Қазақстанның қаржы ұйымдары киберқауіпсіздік жағдайына бағалау жүргізуді жылына кемінде бір рет өткізуге міндеттелді. Тексерулер интернет-банкинг жүйелерін, төлем қызметтерін және клиенттердің дерекқорларын қамтиды. 2027 жылы кибержаттығулармен екінші деңгейдегі барлық банктерді қамту жоспарлануда.
ҚАНДАЙ ТЕКСЕРУЛЕР КӨЗДЕЛГЕН
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (ҚНРДА) деректері бойынша, жаңа ережелер 2026 жылғы 30 қазандағы №151 қаулысымен бекітілген.
Құжат киберқауіпсіздіктің үш түрін тексеруді көздейді:
- Құжаттық — ақпаратты қорғаудың ішкі нұсқаулықтарын, жоспарлары мен рәсімдерін зерделеу.
- Функционалдық — қызметкерлердің кибериннциденттерге және дағдарыс жағдайларындағы өзара іс-қимылға дайындығын тексеру.
- Техникалық — қауіптерді анықтау, оларға ден қою және жүйелердің жұмысын қалпына келтіру қабілетін бағалау үшін киберхакерлік шабуылдарды модельдеу.
Тексерулер төрт кезеңде өтеді: жоспарлау, дайындық, өткізу және нәтижелерді талдау. Техникалық сынақтар қолданыстағы банк қызметтерінің жұмысын бұзбау үшін бақыланатын тесттік ортада ұйымдастырылады.
ҮШ БАНК КИБЕРШАБУЫЛ СЫНАҒЫНАН ӨТТІ
ҚНРДА екінші деңгейдегі үш банктің қатысуымен пилоттық кибержаттығуларды өткізді.
Мамандар шифрлаушы бағдарламамен аса маңызды жүйенің зақымдалуын модельдеді. Осыдан кейін банктер оның жұмысын тесттік стендте резервтік көшірмелерден қалпына келтіруі тиіс болды.
Барлық үш банк тапсырманы сәтті орындады. Реттеуші қалпына келтірілген жүйелердің жұмысқа қабілеттілігін және белгіленген қалпына келтіру көрсеткіштеріне қол жеткізілгенін растады.
КИБЕРЖАТТЫҒУЛАР ЖЫЛ САЙЫН БОЛАДЫ
Жаңа ережелерге сәйкес, қаржы ұйымдары киберқауіпсіздік жағдайын күнтізбелік жылына кемінде бір рет бағалауға міндетті.
Тексерулер кезінде кибериннциденттерді анықтау жылдамдығы, жүйелерді қалпына келтіру уақыты, қызметкерлердің іс-қимылдары және басшылық пен реттеушіні уақтылы хабардар ету ескеріледі.
2027 жылы ҚНРДА кибержаттығулармен екінші деңгейдегі барлық банктерді қамтуды жоспарлап отыр.
БҰЗУШЫЛЫҚТАРДЫ ЖОЮ ҚАЛАЙ БАҚЫЛАНАДЫ
Тексерулерден кейін қаржы ұйымдары реттеушіге анықталған кемшіліктер, ден қою нәтижелері және проблемаларды жою мерзімдері туралы есептер ұсынуы тиіс.
ҚНРДА іс-шараларға бақылаушы немесе бірлескен ұйымдастырушы ретінде қатыса алады. Қабылданған шаралардың тиімділігін қайталама тексерулермен растау қажет болады.
Реттеуші кибержаттығулардың негізгі мақсаты модельденген жағдайлардағы қателіктер үшін санкциялар қолдану емес, осалдықтарды анықтау және қаржы ұйымдарының нақты кибершабуылдарға дайындығын арттыру екенін атап өтеді.
