(15 қаңтар 2026 | Дереккөз: Zakon.kz)
Әлеуметтiк медициналық сақтандыру қоры (ӘМСҚ) медициналық қызметтерге ақы төлеуде жүйелi бұзушылықтарды анықтаған тексеруден кейін қаржы министрлiгiне бағынышты болады. Шешiм бюджеттiк шығыстардың өсуі және қор қаражатының едәуір бөлігін медициналық көмек көрсетуге іс жүзінде пайдаланбай жинақтау аясында қабылданды.
ӘМСҚ ҚЫЗМЕТIН ТАЛДАУ НЕНI КӨРСЕТТI
Әлеуметтiк медициналық сақтандыру қорының қызметiне талдау жүргiзуді премьер-министр Олжас Бектеновтiң 2025 жылғы 18 желтоқсандағы тапсырмасы бойынша қаржы министрлiгi жүзеге асырды. Тексеру қорытындыларын 2026 жылғы 16 қаңтарда қаржы министрi Мәди Тәкиев ұсынды, деп хабарлайды Zakon.kz.
Жарияланған мәліметтерге сәйкес, мiндеттi әлеуметтiк медициналық сақтандыру жүйесiне жұмсалатын шығыстар 2026 жылы 2,4 трлн теңгеге дейін өскенімен (2020 жылы 1,4 трлн теңге болған), қор жұмысының тиiмдiлiгi артып отырған жоқ.
Сонымен қатар 2020 жылдан бері ӘМСҚ-ның жинақталған инвестициялық кірісі 588 млрд теңгені құрады, оның 195,9 млрд теңгесi — 2025 жылға тиесiлi. Қаражаттың едәуір бөлігі қор активтерінде жинақталып, медициналық қызмет көрсетуге бағытталмайды.
МЕДҚЫЗМЕТ ЖҮЙЕСIНДЕ ҚАНДАЙ БҰЗУШЫЛЫҚТАР АНЫҚТАЛДЫ
Ақпараттық жүйелерге жүргiзiлген IT-аудит бiрқатар жүйелi бұзушылықтарды анықтады. Олардың қатарында — жалған пациенттердi қосу, сәйкес келмейтін медициналық қызметтер көрсету, сондай-ақ қысқа мерзiм iшiнде медициналық белсендiлiктiң аномальды жоғары көлемi бар.
Атап айтқанда, бекiтiлген контингент 1 мың адам болған кезде іс жүзінде шамамен 500 пациент жүгінген, алайда төлем бүкіл контингент үшін жүргізілген жағдайлар анықталды. Қайтыс болған азаматтарға медициналық қызмет көрсету фактiлерi, сондай-ақ емдеудің нақты мерзiмiне сәйкес келмейтін көлемде дәрі-дәрмектерді есептен шығару жағдайлары тiркелдi.
ҚАРЖЫ МИНИСТРЛIГI КЕЛТIРГЕН НАҚТЫ МЫСАЛДАР
Қаржы министрi бiрқатар нақты жағдайларды келтiргенi хабарланады. Мәселен, жеке клиникалардың бiрiнде дәрігер бір күнде 1 442 пациент қабылдаған, орташа норматив тәулігіне 24 қабылдауға дейін болған кезде. Басқа бір жағдайда Астанадағы дәрігер бір айда 4 832 пациент қабылдаған.
Жекелей 996 қайтыс болған пациентке 3 640 рет медициналық қызмет көрсету жағдайы атап өтiлдi, оның iшiнде 2023 жылы қайтыс болған пациентке 2025 жылы қабылдауға жазылу бар. Сондай-ақ пациенттің жынысына сәйкес келмейтін 769 446 скрининг жағдайы 1,8 млрд теңге сомасына анықталды, оның iшiнде әйелдерге тән ауруларға еркектерді тексеру бар.
ҚОСАРЛАНҒАН ҚАРЖЫЛАНДЫРУ ЖӘНЕ КIРIСТЕРДI БАҚЫЛАУ
Талдау қосарланған қаржыландырудың екі кең таралған тетігін анықтады. Бірінші жағдайда жеке медициналық ұйымдар бір мезгілде жұмыс берушiлердiң ерiктi медициналық сақтандыруы және ӘМСҚ қаражаты есебінен төлем алатын. Екiншiсiнде — бiр пациент бiр мезгілде екi медициналық ұйымда тiркелген.
Сонымен қатар салық органдары медициналық ұйымдар басшыларына камералдық бақылау жүргiздi. Оның қорытындысы бойынша 2024–2025 жылдары 1 465 басшы 5 мыңнан астам жылжымайтын мүлiк сатып алғаны, ал 912 адам — 1 416 автомобиль сатып алғаны анықталды. Жеке клиникалардың кейбiр басшылары екі жыл iшiнде 52-ден 124-ке дейiн жылжымайтын мүлiк және әрқайсысы 14-тен 24-ке дейiн автомобиль сатып алған.
ҚАНДАЙ ШЕШIМДЕР ҚАБЫЛДАНДЫ
Материалдарды қарау қорытындысы бойынша премьер-министр Олжас Бектенов мыналарды тапсырды:
- анықталған барлық материалдарды процессуалдық шешiм қабылдау үшiн құқық қорғау органдарына беруді;
- Әлеуметтiк медициналық сақтандыру қорын барлық қаржылық ағындарды бақылау үшiн қаржы министрлiгiнiң қарамағына беруді;
- қаржыминi жүйелерi базасында денсаулық сақтау жүйесiнiң бизнес-процестерiн толық цифрландыруды қамтамасыз етудi;
- ӘМСҚ инвестициялық стратегиясының параметрлерiн қайта қарау және негiзсiз қаржыландыруды тоқтатуды.
Бұған дейiн, 6 қаңтарда, үкiмет отырысында премьер-министр Олжас Бектенов жеке мектептер мен медициналық ұйымдарды субсидиялау кезiнде артық қаржыландыру және осал схемаларды пайдалану жағдайларының барын атап өттi. Осыған байланысты профильді министрліктерге бiр апта мерзiм iшiнде қолданыстағы субсидиялау тетiктерiн қайта қарау бойынша ұсыныстар дайындау тапсырылды.