Астана әкімдігінің еншілес компаниясы City Transportation Systems (CTS), бұрын Astana LRT деген атпен белгілі, шамамен 20 млрд теңгеге мүлікті сатуға шығарды. Активтердің ішінде ондаған жер учаскелері, бизнес үй-жайлары, тұрақ орындары және тіпті Санкт-Петербургтегі зауыт бар.
ORDA деректері бойынша, бұл активтер жойылған «Астана Банкі» шотындағы тоқтатылған қаражатты ішінара өтеуі тиіс, бұл қаражат астанада жеңіл рельсті көлік (ЛРТ) желісін салуға бөлінген еді. Жоба әлі күнге дейін аяқталмаған күйінде қалып отыр.
Мемлекеттік мүлік аукционының ресми сайтында CTS-тің бұрынғы активтері болып табылатын ондаған лоттар орналастырылған:
- Астанадағы 21 жер учаскесі — 3,7 млрд теңге;
- Алматыдағы өндірістік база — 145 млн теңге;
- Алматыдағы мейрамханаға арналған үй-жай — 873 млн теңге;
- Алматыдағы бизнес үшін тағы бір үй-жай — 221 млн теңге;
- Астанадағы аяқталмаған тұрғын үй кешені — 3,7 млрд теңге;
- Астанадағы 11 тұрақ орны — 15,7 млн теңге;
- Ақтаудағы жер учаскесі — 956 млн теңге;
- Санкт-Петербургтегі «Финнград» АҚ бетон зауыты — 9,8 млрд теңге.
Сатуға қойылған активтердің жалпы құны шамамен 20 млрд теңге құрады. Қолда бар ақпарат бойынша, кейбір нысандарды бір жылдан астам уақыт бойы сатуға тырысуда, бірақ әзірге нәтиже жоқ.
Бұл мүліктің едәуір бөлігі CTS-ке «Астана Банкін» жою рәсімі шеңберінде тиесілі болғаны атап өтіледі. 2019 жылға дейін CTS (сол кезде әлі Astana LRT) осы банкте ЛРТ құрылысына бөлінген $257,6 млн сақтаған. Қаржы мекемесі банкротқа ұшырағаннан кейін бұл қаражатқа қол жеткізу мүмкіндігі жоғалды.
2018 жылы экс-президент Нұрсұлтан Назарбаев Ұлттық банк жұмысының қорытындысы бойынша кеңесте «Астана Банкін» қоса алғанда, бірқатар банктердің акционерлері «жауапсыз басқарғанын» мәлімдеді. Бұл қарыздарға және салымшылар алдындағы міндеттемелерді орындай алмауға әкелді.
Оның айтуынша, «адал емес банкирлермен қатаң түрде айналысу» қажет болды. Көп ұзамай бұл мәлімдемеден кейін банк маңындағы жағдай тез нашарлай бастады.
Кейінірек «Астана Банкінің» лицензиясы тоқтатылып, кейін толығымен қайтарып алынды. Сол жылдың қыркүйегінде банк төлем қабілетсіз деп танылып, 2019 жылы сот шешімімен оны жою басталды.
Мемлекет жоғалтқан қаражатты ақшалай нысанда қайтара алмағаны хабарланады. Оның орнына, мемлекеттік құрылымдардың, оның ішінде CTS-тің меншігіне жойылатын банктің мүлкі — негізінен жылжымайтын мүлік және бизнестегі үлестер түрінде берілді.
Еске сала кетейік, 2021 жылы «Астана LRT» жобасын іске асыру барысындағы ұрлық ісі бойынша жеті айыпталушы сотталды. Астана қаласы әкімінің бұрынғы орынбасары Қанат Сұлтанбеков және «Астана LRT» компаниясының бұрынғы басшысы Талғат Ардан халықаралық іздеу жарияланды.
Фонд-бюро расследования коррупции