА
Астықты экспортқа жөнелту қарқыны да төмен болып қалуда. Сарапшы себептердің бірі ретінде экспорттаушылардың жаңа, жоғары бағалар бойынша ұсыныстарын атады.
Өз кезегінде импорттаушылар нарықтың одан әрі перспективаларын бағалауға тырысып, келісімшарттар жасасуға асықпайды.
ҚАО деректері бойынша, бидайдың бірқатар позициялары бойынша экспорттық бағалар төмендеді:
- 3-ші сұрыпты бидай (клейковинасы 23–24%, 27%, 28–29% және 30+) тоннасына $5-ке арзандап, сапасына қарай $260–315 дейін төмендеді;
- 4-ші сұрыпты бидай $250–255 дейін төмендеді;
- 3-ші сұрыпты бидай (клейковинасы 25–26%) $3-ке арзандап, $265–270 болды.
Сондай-ақ, арпаға DAP Сарыағаш бағыты бойынша экспорттық ұсыныс бағалары $5-ке төмендеп, тоннасына $250–255 болды.
Сонымен қатар, FOB Ақтау порты шарттары бойынша бағалар әскери әрекеттер басталғанға дейін белгіленген деңгейде номиналды болып қалуда. Материалдарда мәмілелер іс жүзінде жасалмайтыны атап өтілген.
Сарапшының бағалауынша, нарықтың жандануы сыртқы факторлардың тұрақтануы кезінде ғана мүмкін.