ФБРК редакциясы Қазақстанның ірі жер пайдаланушыларының динамикасын талдауды жалғастырып, олардан соңғы уақытта қанша ауыл шаруашылығы жері тартып алынғанын анықтауға тырысуда.
Естеріңізге сала кетейік, бізге әртүрлі аймақтардан жерді ұсақ және орта шаруа қожалықтарынан тартып алу туралы шағымдар көптеп түсуде, ал жұмыс латифундистердің аумақтарын тартып алуға бағытталуы керек еді.
Осы процедураға тікелей жауапты ведомство Жер ресурстарын басқару комитеті болып табылады. Павлодар облысының және Қостанай облысының аумақтарымен таныса отырып, біз латифундистердің алқаптарында ерекше өзгерістер болмағаны туралы қорытынды жасадық.
Осыған байланысты біз ЖРБК-нің жерді тартып алу жөніндегі жұмысты кімнің мүддесінде жүргізіп жатқанын түсінуге тырысамыз. Осы материалда біз тағы бір астық өсіретін аймақтың – Ақмола облысының жер пайдаланушыларын талдай бастаймыз.
«КДК АГРО» ЖШС
Аймақтағы ірі жер пайдаланушылардың бірі 2011 жылы тіркелген «КДК Агро» ЖШС (тұқым шаруашылығын қоса алғанда, дәнді және дәнді бұршақты дақылдарды өсіру) болып табылады. Бірінші басшы және құрылтайшылардың бірі - Дәулет Құрбанов, тең құрылтайшы - Оксана Медведева.
Компания салық міндеттемелері бойынша орташа тәуекел дәрежесіне ие. 2023 жыл үшін ЖШС 224,1 млн теңге салық төледі (2022 жылы – 307 млн теңге, 2021 жылы – 54,8 млн теңге, 2020 жылы – 41,4 млн теңге).
Сот істеріне келетін болсақ, 2016 жылы «Полымя» ЖШС сот арқылы «КДК Агро» ЖШС-нен орындалған жұмыстар үшін €40700 мөлшеріндегі (2016 жылғы бағам бойынша шамамен 15,6 млн теңге) қарызды өндіріп алды.
2019 жылы ауылшаруашылық техникасының ұлттық дилері John Deere компаниясы «Eurasia Group AG» фирмасы «КДК Агро» ЖШС-нен уақытша қайтарымды қаржылық көмек туралы шарт бойынша €25000 (2019 жылғы бағам бойынша 100 млн теңгеден астам) қарызды, €25000 (10 млн теңгеден астам) тұрақсыздық айыбын, 30 млн теңге айыппұлды және 4,5 млн теңге мемлекеттік баж салығын өндіріп алды.
«ЖУРАВЛЕВКА-1» ЖШС
«Журавлевка-1» ЖШС (тұқым шаруашылығын қоса алғанда, дәнді және дәнді бұршақты дақылдарды өсіру), Ақмола облысының Бұланды ауданында шамамен 86,4 мың га пайлық жерді алып жатыр, 2003 жылы тіркелген. Бірінші басшысы - Ерлан Тоқанов. ЖШС-де 1700-ден астам пайшы бар.
Компания салық міндеттемелері бойынша төмен тәуекел дәрежесіне ие. 2023 жыл үшін ЖШС 1,8 млрд теңге салық төледі (2022 жылы – 1,3 млрд теңге, 2021 жылы – 829,4 млн теңге, 2020 жылы – 515,5 млн теңге).
2022 жылы «Журавлевка-1» ЖШС Бұланды және Бурабай аудандарындағы нысандарда өрт қауіпсіздігі бұзушылықтарын жоймағаны үшін 1 млн теңге мөлшерінде әкімшілік айыппұл алды.
Ауыл шаруашылығы басқармасының деректері бойынша, шамамен 35,4 мың га пайлық жері бар Ақмола облысының тағы бір ірі жер пайдаланушысы дәл осындай атаумен - «Журавлевка-1» ЖШС, тек Бурабай ауданында орналасқан.
Ашық дереккөздерден белгілі болғандай, 2021 жылы «Журавлевка-1» ЖШС Бурабай ауданының озық шаруашылықтарының бірі болды, онда дәнді бұршақты және майлы дақылдар өсірілген (және бүгінгі күнге дейін өсірілуі мүмкін). Осы ЖШС-нің директоры - Николай Радченко.
