Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Бурабайдағы IV Ұлттық құрылтай отырысында өзінің салық реформасы туралы көзқарасын ұсынып, оның мемлекеттің азаматтар алдындағы әлеуметтік міндеттемелерін қамтамасыз етудегі негізгі рөлін және салық жүйесіндегі бар кемшіліктерді жою қажеттігін атап өтті.
Мемлекет басшысы өз сөзінің басында салық реформасына қатысты пікірін білдіріп, салықтардың түсуі бүкіл мемлекеттік жүйенің негізі болып табылатынын, ондағы орталық орын адамға берілетінін атап көрсетті.
Мәселенің мұндай қойылымымен келісу қажет, әсіресе республикалық бюджет әлеуметтік бағытталғанын ескерсек – қаражаттың жартысынан астамы әлеуметтік блокқа жұмсалады. Бұл зейнетақылар, стипендиялар, білім гранттары, халықтың осал топтарына әлеуметтік төлемдер, денсаулық сақтауға және басқа да әлеуметтік қажеттіліктерге арналған қаражат.
«Біздің мемлекет – әлеуметтік, сондықтан біз білімге, денсаулық сақтауға инвестиция салуды жалғастырамыз, бұл біздің конституциялық міндетіміз. Бірақ көмек шынымен мұқтаж азаматтарға көрсетілуі керек, теріс пайдаланулар, алаяқтықтар жол берілмейді», – деп атап өтті Президент.
Осыған байланысты бюджетте мемлекеттің әлеуметтік міндеттемелерін орындау үшін әрқашан жеткілікті қаражат болуы өте маңызды. Ал салық түсімдерінсіз бұған қол жеткізу мүмкін емес.
Мемлекет басшысы Ұлттық құрылтайдың бірқатар мүшелерінің пікірімен келісе отырып, салық саласындағы барлық бастамаларды халыққа түсіндірудің маңыздылығын ерекше атап өтті.
Қолданыстағы салық жүйесінің негізгі проблемалары қатарында Президент елде салық офшорына ұқсас жағдай қалыптастырған әртүрлі салық режимдерінің, көптеген жеңілдіктер мен преференциялардың болуын атады.
Нәтижесінде кәсіпкерлердің екі негізгі тобы қалыптасты – заңнамадағы олқылықтарды пайдаланып, өздерінің салық салынатын базасын азайта алғандар және барлық салықты адал төлейтіндер. Кәсіпкерлердің екінші тобы бәсекеге қабілеттілігі төмен болып шықты.
Қасым-Жомарт Тоқаев салық төлеуден жалтару мақсатында бизнесті бөлшектеу проблемасына ерекше назар аударды.
«Мойындау керек, бизнесті бөлшектеу заңнамадағы олқылықтардың салдары болды, бұл мәселені Үкімет те, депутаттар да жеткілікті деңгейде пысықтамаған», – деп атап көрсетті ол.
Оның айтуынша, тіркелген салық төлеушілер саны бойынша әдемі көрсеткіштерді қуу салдарынан істің нақты жай-күйіне тиісті талдау жүргізілмеген.
«Тағы да әдемі көрсеткіштерді қудық: елде 2 миллионнан астам салық төлеуші – жеке кәсіпкерлер мен заңды тұлғалар тіркелген. Бірақ бұл қандай кәсіпорындар, олар қайдан пайда болды, қандай көлемде салық төлейді және мүлдем төлей ме, соны талдамадық», – деп атап өтті Мемлекет басшысы.
Тақырыпты қорытындылай келе, Президент Үкімет пен Парламентке қалыптасқан жағдайды түзету үшін заңнамаға шұғыл түрде қажетті өзгерістер енгізуге шақырды.