ФБРК редакциясының қарамағында Freedom Telecom және Sergek Group компанияларының автомобиль жолдарына зияткерлік бақылау жүйесін (ИСКАД) енгізу бойынша мемлекеттік-жекешелік әріптестік (МЖӘ) шартының жобасы болды. Бірлескен жобаның 10 жыл ішіндегі бюджеттік тиімділігі 2,855 трлн теңгені құрауы тиіс. Ал әзірше бәрін ретімен айтайық.
Жақында Freedom Holding Corp. (FRHC) қаржы-инвестициялық тобының негізін қалаушы және мажоритарлық иесі Тимур Турлов Sergek Group компаниялар тобының акционерлері қатарына кіруі мүмкін екендігі белгілі болды.
2022 жылдың желтоқсанында-ақ Freedom Sergek Group компаниясының 35% үлесімен акционері болу жоспарлары туралы мәлімдеген болатын. Алайда мәміле әлі күнге дейін аяқталмаған күйінде қалып отыр.
Мырза Турловтың айтуынша, Sergek Group-қа салынған инвестициялар Freedom-ға қазақстандық IT-саласымен өзара іс-қимылды кеңейтуге мүмкіндік береді.
Айтпақшы, Freedom-ның қызмет аясын кеңейту жұмыстары биылғы жылы басталды.
Freedom Telecom және Sergek Group бірлесіп әзірлеп жатқан зияткерлік бақылау жүйесі (ИСКАД) жобасы әртүрлі мемлекеттік органдарға қажетті деректерді тәулік бойы жеткізуге қабілетті жүйені білдіреді.
Бұл ретте ИСКАД-тың негізгі функциясы - бүкіл ел аумағы бойынша жүктерді тасымалдауды бақылау, сондай-ақ жүк көлігінің салмағын бақылау.
Осы жүйені енгізу бойынша МЖӘ шартына қол қою 2025 жылға жоспарланған. Әзірлеушілердің есептеулері бойынша, жобаны іске асыру 10 жыл ішінде 48,42 млрд теңге орташа жылдық шығыстарды есептемегенде, шамамен 169 млрд теңгені құрайды. Бұл ретте автомобиль жолдарының зақымдануын болдырмау бойынша болжамды үнемдеу 1,5 трлн теңгеден астамды құрайды.
Осы аяда көлік министрлігінің жүк көліктері нашар жолдарға кінәлі деген мәлімдемесі ерекше қызықты естіледі.
Жобаның бюджеттік тиімділігіне келетін болсақ, әзірлеушілер 2035 жылға қарай тікелей бюджеттік түсімдер 515 млрд теңгеден астамды құрайтынын мәлімдейді. Бұған әртүрлі бұзушылықтар үшін айыппұлдар, салықтар және көлік құралдарының жүруі үшін алымдар кіреді.
Жанама әлеуметтік-экономикалық пайдалар, атап айтқанда, жол-көлік оқиғаларындағы адам өлімі мен жарақаттануына байланысты шығындардың қысқаруы, жол төсемінің тозуының азаюы және жаңа жұмыс орындары - барлығы шамамен 2,34 трлн теңгені құрайды.
Жүйе әртүрлі сипаттағы бұзушылықтарды бақылауға және материалдарды тиісті органдарға беруге мүмкіндік береді.
ИСКАД-тың басты артықшылығы ретінде әзірлеушілер жоғары ақпараттық қауіпсіздікті, жүйенің жұмысын үзбей жаңарту мүмкіндігін, ал сервиске жүктеме артқан кезде оның көшірмелерін іске қосу мүмкіндігін атайды.
Басқаша айтқанда, бізді қазіргі көлік деректер базасы ИАС ТБД-ның елеулі жаңғыртылуы күтіп тұр.
ИСКАД-ты іске асыру схемалары ҚР Үкіметімен, ҚР ІІМ, КМ және ЦРИАПМ-мен бірлесіп бекітілетін болады.
Егер жоба едәуір пайда әкеледі деп уәде ететінін бір сәтке ескермесек, зияткерлік бақылау жүйесі ИСКАД-тың қажеттілігі мен әбден болжанған тиімділігі сұрақ туғызбайды.
Ал мырза Турловтың Freedom-ға тән емес МЖӘ жобасын іске асыру кезінде көздеген мақсаттары туралы сұрақ қою әбден орынды болар еді.
Мырза Турловтың мүдделері айқын көрініп тұрған болуы әбден мүмкін. Өйткені, егер компания тасымалдау бойынша барлық деректерге ие болатын болса, бұл Freedom Insurance сақтандыру қызметтерін кеңейтуге мүмкіндік береді, бұл әбден негізделген коммерциялық шешім болады.
Айтпақшы, ИСКАД жобасын белсенді ілгерілетумен Тимур Турловтың кеңесшісі, бір кездері Freedom сақтандыру компаниясы басқармасы төрағасының орынбасары қызметін атқарған Марлен Сихаевтан басқа ешкім айналыспаған деген болжамдар бар.
Мырза Сихаевтың Freedom-дағы қызметімен ғана емес, танымал екенін атап өткен жөн. Бірнеше жыл бойы Марлен Сихаев цифрландыру бойынша экс-министр Бағдат Мусиннің командасында жұмыс істеп, "Зерде" Ұлттық инфокоммуникациялық холдингі АҚ басқарма төрағасының орынбасары қызметін атқарды.
Freedom-ның Sergek Group-қа инвестиция салу ниетінің өзі кем емес қызықты болса керек.
Қалай болғанда да, ФБРК редакциясы мырза Турловтың МЖӘ жобасын іске асыруға бел буған шынайы қызығушылығы неде екенін анықтауға тырысты. Бұл туралы кейінірек айтамыз.