Алқа мәжілісінде Қостанай облысы энергетика және ТКШ басқармасы сумен жабдықтау жай-күйі туралы баяндады. Белгілі болғандай, өңірдегі сумен жабдықтау желілерінің жалпы ұзындығы 5 812,1 км құрайды, ал олардың тозуы 35,5%-ға жеткен. Су бұру желілерінің ұзындығы - 1 307,4 км, тозуы 51,8%.
«Облыстық орташа көрсеткіштен жоғары көрсеткіштер Қостанай (79%), Рудный (79,9%) және Арқалық (60%) қалаларында. Тиісінше, апаттардың 90% жоғарыда аталған қалаларға келеді. 2020 жылы – 905 апат (Қостанай – 294, Рудный – 484, Арқалық – 127, Лисаковск – 48, Жітіқара – 64, Тобыл - 38), 2023 жылы – 1035 апат (Қостанай – 262, Рудный – 608, Арқалық – 165, Лисаковск – 45, Жітіқара – 51, Тобыл - 36). Аудандар арасында сумен жабдықтау желілерінің тозуы облыстық орташа көрсеткіштен жоғары Рудный қаласының Перцевка ауылында (80%), Әулиекөл (75%), Қарасу (65,7%), Алтынсарин (50%), Б. Майлин (40%), Ұзынкөл (36,5%) аудандарында және Жітіқара ауданының (51%) және Арқалық қаласының (64%) ауылдық аймағында», - деп хабарлады басқарма басшысы Дәурен Асқаров.
Ratel.kz ТКШ басқармасына сілтеме жасап хабарлағандай, қолданыстағы желілерді жөндеу және жаңаларын төсеу арқылы көрсеткіштерді төмендетуге тырысуда.
Сонымен қатар, 2024 жылы облыста 4,2 млрд теңгеге 15 жобаны іске асыру жалғасады. Оның 1,2 млрд-ы ауылдық жерлердегі 6 жобаға кетеді. Осының арқасында сумен жабдықтау желілерінің тозуын 34,9%-ға, су бұру желілерінің тозуын 50,9%-ға дейін төмендетуге уәде етілуде. Президент тапсырмасы бойынша 2025 жылдың соңына дейін бүкіл ел бойынша 100% қалалар мен ауылдарды ауыз сумен қамтамасыз ету жоспарланғаны айтылды. Қазіргі уақытта Қостанай облысы тұрғындарының тек 98,6% қалалық және 86,7% ауылдық тұрғындары сумен жабдықтауға қол жеткізе алады.
«Ағымдағы жылы 59 жобаны іске асыруға 18,8 млрд теңге бөлінді. Ақпан айында республикалық бюджетті нақтылауға ҚР өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне қосымша 48 жоба, оның ішінде 31 ауылдық және 17 қалалық жоба жалпы сомасы 20,6 млрд теңгеге ұсынылды. 2024 жылы сумен жабдықтау қызметтерімен қамтамасыз етілген ауылдар санын 412-ге дейін, қазір 347-ге жеткізу жоспарлануда. Оның 223 ауылы орталықтандырылған сумен жабдықтаумен, 189-ы кешенді блок-модульдерден және әкелінетін су пункттерінен сумен қамтамасыз етіледі. 2024 жылдың қорытындысы бойынша қала тұрғындарының сумен жабдықтау қызметіне қолжетімділігі - 99%, ауыл тұрғындары үшін - 90% құрайды», - деп уәде етті Дәурен Асқаров.
Сондай-ақ, ең жоғары көрсеткішке Тобыл (87,9%), Жітіқара (91,6%) және Арқалық (96,5%) қалалары сәл жетпей қалғаны белгілі болды. Ауылдардан сумен жабдықтау қызметіне 100% қолжетімділікке тек Сарыкөл ауданының және Перцевка ауылының әкімдіктері ғана қол жеткізді.
2025 жылдың соңына дейін билік аудандардың 145 ауылын сумен жабдықтауды қамтамасыз етуі қажет: Алтынсарин ауданы – 6 ауыл, Амангелді ауданы – 14 ауыл, Әулиекөл ауданы – 10 ауыл, Б. Майлин ауданы – 13 ауыл, Денисов ауданы – 6 ауыл, Жангелдин ауданы – 2 ауыл, Жітіқара ауданы – 2 ауыл, Қамысты ауданы – 5 ауыл, Қарабалық ауданы – 12 ауыл, Қарасу ауданы – 8 ауыл, Қостанай ауданы – 17 ауыл, Меңдіқара ауданы – 17 ауыл, Науырзым ауданы – 3 ауыл, Ұзынкөл ауданы – 12 ауыл, Федоров ауданы – 12 ауыл, Арқалық – 6 ауыл.
Қостанай облысы энергетика және ТКШ басқармасы ауылдық сумен жабдықтаудың іске асырылып жатқан және әзірленген жобаларына талдау жүргізді. Нәтижесінде тапсырыс берушілер, яғни жергілікті құрылыс және ТКШ бөлімдері жіберген көптеген қателіктер анықталды.
Мысалы, Қамысты ауданында «Бестөбе ауылы, Адаевка ауылының сумен жабдықтау тарату желілері мен құрылыстарын салу» жобасы бойынша су құбырын 20,4 км екі құбырмен төсеу көзделген. Алайда облыстық басқармада құрылыс нормаларына сәйкес бір ғана құбыр жеткілікті деп мәлімдейді.
Бұдан басқа, Ұзынкөл ауданының Ершовка ауылында құны 123,6 млн теңге болатын су құбыры мен сорғы станциясын 3 жылдан астам салғаны хабарланады. Облыстық ТКШ басқармасы бағаның әлдеқайда төмен болуы мүмкін екенін анықтады. Салыстыру үшін басқарма Бейімбет Майлин ауданының Қызылкөл ауылындағы сумен жабдықтау жобасын мысалға келтірді. Онда сорғы станциясының ғимараты небәрі 61,7 млн теңгеге түскен.
Сонымен қатар, Әулиекөл ауданында су көздеріне мүлдем қосу мүмкін емес су құбыры желілері төселген.
«Әулиекөл ауданының құрылыс бөлімінің жобалауға сапасыз жасалған тапсырмасына байланысты «Новоселовка а. сумен жабдықтау» (құны 170 млн теңге), «Юльевка а. сумен жабдықтау» (құны 529,7 млн теңге), «Көктал а. сумен жабдықтау» (құны 340,1 млн теңге), «Первомайское а. сумен жабдықтау» (құны 1 369,9 млн теңге) төрт жобасы бойынша су алу және бірінші көтеру сорғы станциялары ескерілмеген. Нәтижесінде, сумен жабдықтау көздері болмағандықтан, жобаларды түзету талап етіледі», - деп түйіндеді Асқаров.
Басқарма басшысының пікірінше, бұған бейіндік немесе техникалық білімі жоқ шенеуніктер, сондай-ақ басқа қалалардан келген мердігерлер кінәлі.