Қазақстан шенеуніктері үшін жыл сайын көктем «күтпеген жерден» басталады. Биылғы жылы су тасқынына байланысты қалыптасқан жағдай жаһандық ауқымға жетіп, алдыңғы көктемгі маусымдардан асып түсті. ФБРК редакциясы ұлттық ғарышта табиғи апаттардан қанша уақыт ақша табуды жоспарлап жатқанын анықтауды жалғастыруда.
Естеріңізге сала кетейік, бүгін Қазақстанның алты аймағында төтенше жағдай режимі жарияланды. Олардың қатарына Ақмола, Ақтөбе, Қостанай, Батыс Қазақстан облыстары, сондай-ақ Абай және Ұлытау облыстары кірді.
Бұған дейін облыстық әкімдіктер су тасқынына толықтай дерлік дайындық туралы мәлімдегеніне қарамастан, жағдай әлі күнге дейін сыни болып отыр. Бірқатар шенеуніктер уақтылы шара қабылдамағаны үшін Президенттен ескерту алды.
Бұл ретте интернетте су тасқыны кезінде әрекет етпеген әкімдер мен мемлекеттік қызметшілердің отставкасы туралы петиция пайда болды. Материалды дайындау кезінде үш мыңнан астам қолдау даусы жиналды.
Біз бірнеше рет атап өткендей, елде болып жатқан оқиғалар үшін жауапкершіліктің едәуір бөлігі көктемгі су тасқыны мен жазда бізді күтіп тұрған орман өрттерін болжайтын ұлттық кеңістіктік деректер операторы «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК» АҚ («ҚҒС»)-ға жүктеледі.
Сонымен қатар, Су тасқынына қарсы іс-шараларды үйлестіру және су тасқыны кезеңінің салдарын жою жөніндегі Республикалық штабтың отырысында Қасым-Жомарт Тоқаев «ҚҒС»-ты мысалға келтіре отырып, төтенше жағдайларды модельдеу бойынша ақпараттық жүйені әзірлеуді тапсырды.
Президент су тасқыны мен өрттер жағдайы жылдан жылға қайталанып тұратынын, ал «Қазсушар» РМК және «Қазгидромет» сияқты жауапты органдар мен салалық қызметтердің болжамдық-аналитикалық жұмысы әлсіз ұйымдастырылғанын атап өтті.
Осыған байланысты цифрландыру министрлігіне экология, су ресурстары министрліктері және ТЖМ-мен бірлесіп, жыл соңына дейін барлық ықтимал төтенше жағдайларды модельдейтін және тиісті болжамдар мен іс-әрекет қадамдарын жасайтын ақпараттық жүйені әзірлеу тапсырылды.
Мемлекет басшысы «ҚҒС» көбінесе шетелдік жеткізушілерден ғарыштық суреттерді сатып алып, оларды қазақстандық мемлекеттік органдарға қайта сату үшін пайдаланатынын және ашық деректерді өзінің «геосервистерінің» айрықша деректері ретінде ұсынатынын білмеуі мүмкін.
Біздің елімізде кезекті мониторинг жүйесін құру жай ғана «бюджетті мақсатсыз жұмсауға» және тиісті нәтиженің болмауына әкеліп соғады. Мысалы, Алматыдағы мемлекетке 1,1 млрд теңгеге түскен дұрыс жұмыс істемейтін жер сілкінісі туралы ерте хабарлау жүйесін еске алайық.
«Қазақстан Ғарыш Сапарында» қаншалықты «қателескені» туралы нақтырақ сурет алу үшін ФБРК редакциясы үкіметке ресми сұрау салып, Қазақстанның қандай аймақтарында ұлттық компанияның 2024 жылға арналған су тасқыны жағдайы бойынша болжамдары расталғаны туралы мәлімет беруді сұрады.
Сонымен қатар, біз цифрландыру министрлігінен ұлттық кеңістіктік деректер операторы «ҚҒС» бұрын болжай алмаған су тасқыны мен өрттер бойынша негізсіз болжамдар үшін бөлінген ақша қаражатын қайтаруды ниет ететіні туралы ақпарат сұрадық.
Жауаптарды күтеміз.