ФБРК редакциясы үнемі ақбөкендердің негізсіз атылуы мәселесін көтереді, оған ҚР экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев өте шеберсіз түрде қандай да бір негіздеме табуға тырысуда.
Атап айтқанда, біз «Қазақстанда ақбөкенді сақтау стратегиясы» атты «ғылыми» мақалаға талдау жүргіздік, ол осы күнге дейін осы бірегей жануарларды атуға негіз болып келеді, оны жазу кезінде жіберілген түбегейлі қайшылықтарға қарамастан.
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университетінің және С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университетінің сарапшылары бірлесіп құрастырған мақалада ақбөкендерді «алып тастаудың» негізгі себебі олардың жайылымдық жерлерге теріс әсері деп аталады, ал 2021 жылы жануарлар санының айтарлықтай өсуі, оның дұрыстығы өте күмәнді, жағдайды тек ушықтырады делінген.
Толық көрініс үшін ФБРК редакциясы бірқатар материалдар шығарды, онда біз «Жер аманаты» жобасы аясында алынған учаскелердің ауданын ескере отырып, 2023 жылдың соңындағы Қазақстан өңірлеріндегі бос жайылымдардың санын талдадық.
Жақында біз Батыс Қазақстан облысының Жер қатынастары басқармасынан бос жайылымдар саны туралы сұрауға ресми жауап алдық, онда бізге 2023 жылы БҚО жер қорының жалпы ауданы 2,6 млн га-дан астам болғаны, оның ішінде жайылымдық жерлер – 1,4 млн га құрағаны туралы хабарланды.
Сонымен қатар, ашық қолжетімділікте біз Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университетінің сарапшылары жазған, Батыс Қазақстан жайылымдарының қазіргі жағдайы оларды пайдалану тәсіліне байланысты туралы ғылыми мақала таптық.
Мақала авторлары «жайылымдардың өнімділігін сақтау және арттыру үшін маусымдық жайылымдарды, жайылым айналымына жайылымдық жерлерді қоса отырып пайдалану орынды» деген қорытындыға келді. Қарапайым тілмен айтқанда, жайылымдық жерлердің өнімділігін арттыру үшін оларды маусымнан маусымға пайдалану қажет.
Рас, наурыз айының басында Нысанбаев мырза БҚО-да сол Жәңгір хан атындағы аграрлық-техникалық университеттің профессорлық-оқытушылық құрамымен кеңес өткізді. Жиында ақбөкендер санын реттеудің жаңа шаралары талқыланды. Сонда жайылымдарды жайылымдық жерлер арқылы сақтау туралы неге екені белгісіз ешкім есіне алмады.
Біздің жағдайда малды жүйесіз бағу деградацияға және шөлейттенуге әкеледі, ал кінәлілер әдеттегідей ақбөкендер болып шықты. Бізге елдегі табиғи ресурстардың сақталуына енді дала антилопалары жауап береді деп айтуды ұмытып кеткен сияқты.
Әрине, бүгінде ақбөкендерді жоюдың шынайы мақсаты басында мәлімделгендей, оларды сақтау жөніндегі асыл ниеттермен ешқандай байланысы жоқ екендігі ешкімге құпия емес. «Алып тастауды» жайылымдардың жетіспеушілігімен ақтау да мүмкін емес, ал қателіктерді мойындау – біздің елімізде сирек кездесетін құбылыс.
Естеріңізге саламыз, жақында ҰҚК шекара қызметі департаменті Жетісу облысы бойынша үш Қазақстан азаматын шекара аймағында 1382 дана ақбөкен мүйізін әкетуге әрекет жасаған кезде ұстады. Мемлекетке келтірілген залал 3,5 млрд теңгеден астам деп бағаланды. Сонымен қатар, біздің мәліметіміз бойынша, қара нарықта бір мүйіз шамамен $2 мың тұрады.
Нысанбаев мырзаның шешімдері бірегей дала антилопасын, ол, айтпақшы, елдің ұлттық қазынасына да жататынын жоюға әкелгені анықталған кезде, оның жауапкершілік алуға батылы жете ме?