Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Abu Dhabi Commercial Bank (ADCB) компаниясына Қазақстанда еншілес банк ашуға рұқсат берді. Атап өтілгендей, банктің активтері $210 млрд астамды құрайды.
НЕ МАҚҰЛДАНДЫ
Реттеуші жаңа банкті құрудың бірнеше аспектісін бірден мақұлдады. Еншілес банк ашуға рұқсат беруден басқа, банк холдингінің мәртебесі және еншілес ұйымды құру келісілді.
Жаңа банкке қатысты ADCB жалғыз акционер болып шығады. Бас құрылым жарғылық капиталды қалыптастыруға, стратегиялық басқаруға, сондай-ақ заңнама аясында қаржылық және операциялық қолдау көрсетуге жауапты болады.
БАНК ТУРАЛЫ НЕ БЕЛГІЛІ
ADCB Біріккен Араб Әмірліктерінің (БАӘ) ірі банктерінің қатарына кіреді. Негізгі акционері толығымен Абу-Даби үкіметіне тиесілі Mubadala Investment Company PJSC болып табылады.
Банк Fitch Ratings шкаласы бойынша A+/F1/Stable халықаралық несиелік рейтингтеріне ие. 2025 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша оның жиынтық активтері $210 млрд астам, меншікті капиталы — $24 млрд астам, ал жыл қорытындысы бойынша таза пайдасы $3 млрд астамды құрады.
ЖАҢА БАНК ҚАНДАЙ ҚЫЗМЕТТЕРДІ ЖОСПАРЛАЙДЫ
Құрылатын банк банктік қызметтердің толық спектрін ұсынуды көздейді. Сондай-ақ «ислам терезесі» механизмі арқылы исламдық қаржыландыруды дамыту жарияланды.
«Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Заңның талаптарына сәйкес әмбебап банктік лицензия алу инфрақұрылымды және іске қосудың барлық рәсімдерін дайындау аяқталғаннан кейін күтіледі.
БҰЛ НЕМЕН МАҢЫЗДЫ
ADCB туралы жаңалық таза техникалық реттеушілік шешім — рұқсат беру, мәртебені келісу, стандартты рәсімдер сияқты көрінеді. Бірақ оның артында бөлек қарастыруға тұрарлық бірнеше процесс тұр.
Мысалы, жаңалықтар ағынында оңай жіберіп алуға болатын маңызды мәлімет — ADCB Қазақстанда ADCB Islamic Bank (бұрынғы Al Hilal Bank) арқылы қазірдің өзінде бар — бұл Қазақстандағы және ТМД-дағы бірінші ислам банкі, 2010 жылы екі ел үкіметтерінің келісімі бойынша құрылған. Яғни, бұл нарыққа нөлден «кіретін» мүлдем жаңа ойыншы туралы емес, жергілікті нарықты, клиенттік базаны және операциялық ортаны бұрыннан білетін құрылымның сапалы қатысуын кеңейтуі туралы болып отыр.
Сонымен қатар, ADCB-тің келуі оқшауланған оқиға емес. 2026 жылғы қаңтарда Қасым-Жомарт Тоқаев Президенті банктер туралы жаңа заңға қол қойды, оның негізгі мақсаттарының бірі шоғырлануды төмендету және бәсекелестікті дамыту үшін базалық және әмбебап лицензияларды енгізу арқылы банктерді лицензиялауды ырықтандыру болды. Одан да ертерек, 2025 жылғы маусымда банктерді ашу және лицензиялау рәсімдерін ауқымды ырықтандыру жүргізіліп, рәсімнен қайталанатын құжаттар мен артық мәліметтер алынып тасталды.
ADCB-тің келуі, шын мәнінде, осы реформалардың практикалық нәтижелерінің бірі болып табылады — Lesha Bank (2024 жылы қазақстандық Bereke Bank-ті сатып алған катарлық инвестициялық банк) және BNK Financial Group (Қазақстанда BNK Finance Kazakhstan арқылы ұсынылған оңтүстіккореялық қаржы конгломераты) қатарлы. Тоқаев Президентінің тапсырмасы бойынша банк секторындағы бәсекелестікті күшейту үшін Оңтүстік Кореядан, Катардан және БАӘ-ден шетелдік банктер мақсатты түрде тартылды.
Басқаша айтқанда, ADCB жүйеге қарсы емес, керісінше жүйемен бірге, банк нарығын саналы түрде әртараптандыру саясатының бір бөлігі ретінде келді.
ADCB ҚАЗАҚСТАННАН НЕ ІЗДЕЙДІ
Банктің өзі 2024 жылғы шілдеде, Al Hilal бренді өзгертілген кезде, өз ұстанымын тұжырымдады: ADCB Қазақстанды жиынтық экономикасы $1,751 трлн құрайтын Орталық Азиядағы — корпоративтік банкинг орталығы ретінде қарастырады.
Осы тұрғыдан алғанда, Қазақстан ADCB үшін түпкілікті нарықтан гөрі, тірек пункті болып табылады. БАӘ, Қазақстан және Орталық Азия арасындағы өсіп келе жатқан сауда айналымы әмбебап лицензия арқылы қатысуды стратегиялық маңызды етеді. Әсіресе, Қазақстанның банк секторының активтері 2025 жылы 15%-ға өсіп, 70,8 трлн теңгені құрады, ал бизнеске берілетін несиелер 2007 жылдан бері ең жоғары өсімді көрсетті. Нарық тірі және өсіп келе жатқан нарық.
ӘЛЕУЕТТІ ТӘУЕКЕЛДЕР
Қазақстандық банк нарығы жоғары шоғырланған: бірнеше ірі ойыншылар үстем жағдайды иеленіп, шетелдік банк нөлден тез қайта шығара алмайтын дамыған цифрлық инфрақұрылымға ие. Айталық, бөлшек саудада Kaspi-мен бәсекелесу — алдын ала ұтылатын стратегия.
Сондықтан ADCB үшін логикалық тауаша — корпоративтік және сауда банкингі, БАӘ мен Орталық Азияда қатысуы бар компанияларға қызмет көрсету, ірі жобаларды исламдық қаржыландыру. Мұнда оның нақты бәсекелестік артықшылығы бар: бас құрылымды тікелей өңірде белсенді инвестор болып табылатын Абу-Дабидің егеменді инвестициялық қоры — Mubadala Investment Company PJSC бақылайды.
ӘРІ ҚАРАЙ НЕ БОЛАДЫ
Рұқсат алу — бұл тек бірінші қадам. Алда жарғылық капиталды қалыптастыру, инфрақұрылымды құру, толық әмбебап лицензияны алу күтіп тұр. Содан кейін, шамасы, ADCB Islamic Bank-пен бірігу жүреді, бұл Қазақстанда бір шаңырақ астында классикалық және исламдық банкингті біріктіретін алғашқы ірі банкті құрады.