(27 қаңтар 2026 | Дереккөз: ФБРК)
«Бәйтерек» ғарыштық зымыран кешенінің іске қосылу күні бірнеше рет ауыстырылды: 2021 жылы 2023 жылы іске қосылады деп уәде етілді, кейін мерзім 2025 жылға, ал 2025 жылы 2026 жылдың басына шегерілді. ФБРК редакциясы жобаның ағымдағы мәртебесін анықтауды жөн көріп, жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне ресми сұрау салды.
ЖОБА ТУРАЛЫ
«Бәйтерек» жобасы - Байқоңыр аумағында «Союз-2» зымыран-тасығыштарына арналған заманауи ұшыру кешенін салу жөніндегі бірлескен қазақстандық-ресейлік бастама. Жобаның басты мақсаты - ғарыштық ұшыруларды жаңғырту және меншікті қазақстандық ғарыш бағытын дамыту.
ЖОБАНЫҢ АҒЫМДАҒЫ МӘРТЕБЕСІ
Ведомствоның хабарлауынша, 2025 жылдың ақпан айынан бастап Байқоңыр ғарыш айлағында техникалық және ұшыру кешендерінің негізгі жүйелерінің жабдықтарын жеткізу жүзеге асырылды.
Жабдықтар келген сайын жаңа жүйелерді монтаждау және қолданыстағыларға жөндеу-қалпына келтіру жұмыстары орындалды.
Маусым айында, жөндеу-қалпына келтіру және іске қосу-реттеу жұмыстары аяқталғаннан кейін, ғарыштық зымыран кешенінің жүйелері мен агрегаттарының автономды сынақтары басталды.
Техникалық кешен «Союз-5» зымыран-тасығышының құрамдас бөліктерін қабылдауға, оларды қайта тиеуге, бекітуге, сынауға және ұшыру кешеніне жіберуге дайындауға дайындығын қамтамасыз етті.
2025 жылғы 11 қарашада техникалық бөліктің кешенді сынақтары басталды. Олар аяқталғаннан кейін, зымыранды ұшыру алаңына шығару сәтінен бастап, ұшыру кешенінің сынақтарын бастау жоспарлануда.
Министрлікте сынақтар барлық жүйелердің тұрақты жұмысын растауға, ұшу сынақтарын жүргізуге максималды дайындықты қамтамасыз етуге және нақты күнін Қазақстан-Ресей мемлекетаралық комиссиясы анықтауы тиіс бірінші қауіпсіз ұшыру үшін жағдай жасауға мүмкіндік беретінін түсіндірді.
ҚАРЖЫЛАНДЫРУ
Жобаның жалпы құны 90,8 млрд теңгені құрайды, іске асыру мерзімі - 2028 жылға дейін. Бүгінгі күнге 81,3 млрд теңге сомасына жұмыстар орындалғаны, бұл жобаның жалпы бюджетінің 90% дерлігін құрайтыны хабарланды.
Сонымен қатар, министрлік жобаны іске асыруға қосымша шығыстар талап етілмейтінін атап өтті.
№31 АЛАҢДАҒЫ ОҚИҒА
2025 жылдың қараша айының соңында БАҚ-та Байқоңыр ғарыш айлағындағы №31 алаңның астында металл құрылымның құлағаны туралы ақпарат пайда болды. ФБРК бұл оқиғаның жобаның барысына қалай әсер етуі мүмкін екендігіне қызығушылық танытты.
Алайда министрлік №31 алаңның «Бәйтерек» нысандарына қатысы жоқ және жобаның іске асырылуына әсер етпейтінін түсіндірді.
ІСКЕ ҚОСУ МЕРЗІМДЕРІ
Естеріңізге сала кетейік, «Бәйтерек» жобасын іске асыру мерзімдері бірнеше рет қайта қаралды. PROTENGE Telegram-арнасының деректері бойынша, 2021 жылы кешенді іске қосу 2023 жылға жоспарланған болатын. Кейінірек, 2023 жылы, іске қосу мерзімі 2025 жылға ауыстырылды. Өткен жылы қайтадан жаңа мерзімге - 2026 жылдың басына шегерілгені жарияланды.
Жобаға жоспарланған бюджеттің жартысынан көбі жұмсалғанына қарамастан, оның іске қосылуы әлі де кейінге шегерілуде, ал нақты мерзімдер сынақтардың толық циклі аяқталғаннан кейін ғана белгілі болады.