Астананың тексеру комиссиясы «Елорда даму» ЖШС және «Елорда құрылыс компаниясы» ЖШС қызметіне 2023–2024 жылдарға мемлекеттік аудит жүргізді. Тексеру авариялық тұрғын үйден қоныс аударуға, әлеуметтік үйлер салуға және проблемалық нысандарды аяқтауға бағытталған 61,8 млрд теңге бюджет қаражатын қамтыды. Аудит қорытындылары бюджет пен үлескерлер үшін елеулі шығындарға әкелген көптеген қаржылық және басқарушылық бұзушылықтарды көрсетті.
Bes.media мәліметі бойынша, комиссия отырысы 4 желтоқсанда мәслихат депутаттары, профильді басқармалар және екі уәкілетті ұйым өкілдерінің қатысуымен өтті. Аудиторлардың атап өтуінше, сырттай оң көрсеткіштерге қарамастан, компаниялар бюджеттік, қала құрылысы және сәулет заңнамасының нормаларын жүйелі түрде бұзып, жобаларды жоспарлауда да, іске асыруда да қателіктер жіберген.
Белгілі болғандай, авариялық тұрғын үй қорын жоюға және Реновация бағдарламасы аясында тұрғындарды қоныс аударуға жауапты «Елорда даму» 2020–2024 жылдар аралығында жалпы ауданы 159 мың ш. м. 11 үйді пайдалануға беріп, қалаға 870 пәтерді тапсырды.
Алайда аудит жарғылық құжаттардағы сәйкессіздіктерді, мәлімделген мақсаттардың нақты қызметке сәйкес келмеуін және қаржылық-экономикалық модельдердің дұрыс емес есептеулерін анықтады, бұл бюджетке 1,2 млрд теңгені қайтару қажеттілігіне әкелді.
Өз кезегінде, ұзақ мерзімді құрылыстарды аяқтау және жаңа нысандар салу үшін құрылған «Елорда құрылыс компаниясы» 2018 жылдан 2024 жылға дейін 45 тұрғын үй кешенін пайдалануға беріп, 16 мыңнан астам үлескерді тұрғын үймен қамтамасыз етті. Сонымен бірге аудит 14,5 млрд теңгеден астам сомаға бюджеттік инвестициялардың тиімсіз пайдаланылғанын анықтады.
Оған қоса, тексеру барысында үшінші тарап ұйымдарына негізсіз пайызсыз несиелер беру, облигациялардың құнсыздануы және залалды қызмет кезінде қызметкерлерге даулы төлемдер жасау фактілері анықталды. Компанияның несиелік келісімшарттар бойынша орындалмаған міндеттемелері ерекше алаңдаушылық тудырды, олар өткен жылдың соңына қарай 114 млрд теңгеге жетті.
Құрылыс бақылауының сапасы да ескертулер тудырды. Нысандардың бір бөлігі бекітілген пайдалануға беру актілерінсіз пайдаланылды, ал авторлық және техникалық қадағалау тиісінше жүзеге асырылмады.
Аудиторлар ескірген нормативтерді қолдану, жобалық құжаттаманы дұрыс рәсімдемеу және құрылыс жұмыстарының құнын көтеріп көрсету жағдайларын тіркеді. Ұзақ мерзімді құрылыстарды аяқтау үшін тартылған жекелеген құрылыс салушылар өз міндеттемелерін орындамады, бұл қала мен үлескерлер үшін қосымша шығындарға әкелді.
Есеп сондай-ақ тұрғын үйді пайдалануға беру қарқынының айтарлықтай төмендегенін көрсетті. 2020 жылы «Елорда даму» 56 мың ш. м. тапсырса, 2024 жылы көлем 10 мың ш. м. дейін төмендеді. Коммуналдық меншікке берілетін тұрғын үй көлемі де 5,5 есеге азайды.
Тексеру қорытындысы бойынша комиссия 16 млрд теңгеге қаржылық бұзушылықтарды, 12,6 млрд теңгеге активтер мен бюджет қаражатын тиімсіз жоспарлауды, сондай-ақ 38,4 млрд теңгеге мемлекеттік ресурстарды тиімсіз пайдалануды тіркеді. Мемлекеттің ұтқан пайдасы мен ықтимал шығындары 1 млрд теңгеге бағаланды.
34 факт бойынша материалдар кінәлі тұлғаларды әкімшілік жауапкершілікке тарту мәселесін қарау үшін уәкілетті органдарға жіберілді. Компаниялар бұзушылықтарды жою және қаржылық-ұйымдастырушылық процестерді түзету бойынша міндетті ұсынымдар алды.
Тексеру комиссиясы бөлек 2024 жылға арналған Астана бюджетін қалыптастыру және атқару кезіндегі бұзушылықтар туралы мәліметтерді ұсынды. Бұзушылықтардың жалпы көлемі 216,5 млрд теңгені құрады, оның жартысына жуығы тиімсіз жоспарлауға байланысты.
48 бюджеттік нысанды қамтыған 15 аудиторлық іс-шара барысында мыңнан астам процедуралық бұзушылық және 168 жүйелік кемшілік анықталды. Тоғыз іс бойынша материалдар уәкілетті органдарға жіберіліп, 74 лауазымды тұлға тәртіптік жауапкершілікке тартылды.