AMANAT партиясы аудандық мәслихат депутаты Дәурен Кәлібековке қатысты ішкі тексеру жүргізді, ол 127 млн теңгеден астам қарызбен дау-дамай ортасында қалды және Этика кодексін бұзғаны үшін сөгіспен шектеліп, азаматтық-құқықтық қатынастарға араласу мүмкін еместігін мәлімдеді.
Еске салайық, жақында ФБРК редакциясы халық қалаулысының көпмиллиондық қарызы жағдайын зерттеді, бұл Катон-Қарағай ауданы тұрғындарының ұжымдық хатының тақырыбы болды. Сөз кәсіпкер Марлен Құдайбергенов алдындағы 127 млн теңгеден астам қарыз, сондай-ақ депутаттың отбасымен байланысты жер учаскелеріне қатысты жер даулары туралы болды.
Біздің редакция Кәлібековтің жалпы қарызы 250 млн теңгеден асатынын, оның ішінде Еуразиялық банк алдындағы берешегін анықтады. Халық қалаулысына елден шығуға тыйым салынып, мүлкі тәркіленді.
Сонымен қатар, ауданы 10 га болатын учаскелермен мәмілелердің заңдылығы дауланған жер ісі дамыды. Бірінші сатыдағы сот шарттарды жарамсыз деп таныды, алайда 2025 жылдың қаңтарындағы апелляция бұл шешімді жойып, Кәлібековтер отбасының барлық мәмілелер әкімдік шешімдерінің негізінде жасалғаны туралы дәлелдерімен келісті.
Енді AMANAT партиясы жағдайға ресми түсініктеме берді. ФБРК редакциясының ресми сұрауына жауапта ішкі тексеру нәтижелері бойынша Дәурен Кәлібеков партиялық кодексті бұзғаны үшін сөгіс түріндегі партиялық жауапкершілікке тартылғаны көрсетілген. Мұндай шара дау-дамайдың ауқымы мен қарыз көлемінің аясында өте жұмсақ болып көрінеді. Алайда партия жауабында маңызды құқықтық ескертпе бар.
Қазақстан Республикасының «Саяси партиялар туралы» Заңының 4-бабы 2-тармағына сілтеме жасай отырып, AMANAT мемлекеттің саяси партиялардың істеріне және партиялардың мемлекет істеріне араласпау принципін атап көрсетеді. Оның үстіне, заң саяси партияларға мемлекеттік органдардың функцияларын жүктеуге тыйым салады. Шын мәнінде, партия сот жүйесі мен атқарушы органдардың құзыретіне жататын мәселелерді шеше алмайтынын және шешпеуі керектігін мәлімдейді.
Сонымен қатар, Марлен Құдайбергеновке «сот шешімін орындау үшін тиісті мемлекеттік органдарға азаматтық-құқықтық тәртіппен жүгіну ұсынылды» деп хабарланады. Басқаша айтқанда, AMANAT мәселенің бар екенін мойындайды, бірақ оны шешуді құқықтық аяға бағыттайды, өз партия мүшесінің қарыздық міндеттемелерінен алшақтайды.
Бір жағынан, партия өкілеттіктерді бөлу туралы заңнамаға сілтеме жасай отырып, формальды түрде дұрыс. Саяси ұйым шынымен де сот немесе атқарушы орган емес және қарыздарды мәжбүрлеп өндіре алмайды.
Екінші жағынан, сөз халық қалаулысы, жұртшылық тұлғасы туралы болып отыр, оның мінез-құлқы бүкіл партияның беделіне әсер етеді. Көпмиллиондық қарыз, елден шығуға тыйым салу және мүлікті тәркілеу жағдайында этикалық кодексті бұзғаны үшін сөгіс сайлаушылардың сенімін қалпына келтіру үшін жеткіліксіз шара болып көрінуі мүмкін.
Қалай болғанда да, соңғы сөз келесі сайлауда халық қалаулыларын уәделері бойынша емес, нақты беделі бойынша бағалайтын сайлаушыларда қалады.