2023 жылдың қорытындысы бойынша көмір өндіруші компания «Шубарколь Премиум», ол ішінара кәсіпкер Тимур Кулибаевтың бақылауында, шығынға ұшырады. Сонымен қатар, кәсіпорын дивидендтер төлеуден бас тартып, өзінің «еншілес» компаниясы - Baltic Terminals - мен сенімгерлік басқару шартын бұзды.
Forbes.kz деректері бойынша, 23 тамызда «Шубарколь Премиум» АҚ акционерлері бірауыздан компанияның 2023 жылға дивидендтер төлемейтінін шешті. Бұл жыл қорытындысы бойынша АҚ 4,02 млрд теңге шығын алғанына байланысты болуы мүмкін.
«Әрбір айналыстағы жай акцияға шаққанда бұл минус 939,49 теңгені құрайды, 2023 жылы бір бағалы қағаздың баланстық құны 10,5 мың теңгеден сәл астам болды. Ал 2022 жылды «Шубарколь Премиум» 71,9 млрд теңге пайдамен аяқтады, сонда оның әрбір акциясы 16,8 мың теңге «табыс тапты» (бір акцияның баланстық құны 11,5 мың теңгеге жуық болған кезде). 2022 жылы, айтпақшы, АҚ иелері I тоқсандағы таза табысты — 31,1 млрд теңгені дивидендтерге жіберді», - делінген хабарламада.
Белгілі болғандай, көмір активінің 2023 жылғы кірісі де төмендеген - бір жыл бұрынғы 179,6 млрд теңгеден 74,5 млрд теңгеге дейін.
«Компания мұны «сұраныстың төмендеуі салдарынан өткізудің физикалық көлемінің 26%-ға төмендеуімен», сондай-ақ көмірге биржалық баға белгілемелерінің құлдырауымен (тоннасына $400-ге қарсы $145) түсіндірді», - деп хабарлады Forbes.
«Шубарколь Премиум» өнімінің үлкен бөлігін шетелге жеткізетіні атап өтіледі. 2023 жылы 74,5 млрд теңге көлеміндегі кірістің ішінен экспорт компанияға 71,4 млрд теңге әкелді. 2022 жылы экспорт 171,9 млрд теңге немесе жалпы кірістің 95,7%-ын әкелді.
Компания мұндай табысты тас көмірді ірі трейдерлер — MIR TRADE AG (Швейцария), KRU Overseas Limited (Кипр), «Asia Group» ЖШС (Грузия) сатып алғанымен түсіндірді.
Сонымен қатар, биылғы жылдың қаңтарында «Шубарколь Премиум» сенімгерлік басқару шартын бұзғаны белгілі болды, оған сәйкес оның «еншілес» компаниясы — «Baltic Terminals» ЖШС - іегі 100% үлесін «Coal management» ЖШС басқарған.
2018 жылы «Шубарколь Премиум» Baltic Terminals компаниясын Кулибаев бақылайтын тағы бір компаниядан — Joint Technologies - сатып алғаны хабарланады.
«Baltic Terminals 2017 жылғы қарашада тіркелген. Ол үшін сатып алу кезіндегі активтердің баланстық құны 0 теңге болған кезде 227 мың теңге төленді», - делінген хабарламада.
Анықталғандай, 2021 жылғы желтоқсанда «Шубарколь Премиум» еншілес кәсіпорынды Coal Management LLP компаниясына үш жылдық шарт бойынша — 2024 жылғы 31 желтоқсанға дейін сенімгерлік басқаруға берген.
Алайда 2023 жылғы 1 желтоқсанда үкімет қаулысы күшіне енді, нәтижесінде көмірдің жекелеген түрлерін экспорттауға тек айрықша құқығы бар иелерге ғана рұқсат етілді.
«Шұбаркөл көмірі көмірдің жеке түріне жатады, бірақ Baltic Terminals сыртқы сауда қызметіне қатысушылардың айрықша құқығы бар тізіміне кірмейді. Сондықтан 2024 жылғы 4 қаңтарда сенімгерлік басқару шарты бұзылды», - делінген хабарламада.
«Шубарколь Премиум» АҚ 2013 жылы құрылды, 2019 жылы-ақ компания Forbes Kazakhstan рейтингіндегі 50 ірі жеке компаниялар тізіміне енді. Кәсіпорынның жарғылық капиталы 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша 9,5 млрд теңгені құрады.
«Шубарколь Премиум» акциялары үш компанияға тиесілі: 67% — «Joint Resources» АҚ (жалғыз акционері - Тимур Кулибаев), 16,5%-дан — «Trans Coal Investment Group» ЖШС және «FCI Management LLP» ЖШС.