ФБРК редакциясы Қазақстанның ұлттық компанияларының атқарушы органдары мүшелерінің сыйақыларының жалпы мөлшері туралы әңгімені жалғастырады.
Бұған дейін біз «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ, «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ, «QazaqGaz» ҰК» АҚ, «Қазақтелеком» АҚ, «KEGOC» АҚ, «Самұрық-Энерго» АҚ және «Қазпошта» АҚ басқарма мүшелерін сыйақыландыру мөлшерлері туралы жазған болатынбыз, олар қазақстандық инвестициялық холдинг «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ құрамына кіреді.
Бүгін сөз «Ұлттық компания «Қазақстан темір жолы» АҚ (ҚТЖ) - елдің бас көліктік-логистикалық компаниясы туралы болмақ.
2024 жылдың бірінші жартыжылдығында ұлттық компанияның пайдасы шамамен 78 млрд теңгені құрады. Салыстыру үшін, 2023 жылдың бірінші жартыжылдығында пайда 108 млрд теңгеден астам болған.
2020 жылы «ҚТЖ» АҚ атқарушы органы 8 адамнан тұрып, жиынтығында шамамен 391 млн теңге алды. Сол кезде басқарманы Сәуат Мынбаев басқарды.
2013-2018 жылдары ол «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ басқарма төрағасы қызметін атқарды.
2017 жылы OCCRP журналистері анықтағандай, Мырзабаев мырза және ықпалды банкирлер тобы Meridian Capital Limited компаниясын құрды, ол «Қазақстанның қарқынды дамып келе жатқан мұнай саласының арқасында» миллиардтаған доллар активтерін тапты.
Компания Мырзабаев мырзаның «ҚазМұнайГаздағы» жұмысы кезінде өсті. Айта кетейік, Сәуат Мынбаев пайдалы компанияға қатысын бірден мойындамады.
Соңында, мұнай компаниясында үлеске ие болу және бір мезгілде ұлттық компанияда іс жүргізу айқын мүдделер қақтығысы болып табылады.
«ҚТЖ» АҚ-ны Сәуат Мынбаев 2018 жылы басқарды, ал 2021 жылы алған жарақатына байланысты төраға қызметінен кетті.
2021 жылдан бастап ұлттық компанияны Нұрлан Сәуранбаев басқарады.
2017-2018 жылдары ол Шымкент қаласының әкімі қызметін атқарды, одан кейін президент әкімшілігінің мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру-аумақтық жұмыс бөлімін басқарды.
2021 жылы «ҚТЖ» АҚ-ның 11 басқарма мүшесі жиынтығында 631 млн теңгеден астам алды.
2022 жылы ұлттық компанияның 10 топ-менеджері жалпы сомасы 434 млн теңгеден астам сыйақы алды.
2023 жылы 8 адамнан тұратын атқарушы орган шамамен 687 млн теңге алды.
Еске салайық, бұған дейін Жоғары аудит палатасының (ЖАП) басшысы Әлихан Смайылов ұлттық компания кредиттік тәуекелдің «қызыл» аймағында тұрғанын мәлімдеді. Ол 2024 жылдың басында компанияның қарызы 2,9 трлн теңгені құрап, өсіп келе жатқанын атап өтті.
Оның сөзінше, жалпы қарыздың 45%, немесе 1,3 трлн теңгесі бұрын қабылданған борыштық міндеттемелерді қайта қаржыландыруға жұмсалған.
Кейін көлік министрі Марат Қарабаев «ҚТЖ» АҚ-ның ірі қарыздары туралы ақпаратқа түсініктеме берді. Ол 2020 жылдан бастап ұлттық компанияның пайдалы екенін айтты. Және бұрын шығынды кезең болғанын, ал 2,9 трлн теңге көлеміндегі қарыз мемлекеттің ақша бөлмеуінен пайда болғанын мойындады.
Сонымен қатар «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ экономика және қаржы жөніндегі басқарушы директоры Айдар Рысқұлов компания ЖАП мәлімдегендей, жоғарыда аталған «ҚТЖ» қарызын сыни деп санамайтынын мәлімдеді.
Жалғасы бар…