Солтүстік Қазақстан облысының (СҚО) малшылары АО «СПК «Солтүстік» жалпы сомасы 13,8 млн теңге жеңілдетілген несиелерді мерзімінен бұрын қайтаруды талап еткеннен кейін өңірлік Кәсіпкерлер палатасына жүгінді. Негіздеме мемлекеттік аудит нәтижелері болды, ол сатып алынған малды сату және союды қаражатты мақсатсыз пайдалану деп таныды.
ДАУЛЫҢ СЕБЕБІ НЕ
Inbusiness.kz деректері бойынша, өтініштер үш жеке кәсіпкерден — «Бахадир» ЖК, «Тілеужан» ЖК және «Сабохат» ЖК түсті. Олардың барлығы еліміздің оңтүстік өңірлерінен келген қоныс аударушылар және 2023 жылы мал шаруашылығын дамытуға АО «СПК «Солтүстік» арқылы қаржыландыру алған.
Материалдарға сәйкес, «Тілеужан» ЖК сегіз бас ірі қара мал (ІҚМ) сатып алуға 2,92 млн теңге, «Бахадир» ЖК 13 жылқы мен жем-шөп сатып алуға 8,6 млн теңге, ал «Сабохат» ЖК бес бас ІҚМ мен жем-шөп сатып алуға 2,3 млн теңге алды.
Кәсіпкерлер палатасы бөлімінің бастығы Айдос Кенбеиловтың айтуынша, қарыз алушылар белгіленген мерзімде мал сатып алып, қаражаттың мақсатты пайдаланылғанын қажетті құжаттармен растаған. Алайда, малды кейіннен сату немесе сою СҚО бойынша тексеру комиссиясымен мемлекеттік қаражатты пайдалану шарттарын бұзу деп бағаланды.
КӘСІПКЕРЛЕРДІҢ ҰСТАНЫМЫ
Кәсіпкерлер палатасында фермерлер несие шарттары бойынша барлық міндеттемелерді орындады деп есептейді. Атап айтқанда, олар уақтылы сатып алу-сату шарттарын, қабылдау-тапсыру актілерін, қолхаттарды және ветеринарлық паспорттарды ұсынды.
Айдос Кенбеиловтың айтуынша, несие шарттарында қаражатты мақсатты пайдалануды растағаннан кейін малды кейіннен өткізуге немесе союға тыйым салынбаған. Сонымен қатар, кәсіпкерлердің несиелер бойынша мерзімі өткен берешегі жоқ.
СПК НЕ ДЕЙДІ
АО «СПК «Солтүстік» бөлімінің бастығы Талғат Жұмабеков қаражатты өндіріп алу туралы талаптың бақылаушы органдардың тексерулерінен кейін берілген нұсқамаға байланысты екенін хабарлады.
Оның айтуынша, бастапқыда СПК-нің қарыз алушыларға шағымы болмады, себебі олар шарт талаптарын орындап, несиелерді мерзімін өткізбей өтеді. Алайда Жоғары аудиторлық палатасының (ЖАП) тексеруінен кейін компанияға қаражатты толық қайтару туралы талаппен сотқа жүгіну нұсқамасы берілді.
Сондай-ақ Талғат Жұмабеков мал басын сақтау бойынша неғұрлым қатаң шарттар шарттарға тек кейінгі жылдары енгізілгенін атап өтті. 2023 жылғы шарттарда негізгі талап 90 күн ішінде қаражатты игеру және олардың мақсатты пайдаланылғанын растау болды.
ОТЫРЫСҚА ҚАТЫСУШЫЛАРДЫҢ ДӘЛЕЛДЕРІ
Мәселе Кәсіпкерлер құқығын қорғау және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі кеңестің отырысында қаралды. Кеңес төрағасы Инесса Куанова мал шаруашылығы өнімді өткізуден табыс алуды көздейтінін, сондықтан малды сату немесе сою шаруашылық қызметінің бөлігі болып табылатынын мәлімдеді.
Отырысқа қатысушылар ауыл шаруашылығы министрлігі бекіткен Кәсіпкерлік бастаманы қолдау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру және қаржыландыру қағидаларында өсірілген малды өткізуге тікелей тыйым салынбағанын да атап өтті.
ҚАНДАЙ НҰСҚАЛАР ҚАРАСТЫРЫЛУДА
Талқылау қорытындысы бойынша Кәсіпкерлер палатасы мен Кеңес АО «СПК «Солтүстікке» несиелерді мерзімінен бұрын қайтару туралы талаптарды кері қайтаруды ұсынуды ұсынды.
Егер дау сотта қаралатын болса, Кәсіпкерлер палатасының өкілдері үдеріске фермерлер тарапынан қатысуға ниетті.