Әлеуметтік желілерде Есіл өзеніне құйылып жатқан қара су бейнежазбасы дүр сілкіндірді. Жазушы әрі белсенді Болат Бащжанов бейнежазба жариялап, қара сұйықтық — астанадан келген нашар тазартылған кәріз суы деп болжады. ФБРК редакциясы оқиғаны орнында анықтауды жөн көрді.
Қаланың сумен жабдықтау және су бұру жүйесіне жауапты "Астана Су Арнасы" ШЖҚ кәсіпорнының реакциясы күтпеген болды — компания қызметкерлері бас тарту мен жоққа шығарудың орнына өндіріс бойынша экскурсия өткізуді ұсынды. Шақыруды редакциямыздың тілшісі, Болат Бащжановтың өзі және астана экология департаменті басшысының орынбасары Әлімжан Жанбатыр қабылдады.
Кәсіпорынның бас инженер-технологы Фируза Алдунгурова толты бүкіл технологиялық үдеріс бойынша жүргізді. ФБРК тілшісі тазарту құрылыстарына түсетін лайлы қара сұйықтықтың көп сатылы өңдеуден өтіп, мөлдір техникалық суға айналуын өз көзімен көрді.
Соңғы кезең — ультракүлгін сәулесімен өңдеу, одан кейін су қаланың техникалық қажеттіліктеріне жарамды болады. Дәл осы тазартылған суды коммуналдық қызметтер жолдарды, жиектерді және қала инфрақұрылымының басқа да нысандарын жуу үшін пайдаланады, бұл ауыз суды үнемдеуге мүмкіндік береді.
Тұтастай алғанда, кәсіпорын екіұшты әсер қалдырды — негізгі өндірістік ғимараттар күтілген болып көрінеді, дегенмен бөлмелердің бірінде тілші өте көп өрмекші мен өрмекші торын анықтады. Кейбір учаскелер мұқият күтімді қажет етеді.
Сонымен қатар, нысанда ресми түрде 200-ге жуық адам жұмыс істейді, алайда сапар кезінде журналист бірнеше қызметкерді ғана көрді, бұл кәсіпорынның нақты жүктемесіне қатысты сұрақ туғызады.
Дегенмен, жұмысшылар толық ашықтық танытты: тұрақты сынама алу туралы айтып берді, зертхананы көрсетті және тіпті журналистердің қатысуымен суды қайта сынауға келісті. Экология департаменті де тәуелсіз талдау үшін өз үлгілерін алды. Екі тексерудің де нәтижелері жақын арада күтіледі.
Алайда толық көрініс белсендінің бастапқыда бейнежазбасын түсірген орнын да тексеруді талап етті. Біздің тілші сол жерге де барды. Күндіз шынында жағымсыз иіс болған жоқ, бірақ журналисттің назарын судағы көбіктену аударды, ол сырттай химиялық реакцияны еске түсірді. Алайда кәсіпорын қызметкерлері мұны судың табиғи қайнауымен түсіндірді. Жергілікті тұрғындармен әңгіме де нюанстар қосты: олардың айтуынша, кешке және әсіресе түнде иіс сезіледі.
Кәсіпорын қызметкерлері бұл мәлімдемеге де сындарлы жауап берді — журналистер мен жұртшылықты түнгі уақытта тазарту құрылыстарына баруға шақырды, бұзушылықтардың жоқтығына түпкілікті көз жеткізу үшін.
"Астана Су Арнасы" тарапынан мұндай ашықтық ерекше назар аударуға тұрарлық. Көптеген ұйымдар сыннан жабылуды жөн көрген кезде, өз жұмысын іштей көрсетуге және скептиктерді өндіріске шақыруға дайын болу өз міндеттеріне байыпты қарауды көрсетеді. Қайта талдаулардың нәтижелерін және, мүмкін, осы оқиғаға түпкілікті нүкте қою үшін түнгі тексеруді күту ғана қалады.
Естеріңізге сала кетейік, биыл көктемде ФБРК редакциясы Есіл өзеніне және Астана (Вячеслав) су қоймасына әсер ететін көптеген субъектілердің жағдайын дәйекті түрде зерттеп, деректерді талдап, қызметін бақылап отырды. Біз астананың басты су көздерінің жай-күйі туралы толық тергеу жинадық, оны сілтеме бойынша оқуға болады.
Осы мәселе бойынша мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жеке тақырыпқа айналды. Мысалы, 2025 жылдың сәуірінде ФБРК редакциясы Ақмола облысының ДУЗР-іне үш түрлі сұрау жолдап, нысандардың әрқайсысы бойынша тексеру жүргізуді сұрады.
Бір жарым ай бойы ДУЗР ФБРК редакциясының деректері бойынша осы өте маңызды су нысандарының экожүйесіне кері әсер ететін Есіл өзені мен Астана су қоймасындағы учаскелер бойынша тексеру жүргізгендей болды. Рас, нақты қорытындылардың орнына департамент әдеттегідей бас тартуды жіберді. Оқиға орнына шығу да, құқықтық бағалау да, ықтимал бұзушылықтар фактілеріне реакция да болмады. Ведомство кезекті кеңселік сылтау ұсынып қана қоймай, үш өтінішке де бір жауапты өзгеріссіз таратты.
Сонымен қатар, Астана су қоймасына жақын ауыл шаруашылығы учаскелері туралы жауапта департамент Есіл өзеніндегі жер қойнауын пайдалану туралы егжей-тегжейлі айтып берді. Шенеуніктер мәтінді өзгертуді де қажет деп таппай, бірінші өтінішке берілген жауапты жай ғана көшіріп алды. Шілде айының басында біз мемлекеттік органдардың өз міндеттерін тікелей орындаудан жалтарудың таңғажайып қабілеті туралы егжей-тегжейлі материалды жарияладық.