Жақында ғана ФБРК редакциясының қарамағына банк құжаттары түсті, олар депутат Асқар Можановтың — Шығыс Қазақстан облысы (ШҚО) дене шынықтыру және спорт басқармасының басшысының ерекше портретін көрсетеді. 2023 жылғы қараша айындағы төлемдерге қарағанда, мемлекеттік қызметші Астанаға сапар жасаған, оны «Торпедо» хоккей клубының операторы делдал кәсіпкер арқылы қаржыландырған.
Бірақ бәрін ретімен айтайық.
Қазан айының басында депутат Асқар Можанов жанжал ортасында қалды. БАҚ-та тарап кеткен онлайн кеңес видео жазуында дене шынықтыру және спорт басқармасының басшысы бейресми киімде бағыныштылармен сөйлесу кезінде бірнеше рет былапыт сөздер қолданған. Оқиға, күтілгендей, қызу реакция тудырды.
ШҚО әкімдігінде лауазымды тұлғамен әңгіме жүргізілді, материал Әдеп жөніндегі кеңеске берілді, ал спорт министрлігінің баспасөз қызметі оның мінез-құлқының ведомство қағидаттарына сәйкес келмейтінін атап өтті.
Дегенмен, Асқар Можанов туралы анонимді дереккөз бөліскен тағы бір қызықты оқиғаны айтуға рұқсат етіңіз. Бірнеше жыл бұрын «Алма Сервис» ЖШС, «Торпедо» хоккей клубының операторы, шамасы, мемлекеттік қызметшінің Астанаға сапарының қаржы көзі болған.
2023 жылғы 27 қарашада клуб жеке кәсіпкер (ЖК) Роман Богаченконың есепшотына 145 600 теңге аударды. Бұл ақша тікелей «Инком Астана» ЖШС «Отель» филиалына жіберіліп, Можановтың 26-27 қараша аралығындағы — астаналық қонақүйдегі бір түнгі тұрақ ақысын төледі. 

Келесі күні, 28 қарашада, клуб ЖК Богаченконың есепшотына тағы 388 мың теңге аударды. Бұл төлем сапардың екінші кезеңін — басқа қонақүйде үш күндік тұруды ұйымдастыруға арналған. Богаченко өз кезегінде бұл қаражатты Вячеслав Борисов басқаратын «Ever Rest Group» ЖШС туристік агенттігіне бағыттаған.


2023 жылғы 1 желтоқсандағы орындалған жұмыстар актісіне сәйкес, Ever Rest Group Можановтың тәулігіне 100 мың теңгеден үш күн тұруын ұйымдастыруды мойнына алған. Барлығы үш күнге — 300 мың теңге. Туристік қызметпен айналысатын агенттік ЖК Богаченкоға осы сомаға шот ұсынған. 
Роман Богаченконың өзі, kompra.kz сервисінің деректеріне сәйкес, кеңсе жиһаздарын және сауда кәсіпорындарына арналған жиһаздарды өндірумен және сатумен айналысады. Басқаша айтқанда, Богаченко - қарапайым бизнесмен, оның қонақүй-туристік секторға еш қатысы жоқ, ал бұл оқиғадағы оның жалғыз рөлі клуб пен туристік агенттік арасында қаржылық өткізгіш болу болды.
Мәселенің мәні осында жатыр. Қонақүйлердің шоттарын тікелей төлеудің орнына, клуб ақшаны ЖК Богаченкоға аударады, ал ол өз кезегінде қаражатты қонақүйлерге бағыттайды. Мұндай схема жауапкершіліктің бұлыңғыр тізбегін жасайды және сапардың нақты демеушісін жасырады. Ресми түрде қонақүйлер ЖК Богаченкоға қызмет көрсеткен болып шығады, ал мемлекеттік қызметшіге емес. Сонымен бірге, іс жүзінде барлық шығындарды өңірлік дене шынықтыру және спорт басқармасы басшысының іссапарын төлеген хоккей клубы өз мойнына алған.
Бұл түсініктемені қажет ететін мүдделер қақтығысын тудырады. Өңірлік дене шынықтыру және спорт басқармасын басқаратын мемлекеттік қызметші бір мезгілде өзінің әкімшілік бақылауы мен қадағалауына жататын спорт клубы операторынан қаржылық қолдау ала ала ма? Заңнама мемлекеттік қызметшілерден мүдделі тұлғалар мен ұйымдардан алған сыйлықтарды, қайырымдылықтарды және өзге де материалдық пайдаларды декларациялауды талап етеді. Астанаға бірнеше күндік сапардың ақысын төлеу мемлекеттік басқарма мен оған бақыланатын шаруашылық жүргізуші субъект арасындағы қызметтік қатынастар контекстінде «жай сыпайылық» деп саналмайды.
Асқар Можанов — қазақстандық спортта шынымен де көрнекті тұлға. 2016 жылдан 2019 жылға дейін ол ШҚО дене шынықтыру және спорт басқармасын басқарған, кейін ШҚО әкімдігінің жұмылдыру дайындығы жөніндегі басқарма басшысы лауазымын атқарған. 2023 жылы ол өңірдің дене шынықтыру және спорт құрылымындағы лауазымына қайта оралып, қазірге дейін жұмыс істейді. Әкімшілік тәжірибеден бөлек, Можанов маңызды спорттық жетістіктермен мақтана алады: ол кикбоксингтен еңбек сіңірген спорт шебері және бес дүркін әлем чемпионы.
2023 жылғы оқиғалар өткен күйінде қалды, бірақ олар қазіргі болып жатқан жағдай тұрғысынан өте маңызды. Мемлекеттік қызметшінің сапарын спорт клубының қаржыландыру тарихы, ең болмағанда, оғаш көрінеді және Можановтың қызметтік жағдайын пайдалануға көзқарасы туралы ойландырады. Былтырғы былапыт сөз, бейресми киім және қызметтік әдепті елемеу оқиғасы осы тұрғыдан мүлдем басқаша көрінеді.
Фонд-бюро расследования коррупции