Қаржы мониторингі агенттігінің департаменті Шығыс Қазақстан облысы бойынша тергеуді аяқтап, «ШҚО Мемлекеттік-жекешелік әріптестік өңірлік орталығы» АҚ лауазымды тұлғаларына қатысты қылмыстық істі сотқа жолдады.
Орталық басшылығы Өскемен және Семей қалаларындағы көше жарығын жаңғырту жобасын іске асыру кезінде бюджет қаражатын 2,5 млрд теңге көлемінде жалақтады деп айыпталуда, сондай-ақ лауазымдық өкілеттіктерді теріс пайдаланды, кәсіпкерлік қызметке заңсыз қатысты және қылмыстық кірістерді заңдастырды деп айыпталуда.
«Өскемен және Семей қалаларының көше жарығын жаңғырту» жобасы 2019 жылы басталды. Ол электр энергиясын үнемдеу және қала көшелерін жарықтандыру сапасын арттыру үшін ескірген жарықтандыру құрылғыларын энергия үнемдейтін жарықдиодты шамдарға ауыстыруды көздеді.
Тергеу материалдарына сәйкес, жобаны іске асыруға жауапты лауазымды тұлғалар жалған орындалған жұмыс актілеріне қол қойып, жабдықтар мен монтаждау қызметтерінің құнын айтарлықтай асыра бағалаған. Сонымен қатар, олар жобалық құжаттамада көрсетілген техникалық сипаттамаға сәйкес келмейтін жарықтандыру құрылғыларын қабылдаған. Жалпы залал сомасы 2,5 млрд теңгені құрады.
Тергеу барысында жымқырылған қаражатты заңдастыру үшін «ШҚО Мемлекеттік-жекешелік әріптестік өңірлік орталығы» АҚ басшысы сенім білдірілген тұлғаға ЖШС тіркеуді ұйымдастырғаны анықталды. Бұл ұйым субмердігер ретінде әрекет етіп, жалған шарттар арқылы ақшаны жнайтындау үшін пайдаланылған.
Қылмыстық жолмен алынған қаражатқа іске қатысушылар жалпы құны 265 млн теңге болатын элиталық жылжымалы және жылжымайтын мүлік сатып алған. Ықтимал тәркілеуден құтылу үшін барлық сатып алулар сенім білдірілген тұлғаларға ресімделген.
Сот шешімімен анықталған мүлікке айыптау үкімі шығарылған жағдайда кейіннен тәркілеу мақсатында тыйым салынды. Күдіктілерге қатысты қамауда ұстау түріндегі бұлтартпау шарасы таңдалды.
Еске сала кетейік, биылғы жылдың маусым айында Мәжіліс депутаты Абзал Кұспан Семей және Өскемен қалаларындағы көше жарығын жаңғырту жобасына қатысты ШҚО-ның экс-әкімі Даниал Ахметовке қатысты шағымдар алатынын хабарлады.
Өтініштерге сәйкес, құны 4,8 млрд теңге (3,6 млрд — Еуропалық қайта құру және даму банкі (ЕҚДБ) несиесі және 1,2 млрд бюджет қаражаты) болатын жоба бұзушылықтармен жүзеге асырылып, қалаларды жарықтандыру мәселелерін шешпеген. Жобаны ЕҚДБ-мен келіссөздер жүргізген Ахметов жеке қолдағаны хабарланды.
Жобаны орындау мерзімі 2023 жылы аяқталғанына қарамастан, екі қала да көше жарығының жетіспеушілігінен зардап шегіп, мыңдаған шамдар жұмыс істемейтіні атап өтілді. Сонымен қатар, облыс қазір Еуропалық қайта құру және даму банкі алдында көп миллиардтық қарызға ие. Депутатқа жолданған өтініште бұзушылықтардың сипаты бөлінген қаражаттың тиімсіз игерілуін немесе ақшаны шығару схемаларының болуын болжауға мүмкіндік беретіні көрсетілген.