(15 қаңтар 2026 | Дереккөз: ХАА «Қазинформ»)
Қазақстанда 2026 жылдан бастап жеке тұлғалардың мобильді аударымдарына мониторинг жүргізу тетігі қолданысқа енгізіледі, ол бірнеше шарт бірден сәйкес келгенде ғана қолданылады.
Мемлекеттік кірістер комитеті атап өтеді: ірі немесе тұрақты аударымдарды алу фактісінің өзі кәсіпкерлік қызмет деп автоматты түрде тануды білдірмейді және шоттарды бұғаттауға әкеп соқпайды.
МОНИТОРИНГ ҚАЛАЙ ЖҰМЫС ІСТЕЙДІ
Екінші деңгейдегі банктер жеке тұлғалардың жеке шоттарына түсетін түсімдерді талдайды, деп хабарлады ҚР Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің арнайы салық режимдерін әкімшілендіру басқармасының басшысы Ерқанат Шынберген. Ақпаратты ХАА «Қазинформ» береді.
Салық органдарына ақпарат беру үш шарт бір уақытта орындалғанда ғана жүзеге асырылады:
- аударымдар 100 және одан да көп әртүрлі тұлғалардан түсуі;
- мұндай түсімдер үш ай қатарынан тіркелуі;
- осы кезеңдегі аударымдардың жалпы сомасы 1 020 000 теңгеден (12 АЕК) асуы.
МКК мәліметінше, банктер бірінші тоқсан қорытындысы бойынша алғашқы мәліметтерді салық органдарына 2026 жылғы 15 сәуірге дейін береді.
ДЕРЕКТЕРДІ БЕРГЕННЕН КЕЙІН НЕ БОЛАДЫ
МКК ақпарат келіп түскен кезде шаралар автоматты түрде қолданылмайтынын атап өтеді. Салық органдары талдау жүргізеді:
- жеке кәсіпкер ретінде тіркелудің бар-жоғын тексереді;
- салықтардың толық төленуін бағалайды;
- камералдық бақылау шеңберінде хабарлама жібереді.
Осындай хабарламаға жауап ретінде салық төлеуші түсініктеме беріп, шоттың кәсіпкерлік қызмет үшін емес, тек жеке қажеттіліктер үшін пайдаланылғанын растауға құқылы.
ЖК ТІРКЕУ ҚАШАН ТАЛАП ЕТІЛЕДІ
Егер тексеру барысында аударымдардың кәсіпкерлік қызметпен байланысты екендігі расталса, жеке тұлғаға мыналар қажет болады:
- қосымша салық есептілігін ұсыну;
- тіркеу болмаған жағдайда, белгіленген тәртіппен жеке кәсіпкер мәртебесін ресімдеу.
Сонымен қатар, МКК мониторинг өлшемшарттарына сәйкестіктің өзі шығыс операцияларын бұғаттауға негіз болмайтынын бөлек атап өтті. Мұндай шаралар камералдық бақылау қорытындысы бойынша хабарламаны орындамаған жағдайда ғана және Салық кодексінің шеңберінде ғана мүмкін.
ҰЖЫМДАРДАҒЫ ЖИНАҚТАРҒА ҚАТЫСТЫ НЕ ІСТЕУ КЕРЕК
Бұған дейін қаржы вице-министрі Ержан Біржанов түсіндіргендей, фискалдық бақылау қызметкерлердің ортақ қажеттіліктерге — мерекелерге, әріптестерге көмекке немесе басқа да іс-шараларға ақша жинау жағдайларына автоматты түрде таралмайды.
Оның айтуынша, егер бір ұйымда бір адам үлкен көлемдегі әріптестерінен үнемі аударымдар алып, формальды түрде өлшемшарттарға сәйкес келсе, оған да хабарлама жіберіледі. Алайда, қаражаттың жақын адамдар арасында жиналғаны және бизнеспен байланысы жоқ екендігі расталса, салық органдары тарапынан сұрақтар туындамайды.
ҚАУЕСЕТТЕРДІҢ ЖОҚҚА ШЫҒАРЫЛУЫ
Қаржы министрлігі сонымен қатар 1 млн теңгеден асатын бір аударымның өзі ЖК міндетті тіркеу үшін жеткілікті деген ақпаратты жоққа шығарды. Ержан Біржановтың сөзінше, мұндай хабарламалар шындыққа сәйкес келмейді, ал бақылау барлық белгіленген шарттардың жиынтығы болған кезде ғана мүмкін.