Мемлекеттік аудиттің зейнетақы және әлеуметтік қамсыздандыру жүйелерінің тиімділігі туралы қорытындылары Жоғары аудит палатасы (ЖАП) төрағасы Әлихан Смайыловтың басшылығымен өткен отырыста қаралды.
Ведомствоның баспасөз қызметінің мәліметінше, елде жыл сайын зейнетақы мен әлеуметтік жәрдемақы алушылардың саны да, жалпы төлемдер көлемі де өсіп келеді. Соңғы бес жылда орташа ынтымақты зейнетақы 37%-ға, орташа базалық зейнетақы 45%-ке, Зейнетақы қорынан төленетін орташа зейнетақы 25%-ке өсті.
Мемлекеттік жәрдемақылардың орташа мөлшері 58%-ке, Әлеуметтік сақтандыру қорынан төлемдер 2,5 еседен астамға өсті.
Сонымен қатар аудиторлар бірқатар жүйелік проблемаларды атап өтіп, оларды жетілдіру қажет екенін айтады. Зейнетақы алушылар туралы мәліметтермен алмасу жөніндегі халықаралық келісімдерді белсендірек жасасу қажеттігі туралы хабарланады, бұл Қазақстанда және азаматтығы бойынша елде қосарланған төлемдер тәуекелін барынша азайтуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар аудиторлардың өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтар арасындағы зейнетақы жарналарының тұрақсыздығына қатысты сұрақтары болды. Мұндай аударымдардың тұрақтылығына зейнетке шыққан кездегі жинақтардың жеткіліктілігі тәуелді екені атап өтілді.
Сондай-ақ аудит Әлеуметтік сақтандыру қорының активтерін басқарудағы кемшіліктерді анықтады — бірқатар тәжірибе қайта қарауды немесе күшейтілген бақылауды қажет етеді. ЖАП жүктілік және босану бойынша жоғарылатылған төлемдер алу үшін кірістер мен жұмыс орындарының санын жасанды түрде көтеру жағдайларын анықтады.
Кейбір жағдайларда аударымдар бір уақытта үш, тіпті он жұмыс орнынан жүргізілген, ал 169 адам 16 ұйымнан астам жерде тіркелген.
Бұдан басқа, Әлеуметтік сақтандыру қоры активтерінің сенімгерлік басқарудан артық алынғандығы фактілері анықталды, бұл 216 млрд теңгеден астам сомаға қаражаттың тиімсіз пайдаланылуына әкелді.
Әлеуметтік төлемдердің шекті мөлшері туралы норманың болмауы және мемлекеттік кірістер органдарымен жеткіліксіз өзара іс-қимыл тағы 96 млрд теңге шығынға әкелді.
«Зейнетақы және әлеуметтік қамсыздандыру жүйелерінің тиімділігі қайтыс болғандар, тұрақты тұруға көшуге рұқсат алғандар, консулдық есепке қойылғандар және т.б. туралы мәліметтер алу мәселелері бойынша уәкілетті мемлекеттік органдардың деректер базасымен интеграцияның болмауына байланысты төмендейді. Бұл мәселе жетілдіруді талап етеді», — делінген хабарламада.
Жалпы аудит қорытындысы бойынша ЖАП қызметкерлері 5 млн теңге сомасына қаржылық бұзушылықтарды, 216,2 млрд теңгеге қаражаттың тиімсіз пайдаланылуын анықтады. Барлығы 46 жүйелік кемшілік белгіленді.
22 материал бойынша әкімшілік жауапкершілікке тарту үшін құжаттар дайындалды, тағы екеуі құқық қорғау органдарына жіберілді.