Жоғары аудит палатасы (ЖАП) «Самұрық-Қазына» АҚ және оның еншілес құрылымдарындағы мемлекеттік активтерді пайдалану тиімділігіне аудит жүргізуді аяқтады. Тексеру іс-шаралары Қор мен 18 заңды тұлғаның, оның ішінде «Қазатомөнеркәсіп», «Samruk-Kazyna Ondeu» және басқа да бірқатар ірі компаниялардың қызметін қамтыды.
Ведомствоның баспасөз қызметі хабарлағандай, өткен жылдың қорытындысы бойынша Қор компаниялар тобының жиынтық кірісі 16,5 трлн теңгені құрады. Дәл осы кезеңдегі шоғырландырылған таза пайда 2,4 трлн теңгеге жетті.
Холдинг мемлекетке 2,37 трлн теңге аударды, оның 779,9 млрд теңгесі – дивидендтер, ал 1,6 трлн теңгесі – активтерді бәсекелес ортаға беруден түскен түсімдер. Сонымен қатар «Самұрық-Қазына» Президент пен үкіметтің тапсырмаларын 673 млрд теңгеге орындады.
Сонымен бірге аудиторлар стратегиялық басқарудағы кемшіліктерді анықтады. 2018–2021 жылдарға арналған Трансформациялау бағдарламасының сегіз компанияны шетелдік аналогтардың тиімділік деңгейіне шығару мақсатына қол жеткізілмеді. Бағдарламаның нақты әсері 154,5 млрд теңгені құрады – бұл жоспарлы көрсеткіштерден екі есе төмен.
ЖАП корпоративтік басқару деңгейінің жеткіліксіздігін көрсетеді: стратегиялық құжаттарды тиісті деңгейде дайындамау, жоспарлы көрсеткіштерді төмендету және Холдингтің Даму жоспарының орындалуын бақылаудың жетіспеушілігі жағдайлары тіркеледі.
Қордың жеті ақпараттық жүйесінің төртеуі ғана толыққанды жұмыс істейді. Сонымен қатар SAP BPC басқару жүйесі бұзушылықтармен жұмыс істейді, ал қаржылық есептіліктің бір бөлігі қолмен жасалады.
Басқару органдарының жұмысында да проблемалар атап өтілді. Директорлар кеңесі жанындағы бес комитеттің үшеуі жұмыс істемейді, ал Қор басқармасы жанындағы жеті комитеттің екеуі жұмыс істемейді. Ішкі нормативтік құжаттар жеткіліксіз жүйеленген: олардың шамамен 15%-ы пайдаланылмайды, қайта қарауды қажет етеді немесе жойылуға жатады.
Сонымен қатар, Қор құрылымы шамадан тыс күрделі болып қалып отырғаны атап өтіледі: топқа басқарудың алты деңгейіндегі 326 компания кіреді. 2020–2024 жылдар аралығында 23 әрекетсіз компания анықталды, ал 2024 жылдың қорытындысы бойынша 41 компания шығын көрсетті.
Жекелеген проблемалар инвестициялық жобаларды іске асыруға қатысты. 2020 жылдан 2024 жылдың 30 қыркүйегіне дейін 175 жобаның тек 49-ы ғана аяқталды.
Жалпы тексеру қорытындысы бойынша ЖАП 351,8 млн теңгеге қаржылық бұзушылықтарды, 122,2 млрд теңге сомасына тиімсіз жоспарлау мен қаражатты пайдалануды, сондай-ақ 119 жүйелік кемшілікті анықтады.
Бірқатар эпизодтар бойынша материалдар әкімшілік іс жүргізуді қозғау үшін берілді, ал жекелеген фактілер құқықтық бағалау үшін құқық қорғау органдарына жіберілді.
Еске сала кетейік, бұған дейін ЖАП нұсқамаларын орындамағаны үшін 18 лауазымды тұлға және 4 мемлекеттік орган әкімшілік жауапкершілікке тартылған.