2022 жылдың желтоқсанында БАҚ Ақмола облысының Капитоновка ауылындағы пайшылар жиналысының нәтижесінде туындаған дау-дамайды жариялады. Сол кезде, журналистер жазғандай, Бурабай ауданының бірнеше ауылының тұрғындары, Бұланды ауданындағы «Журавлевка-1» ЖШС қатысушылары болып табылатындар, серіктестіктен өздерінің шартты жер үлестерін қайтарып алуға тырысты.
Бұрын олар дивидендтер төленбеуіне наразы болды және тек 2022 жылдың көктемінде мемлекет басшысына жүгінгеннен кейін ауыл тұрғындары пайлары үшін төлемдер алды. Айта кету керек, жиналыста ауыл тұрғындарының серіктестіктен шығу мәселесі Жаңа жылға дейін шешілетіні уәде етілді.
«РОСТОВСКОЕ-АГРО» ЖШС
«Ростовское-Агро» ЖШС (тұқым шаруашылығын қоса алғанда, дәнді және дәнді бұршақты дақылдарды өсіру) 2019 жылы тіркелген. Бірінші басшысы - Болат Кәбиев, құрылтайшысы - Дархан Айсин. Кәбиев сондай-ақ «Жарқайың Мұнай Базасы» ЖШС, «Донское-Агро» ЖШС, «Отрадное-Агро» ЖШС, «Бірсуат-Агро» ЖШС, «Ростовское-Агро» ЖШС және «Нұрай-Н» ЖШС сияқты компанияларда да кездеседі.
Компания салық міндеттемелері бойынша орташа тәуекел дәрежесіне ие. 2023 жыл үшін ЖШС шамамен 296,6 млн теңге салық төледі (2022 жылы – 75,3 млн теңге, 2021 жылы – 181,7 млн теңге, 2020 жылы – 57,8 млн теңге).
2019 жылы «Ростовское-Агро» ЖШС өсімдіктер карантині бойынша қажетті іс-шараларды жүргізу туралы нұсқаманы орындамағаны үшін 505 мың теңге мөлшерінде айыппұл алды. 2022 жылы ЖШС қайтадан сол бұзушылықтар үшін 214 мың теңгеге айыппұл салынды. Онымен қоса, 2021 жылы «Астық сақтандыру компаниясы» АҚ сот арқылы ЖШС-ден 5,2 млн теңге көлеміндегі қарызды өндіріп алды.
2023 жылы «Ростовское-Агро» ЖШС сот тәртібімен мүлікті, атап айтқанда, бұрын Жарқайың ауданы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасы салық берешегі есебіне тәркілеген жалпы ауданы 4 мың га-ға жуық жер учаскелерін ауыртпалықтан босата алды.
«ЗАПОРОЖЬЕ-АГРО» ЖШС
Жоғарыда аталған Болат Кәбиевке тиесілі тағы бір жер пайдаланушы компания - «Запорожье-Агро» ЖШС (тұқым шаруашылығын қоса алғанда, дәнді және дәнді бұршақты дақылдарды өсіру) 2019 жылы тіркелген.
«Запорожье-Агро» ЖШС салық міндеттемелері бойынша төмен тәуекел дәрежесіне ие. 2023 жыл үшін компания 126,7 млн теңге салық төледі (2022 жылы – 113,6 млн теңге, 2021 жылы – 93,1 млн теңге, 2020 жылы – 49 млн теңге).
2020 жылы Жақсы ауданы бойынша МКБ салық берешегіне байланысты «Запорожье-Агро» ЖШС-нің мүлкіне, атап айтқанда – бұрын сатып алынған жалпы ауданы 1 га астық қоймасына және ауданы 0,2450 га жер учаскесіне тыйым салды. 2021 жылы компания сот тәртібімен мүлікті шектеулерден босата алды.
2022 жылы «Запорожье-Агро» ЖШС нысандағы өрт қауіпсіздігінің бірқатар талаптарын сақтамағаны үшін 430 мың теңге көлемінде айыппұл алды.
«ПАРТИЗАНСКОЕ-1» ЖШС
«Партизанское-1» ЖШС (тұқым шаруашылығын қоса алғанда, дәнді және дәнді бұршақты дақылдарды өсіру), Ақмола облысының Бұланды ауданында