«Астана» халықаралық қаржы орталығының (АХҚО) соты «Газпром» компаниясынан «Украинаның Нафтогаз» ҰАК пайдасына 1,4 млрд долларға жуық соманы мәжбүрлеп өндіріп алуға рұқсат берді. Сот төрелік шешімді танып, оны Қазақстан аумағында орындауға рұқсат берді.
Бұл – шетелдік юрисдикцияның ресейлік компанияға қатысты аталған төрелік шешімді танып, орындауға жол берген алғашқы жалпыға белгілі жағдай.
АХҚО СОТЫ НЕ ШЕШТІ
Forbes Ukraine деректері бойынша, сот шешімі компанияға Қазақстанда «Газпромға» қарсы төрелік шешімді мәжбүрлеп орындау рәсімдерін бастауға мүмкіндік береді.
Компанияда халықаралық төрелік сот тағайындаған берешек, пайыздар және сот шығындарын өндіріп алу туралы мәселе болып отырғанын мәлімдеді.
«Украинаның Нафтогаз» ҰАК басқарма төрағасы Сергей Корецкий бұл шешімді қаражат өндіріп алу жөніндегі халықаралық науқанның «тағы бір практикалық нәтижесі» деп атады. Оның айтуынша, төрелік шешімді орындау бойынша жұмыс әртүрлі юрисдикцияларда жалғасуда.
КОМПАНИЯЛАР АРАСЫНДАҒЫ ДАУ НЕМЕН БАЙЛАНЫСТЫ
Даудың мәнмәтіні Украина аумағы арқылы газ транзитін ұйымдастыруға арналған 2019 жылғы келісімшартқа қатысты.
Хабарланғандай, 2022 жылғы мамырда ресейлік оккупациялық күштердің әрекеттері салдарынан «Сохрановка» бекеті арқылы транзит қиындады. Осыдан кейін «Нафтогаз» газды «Суджа» бекеті арқылы тасымалдауды жалғастырды.
Украиналық компанияның нұсқасы бойынша, жеткізу жалғасқанына қарамастан, «Газпром» транзит қызметтері үшін толық төлеуден бас тартты. Бұл халықаралық төрелікке жүгінуге негіз болды.
ТӨРЕЛІК ТАЛКЫЛАУ ҚАЛАЙ ДАМЫДЫ
2022 жылғы қыркүйекте «Нафтогаз» Халықаралық сауда палатасының регламенті бойынша Швейцарияда төрелік іс қозғады.
2025 жылғы маусымда төрелік трибунал «Газпромды» жауапты деп танып, оны берешек, пайыздар мен шығындарды төлеуге міндеттеді.
Кейінірек, 2026 жылғы қаңтарда Швейцарияның Федералдық трибуналы «Газпромның» шағымын қанағаттандырмай, төрелік шешімнің түпкілікті күшіне енуіне жол берді.
ҚАЗАҚСТАН ШЕШІМІ НЕМЕН МАҢЫЗДЫ
АХҚО сотының шешімі осы төрелік шешімнің Швейцариядан тыс жерде танылғанының алғашқы жалпыға белгілі жағдайы болды.
Бұл іс жүзінде Қазақстанда мәжбүрлеп орындау рәсімдерін қолдану мүмкіндігін ашады. Сонымен қатар, жарияланған материалдарда «Газпромның» Қазақстанда өндіріп алу шеңберінде пайдаланылуы мүмкін активтерінің бар-жоғы нақтыланбайды.
Қазақстандық процесте «Нафтогастың» мүдделерін ADL Disputes және Wikborg Rein заң кеңесшілері ұсынды.