Экология және табиғи ресурстар министрлігі (ЭТРМ) ақбөкендердің «санын реттеу» жөніндегі қызметті уақытша тоқтату туралы шешім қабылдады. «Алып қою» деп аталатын, яғни дала киігін атуды күзде жалғастыруға уәде беріп отыр.
Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан агротехникалық университеті, Зоология институты, Қазақстан биоалуантүрлілігін сақтау қауымдастығы (АСБК), Франкфурт зоологиялық қоғамы және Табиғат пен биоалуантүрлілікті қорғау одағы (NABU) сарапшылары ұсынған ғылыми қоғамдастық «қолайсыз ауа райы жағдайларына» байланысты жануарларды атуды уақытша тоқтатуды талап етті.
Бұдан әрі, көктемгі авиациялық есепке сүйене отырып, ғылыми ұйымдар ақбөкенді 2024 жылы жоюдың жаңа биологиялық негіздемесін әзірлейді.
Ал арасында ақбөкендердің «санын реттеудің» көмекші әдісі ретінде министрлік әуесқойлық аң аулауға рұқсат беруді орынды деп санайды. Ведомство тиісті нормативтік-құқықтық актілерді әзірлеу туралы хабарлады, оларды қабылдау 2024 жылдың бірінші жартыжылдығына жоспарланған.
Рас, небәрі бір ай бұрын экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев ақбөкендерге кез келген аң аулау заңсыз болатынын, ал ақбөкендерді алып қою іс-шаралары «орал популяциясының» күрт «өсуіне» байланысты 2025 жылы қайта басталатынын мәлімдеген еді.
Экология министрлігінің немқұрайлылығын тек қарама-қайшы мәлімдемелер шоғыры ғана емес, сонымен қатар сандық көрсеткіштердегі шексіз сәйкессіздіктер де көрсетеді. Мысалы, 2023 жылы ақбөкендер популяциясының болжамды саны 2,6 млн құрады. Ал биыл Нысанбаев мырза ақбөкендердің саны 40%-ға өседі және былтырғы төлді ескергенде дәл сондай 2,6 млн құрайды деп мәлімдеді. Міне, осындай арифметика.
Сонымен қатар, орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті ақбөкен мүйіздерін шетелге сатуға рұқсат алу мақсатында Жойылып бара жатқан жабайы фауна мен флора түрлерімен халықаралық сауда туралы конвенцияның (CITES) хатшылығына қажетті құжаттарды жібереді. Ең жақын отырыс 2025 жылы күтіледі.
________________
Анықтама үшін: Жойылып бара жатқан жабайы фауна мен флора түрлерімен халықаралық сауда туралы конвенция (CITES) — 1973 жылы Вашингтонда Халықаралық табиғатты қорғау одағының (IUCN) қарары нәтижесінде қол қойылған халықаралық үкіметаралық келісім.
Белгілі болғандай, ақбөкен мүйіздерін сату - өте пайдалы іс. Қара нарықта бір мүйіз шамамен $2 мың тұрады. Бұрын ұсынылған бионегіздемеге сәйкес, ұсынылған «алып қою» 300 мың дарақты құрайды, ал әр дарақта екі мүйіз бар.
Осылайша, көрініс айқындалады. Алдымен экология министрлігі сенімсіз «биологиялық негіздемені» сылтауратып браконьерлікті заңдастырады, ал енді ақбөкен мүйіздерінің экспортын заңдастыруға ұмтылуда.