Аңшы Батыр Сейкенов Threads желісінде жануарлар дүниесін қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың ықтимал сәтсіздігінің кезекті дәлелі болған бейнежариялады. Кадрларда — далаға шашылып жатқан ақбөкендердің ішкі органдары. Бұл экология министрлігінің өзі бастаған процесс үстінен қайтадан бақылауды жоғалтқаны туралы алғашқы сигнал емес.
«Бүкіл Қазақстан даласы ақбөкеннің ішек-қарнына толы», — деп жазды Сейкенов, экология министрі Ерлан Нысанбаевтың жұмысын атап өтіп.
Дежавю дәл ФБРК редакциясы болжағандай болды. 2025 жылдың мамырында экоминистрлігі ақбөкендерді «тұрақты пайдалануға көшу» туралы ұсыныс дайындағанда, біз бұл іс жүзінде 2023 жылы нағыз қырғынға айналған атуға қайта оралуды білдіреді деген едік.
Бүгін Қазақстан даласы өлтірілген жануарлардың қалдықтарына қайтадан толы — бұл министрліктің ешнәрсеге сабақ алмағанының тікелей дәлелі.
Сценарий таныс схема бойынша дамиды. Сол кездегідей, іске «ғылыми негіздеме» кіреді. Және сол кездегідей, бұл құжатты жұртшылықтан «Қызмет бабында пайдалану үшін» деген грифпен жасырады. Ыңғайлы, солай емес пе? Сандарды берді — сөзге сеніңдер.
2024 жылдың мамыр айында-ақ біздің редакция жинады 2023 жылғы атудың толық хронологиясын, жануарлар санын және ет комбинаттарына тапсырылған ет көлемін есептеуде көптеген қайшылықтарды анықтап.
Сонда біз нағыз озбырлықтың куәсі болдық: далаға шашылып жатқан жануарлардың органдары мен терілері, автожуу орындарында заңсыз сою, еттің заңсыз саудасы, инфекциялардың таралуы.
Министрлік 2023 жылғы «алып қою» тәжірибесін ескеруге уәде берді. Бірақ біз не көріп отырмыз? Далаға шашылып жатқан сол ұшалар. Және өздері бастаған процесті бақылай алмаушылық.
Жағдай «ғылыми көзқарас» және «тұрақты пайдалану» туралы шексіз мәлімдемелермен одан әрі ушыға түскендей. Дала мал қорымына айналса, қандай тұрақтылық болуы мүмкін? Зерттеу нәтижелері құпияландырылса, қандай ғылым?
Осы сұрақтарға және, айта кету керек, мемлекеттік органдардың мүлдем түсініксіз жауаптарына қарамастан, жұртшылықтың наразылығы естілмей қалып отыр, өйткені министрлік құпия құжаттармен және біз сөзсіз сенуіміз керек «ғылыми негіздемелермен» жабылып жатыр.
Жақсы ойлап тапқан — деректерге қол жеткізу жоқ, олардың дұрыстығын тексеру мүмкіндігі де жоқ. Бірақ бұл шешімдердің нәтижесі алыстан көрініп тұр.
Министрлікте ақыры ес жиғанша, дала тағы неше рет зиратқа айналуы керек?
Еске сала кетейік, 25 тамызда ФБРК редакциясы премьер-министр Олжас Бектеновке ақбөкендер туралы деректерді құпиясыздандыруды сұрап ашық хатпен жүгінді.