ФБРК редакциясына Шортанды ауданы Жолымбет кентіндегі алтын құрамды кенді ұрлау ісіне қатысты созылған істің мәліметтері белгілі болды. Күдікті ҰҚК-ға қатысы, ұрланған мүлікті сатып алу және өткізу айыптары бойынша шамамен екі жыл бойы қамауда ұсталды.
Кейінірек ҰҚК-ға қатысты айыптар алынып тасталғанына, ал ұрлық пен мүлікті өткізу дәлелденбегеніне қарамастан, қылмыстық іс бір жылдан астам уақыт бойы ешқандай себепсіз өндірісте тұр.
Осы іс бойынша тергеу тоқтатылды, күдіктінің бизнесі банкротқа ұшырады, ал 20 тонна алтын құрамды кен түріндегі негізгі заттай дәлелдемені қандай да бір себеппен ұсына алмайды. Оқиғалардың бұл айналымында әділдікті қайдан іздеу керек - түсініксіз.
Игорь Пчелков 2013 жылы тіркелген «Алтын Бас Ара» ЖШС-нің (тауарлардың жекелеген түрлерімен көтерме саудаға маманданған агенттердің қызметі) құрылтайшысы болып табылады. Сонымен қатар, ЖШС Жамбыл облысындағы «Мынарал» және Қарағанды облысындағы «Қарасу» кен орындарында кен өндірумен айналысқан.
2020 жылғы қыркүйекте Шортанды ауданы Жолымбет кентінің «Қазақалтын» ЖМК АҚ филиалына тиесілі алтын құрамды материалды ұрлау туралы тергеліп жатқан қылмыстық іс аясында РФ шекарасын кесіп өту кезінде Игорь Пчелковтың жүк тиелген көлігі ұсталды.
Кейіннен айыптаулар Игорь Пчелков пен оның күйеу баласы Темірлан Терхоевтің кент аумағында алтын құрамды материалды ұрлауға бағытталған ҰҚК-ның бар екендігі туралы біліп қана қоймай, оның тұрақты мүшелері болғандығына негізделген. Тергеу нұсқасы бойынша, күдіктілер тауарды «Алтын Бас Ара» ЖШС арқылы өткізген. Оларға екі айға дейін қамауда ұстау бұйырылды.
2021 жылғы тамызда қамау мерзімі он екі айға дейін ұзартылды. Сол жылдың қыркүйегінде дәлелдемелердің жоқтығынан Пчелковтың ҰҚҚ құрамында болмағаны анықталды, осыған байланысты оның адвокатының өтінішхатының арқасында бұлтартпау шарасы үй қамағына өзгертілді.
2023 жылғы ақпанда мемлекеттік айыптаушының бас тартуына байланысты айыптар ішінара алынып тасталды. Кейінірек бұлтартпау шарасы ретіндегі үй қамағы «келу туралы міндеттеме» мәжбүрлеу шарасына ауыстырылды.
Материалды сатып алу фактісі де, ұрлық фактісі де расталмағанына және іске қатысушылар ҰҚҚ құрамында болмағанына қарамастан, ағымдағы жылдың сәуірінен бастап бүгінге дейін қылмыстық іс Шортанды ауданының ПБ ТТБ өндірісінде тұр.
Күдіктілердің кінәсін немесе кінәсіздігін дәлелдеу өте оңай, тек «Қазақалтын» ЖМК АҚ шахталарында өндірілетін шикізатты Пчелков пен оның күйеу баласымен бірге шекарада ұсталған шикізатпен салыстыру қажет.
2023 жылғы шілдеде, ұсталғаннан кейін үш жылға жуық уақыт өткен соң, металдар мен қорытпалар бойынша сараптама тағайындалды, оны жүргізу Астана қ. ССИ-не тапсырылды. Пчелков пен оның адвокаты бүкіл процесс барысында талап еткен қылмыстық тергеу сараптама қаулысына байланысты тоқтатылды.
Алайда бір айдан кейін ССИ қаулыны қайтарды, сараптама жүргізілмеді, себебі Институттың материалдық-техникалық базасы мен жағдайлары қойылған міндетті шешуге мүмкіндік бермейді.
Сонымен қатар, ТТБ басшысы ССИ-нің қабылданған шешімі туралы біле тұра, қылмыстық тергеуді қайта бастау үшін ешқандай шара қолданбағаны қызықты, бұл әрекетсіздікке тең. Осылайша, осы қылмыстық іс бойынша тергеу әдейі созылып жатыр деп болжауға болады.
Сонымен қатар, ФБРК редакциясында алынған материалға жүргізілген алғашқы сараптаманың, адвокаттың өтінішхаты бойынша 2021 жылғы ақпанда жүргізілген, бұрмаланғаны туралы мәліметтер бар. Сараптамаға ұсынылған материалдар алынған материалдарға сәйкес келмеген. Бұл фактіні Сот сараптамалары институтының сарапшысы растады. Тіпті бұл сенімсіз процесс бір жылға созылды.
Қорытындылай келе, бізде үш жылдан астам уақытқа созылған, Пчелков пен Терхоевтің кінәсін дәлелдейтін негіздер жоқ, айыптар ішінара алынып тасталған, жүргізілген сараптаманың нәтижелері сенімсіз, ал адвокаттың қылмыстық тергеудің жоқтығы туралы көптеген шағымдары еленбейтін қылмыстық іс бар.
Айтпақшы, 2021 жылғы желтоқсанда Алматы қаласының МАС шешімімен «Алтын Бас Ара» ЖШС банкрот деп танылды. Компанияның салықтар және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер бойынша 105 млн теңгеден астам кредиторлық берешегі бар, ол кредиторлар талаптарының 2-тізіліміне енгізілген.
Қылмыстық іс бойынша қудаланатын адамның міндеттемелер бойынша толық жауап бере алмағаны анық. Пчелков бизнесті жалғастыруды көздеген болуы мүмкін, бірақ оған мұндай мүмкіндік берілмеді, «Алтын Бас Ара» ЖШС-ін мәжбүрлеп жауып тастады.
Сонымен қатар, банкроттық туралы шешімге шағымдану үшін қажетті құжаттар тергеудің алғашқы кезеңдерінде тінту кезінде алынған. Қазіргі уақытта құжаттарды қайтару мүмкін емес. Мұндай әділетсіздіктің себептерін де ешкім түсіндіре алмайды.
Іске қанша жылдан кейін нүкте қойылады? ФБРК редакциясы өз тарапынан осы тергеудің өзекті мәліметтерін анықтау мақсатында облыстық прокуратураға сұрау салды.