Қазақстанда сейсмология саласын дамытудың кешенді жоспары 2024-2028 жылдарға қабылданды. Тиісті қаулыға ҚР премьер-министрі Олжас Бектенов қол қойды.
Үкімет баспасөз қызметінің мәліметінше, құжат елдің сейсмологиялық қауіпсіздігін нығайту бойынша шараларды іске асыруды көздейді. Оның ішінде мониторингті күшейту, ғимараттар мен құрылыстардың сейсмикалық төзімділігін қамтамасыз ету, жаңа цифрлық технологияларды енгізу, кадрларды даярлау деңгейін арттыру және т.б.
Мамандар сейсмикалық аудандастырудың 15 картасын әзірлейтіні хабарланады, бұл елдің сейсмикалық қауіпті аймақтарындағы жер сілкінісі ошақтарының 70% болжауға мүмкіндік береді.
Бұл карталар осы аумақтардағы ғимараттар мен құрылыстарды паспорттандыруды жүргізуге және жаңа құрылыс нормаларын әзірлеуге негіз болады деп күтілуде.
«Паспорттандыру ең осал құрылыс нысандарын анықтауға мүмкіндік береді, оларға қатысты пайдаланудың сейсмикалық тәуекелін төмендету жөніндегі шаралар бірінші кезекте қолданылатын болады. Олардың ішінде: сейсмикалық күшейту, құнды жабдықты қорғау немесе шығару, мақсатын өзгерту және т.б.» - делінген хабарламада.
Сонымен қатар 285 сейсмикалық станция орнату, сондай-ақ қолданыстағы 70 станцияны жөндеу және жарақтандыру жоспарлануда.
Бұдан басқа, ғимараттардың құрылысы мен жұмыс істеуін бақылауды күшейту, мониторинг әдістерін жетілдіру, сейсмология саласындағы мамандарды заманауи жабдықтармен және техникалық құралдармен қамтамасыз ету күтілуде.
«Сейсмикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үкімет үшін басым бағыттардың бірі болып табылады, өйткені Қазақстан аумағының сейсмикалық аудандары республиканың жалпы ауданының шамамен 40% алып жатыр. Алматы және Шымкент қалаларының, Алматы, Жамбыл, Қызылорда, Түркістан, Шығыс Қазақстан облыстарының және Абай, Жетісу облыстарының аумақтары сейсмикалық қауіптің жоғары әлеуетіне ұшыраған», - деп түйіндеді үкіметте.
Еске салайық, жыл басында Алматыдан 264 км қашықтықта магнитудасы 6,7 балл болатын жер сілкінісі болды . Сол кездегі сезімталдық 5 балл деп бағаланды. Кейін қайталанған дүмпулер де тіркелді.
Жер сілкінісінен кейін қала тұрғындарының Алматы билігіне көптеген сұрақтары туындады. Мысалы, мегаполис тұрғындары ТЖ кезінде халықты ескерту жүйесі неге іске қосылмағанына таңырқады.
Сол кезде Алматы ТЖД бастығы Нұрлан Атығаев «сәрсендер тек 5,5 баллдан жоғары жер сілкінісі тіркелгенде ғана іске қосылады» деп хабарлады, ал оның айтуынша, сол кездегі амплитуда небәрі 4-5 балл құрады.
Сонымен қатар, оңтүстік астана тұрғындары жер сілкінісі туралы SMS хабарландырулары уақытында келмегеніне шағымданды. ТЖД оларға ұялы байланыс операторлары ақпаратты өңдеуге үлгермейтінін, сәйкесінше жедел ақпарат кешігіп жететінін хабарлады.
Сейсмикалық қауіпсіздік мәселелері жөніндегі кеңесте Президент Тоқаев уәкілетті ведомстволардың жұмысын сынға алып, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігіне Бас прокуратурамен бірлесіп, ескерту жүйесіне бөлінген бюджет қаражатының қайда жұмсалғанын анықтауды тапсырды. Айта кетейік, кейін төтенше жағдайлар министрі Сырым Шарипханов қызметінен босатылды.