Алматыда Орталық Азиядағы ең танымал криминалдық беделділердің бірі – Арман Джумагельдиевке, яғни Дикий Арман деген атпен белгілі адамға қатысты резонансты сот процесі аяқталды. Мамандандырылған ауданаралық сот оны 2022 жылғы қаңтар оқиғалары кезінде бұқаралық тәртіпсіздіктер ұйымдастырғаны, адамдарды ұрлағаны және билікті күшпен басып алуға әрекет жасағаны үшін 20 жыл бас бостандығынан айыруға соттады.
Джумагельдиевтің криминалдық мансабы қаңтар оқиғаларынан әлдеқайда бұрын басталған. Ол алғаш рет құқық қорғау органдарының назарына 2003 жылы қару қолданылған шабуыл ісі бойынша іліккен, бірақ ауыр жазадан құтылып кеткен. Кейінгі жылдары оның есімі криминалдық хроникаларда үнемі аталып отырды: 2005 жылы саяси конференцияны бұзу, 2008 жылы кәсіпкер Тохтар Тулешовпен жанжал, ол Шымкентте Джумагельдиевке қастандық жасаумен аяқталды, 2010 жылы түрме бүлігіне қатыстылығы.
Дикий Арманның криминалдық империясын нығайтудағы бетбұрыс сәті 2016 жыл болды, ол кезде ҰҚК бесінші департаменті бастығының орынбасары Руслан Искаков оған ынтымақтастықтың орнына қамқорлық жасауды ұсынды. Бұл серіктестік Джумагельдиевке Қазақстанда да, одан тыс жерлерде де ықпал ету аясын едәуір кеңейтуге мүмкіндік берді. ҰҚК жоғары лауазымды офицерінің қолдауымен Дикий Арман тобы бәсекелес қылмыстық ұйымдарды жойып, өз позицияларын нығайтты.
2017 жылы босатылғаннан кейін Джумагельдиев Түркияға қоныстанып, онда жаңа ықпал желісін құра алды. Оның қызметі әлеуметтік желілердегі белсенді қатысуымен және қайырымдылық акцияларымен қатар жүрді, бұл қазақ диаспорасының бір бөлігінің адалдығына ие болуға көмектесті.
Тергеудің анықтауынша, 2021 жылдың желтоқсанында Джумагельдиев бұқаралық тәртіпсіздіктерді дайындауға қатысу үшін Қазақстанға оралған. 2022 жылдың қаңтарында оның тобы тонаушылармен күрес сылтауымен бейбіт тұрғындарға қарсы террор бастады. Қарулы топтардың әрекеттері «Қазақстан» қонақ үйіндегі штабтан үйлестіріліп, конституциялық емес «Халық кеңесін» құру жоспарланған. Екі күн ішінде 34 адам ұрланып, олар «Қазақстан» және «The Ritz Carlton Almaty» қонақ үйлерінде ұсталып, азапталған.
Сот Джумагельдиевтің ғана емес, оның жоғары лауазымды қамқоршыларының да кінәсі дәлелденген деп таныды. Руслан Искаков 15 жыл 6 айға бас бостандығынан айырылды, мәслихаттың бұрынғы депутаты Қайрат Құдайберген – 8 жылға. Банданың он үш мүшесі 10 жылдан 15,5 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасына кесілді.
Дикий Арманның тарихы қылмыстың сыбайлас жемқорлық билік өкілдерімен қосылуы мемлекеттік қауіпсіздікке қаншалықты үлкен қауіп төндіретінін айқын көрсетеді. Шығарылған үкім қоғамдық тәртіпті тұрақсыздандыру және әлеуметтік наразылықтарды қылмыстық мақсатта пайдаланудың кез келген әрекеті, кінәлілердің мәртебесі мен байланыстарына қарамастан, қатаң түрде жолын кесілетінінің маңызды белгісі болды.
Фонд-бюро расследования коррупции