(9 қаңтар 2026 | Дереккөз: BBC)
Саннингхилл саябағын – Беркширдегі принц Эндрюдің бұрынғы үйін, қазақстандық кәсіпкер Тимур Құлыбаевтың сатып алуы туралы келісім BBC тергеуі жарияланғаннан кейін қайта назарға ілікті.
Журналистер сатып алуға арналған қаражаттың бір бөлігі Италиядағы парақорлық істерінде аталған компаниядан келген болуы мүмкін екенін анықтады. Бұл британдық король отбасының мүшесімен жасалған мәміледе қаржыландыру көздеріне тиісті тексеру жүргізілген бе деген сұрақты тудырды.
МӘМІЛЕ ҚАЛАЙ ЖАСАЛДЫ
2007 жылы қазақстандық кәсіпкер Тимур Құлыбаев Саннингхилл саябағын 15 млн фунт стерлингке сатып алды, бұл тергеу деректері бойынша сұралған бағадан шамамен 3 млн фунтқа және нысанның нарықтық құнынан 7 млн фунтқа артық болды. Сатып алу үшін Unity Assets Corporation офшорлық компаниясы пайдаланылды, ал қаражаттың бір бөлігі Enviro Pacific Investments компаниясы несие ретінде берді.
Құлыбаевтың адвокаттары BBC-ге несиенің шынымен де 2007 жылы коммерциялық негізде алынғанын және кейін пайызбен өтелгенін растады. Олар барлық қаражаттың заңды шыққанын талап етеді.
ИТАЛЬЯНДЫҚ ПРОКУРОРЛАР НЕНІ АНЫҚТАДЫ
Сот материалдары бойынша, BBC зерттегендей, итальяндық прокуратура 2016–2017 жылдардағы істерде Enviro Pacific Investments компаниясы мұнай келісімшарттарына қатысты парақорлық схемасының нәтижесінде ақша алған болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Тергеу нұсқасы бойынша, бұл қаражат жартылай Саннингхиллді сатып алуды несиелендіруге пайдаланылды.
Дегенмен, Италиядағы тергеулер Тимур Құлыбаевқа айып тағуға әкеп соқпады. Оның адвокаттары оның Enviro Pacific компаниясына иелік етпегенін және бақыламағанын, сондай-ақ итальяндық қылмыстық істерде айыпталушы болмағанын атап өтеді.
НЕГЕ МӘМІЛЕ ТЕРГЕУДІҢ НАЗАРЫНДА ҚАЛДЫ
Саннингхилл саябағын сатуға қызығушылық бір жағдайға емес, халықаралық тәжірибеде жоғары тәуекел ретінде қарастырылатын факторлардың жиынтығына байланысты болды. Мәселе сол кездегі президент Нұрсұлтан Назарбаевтың отбасымен және елінің мемлекеттік секторымен байланысты сатып алушымен жасалған, жария тұлғаның қатысуымен жүргізілген мәмілеге қатысты болып отыр, бұл кезде ресми түрде ауқымды сыбайлас жемқорлық проблемалары тіркелген.
Тергеу материалдарына сәйкес, сатып алудың қаржыландыру құрылымы, оның ішінде үшінші тарап компаниясы арқылы несиелендіру, сондай-ақ сатып алушының жеке басына қатысты жұртшылық ашылмауы қосымша назар аудартты. Сарапшылардың пікірінше, дәл осындай комбинациялар мәміле тараптарының мәртебесіне қарамастан, қаражат көздерін күшейтілген тексеруді талап етеді.
ТАРАПТАРДЫҢ РЕАКЦИЯСЫ
Тимур Құлыбаев өз өкілдері арқылы ешқашан парақорлықпен айналыспағанын және жылжымайтын мүлікті сатып алу толығымен заңды болғанын мәлімдеді. Букингем сарайы да, принц Эндрюдің өкілдері де түсініктеме беруден бас тартты. Сатушының мүддесін білдірген Farrer & Co заң фирмасы да клиент туралы ақпараттың құпиялылығына сілтеме жасады.
ТЕРГЕУДІҢ МАҢЫЗЫ
Саннингхилл саябағымен мәміле ашық емес қаржыландыру көздерінің ресми түрде заңды жылжымайтын мүлік операцияларында да қалай тәуекелдер тудыруы мүмкін екендігінің мысалы болды. 2004 жылдан бастап британдық заңгерлер қылмыстық кірістердің қатысуын болдырмау үшін қаражаттың шығу тегін тереңдетіп тексеруге міндетті.
Принц Эндрюдің қаражаттың ықтимал шығу тегі туралы білгеніне дәлелдер болмағандықтан, BBC тергеуі жария тұлғалардың қатысуымен жасалған мәмілелерде мұндай тексерулердің жеткіліктілігі туралы мәселені қайта көтереді.