Президент Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметке және бақылау органдарына 2026 жылғы 24 қарашаға дейін сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтарын күрт азайту және квазимемлекеттік сектор компанияларының жұмысын жақсарту жөнінде нақты ұсыныстар ұсынуды тапсырды. Тапсырма «Самұрық-Қазына» және «Қазақстан темір жолы» (ҚТЖ) басшыларының ұсталуынан кейін айтылды.
ТОҚАЕВ ҰСТАЛУЛАР ТУРАЛЫ НЕ ДЕДІ
13 қарашада Қауіпсіздік Кеңесінің жедел кеңесінде президент екі ұлттық компания басшыларының ұсталуын мемлекеттік компаниялардағы ауқымды сыбайлас жемқорлық туралы аса маңызды белгі деп атады.
Тоқаев тергеу жаңа ғана басталғанын, сондықтан оның егжей-тегжейлерін әзірге жариялауға болмайтынын атап өтті. Сонымен қатар мемлекет басшысы болған оқиғаны Конституцияда «Заң және Тәртіп» қағидаты бекітілгеннен кейінгі мемлекеттік компаниялар жүйесіндегі алғашқы ірі сыбайлас жемқорлық ісі деп атады.
Президент ұлттық компаниялар басшыларының мемлекет, инвесторлар және халықаралық серіктестер алдындағы жауапкершілігіне жеке назар аударды.
248 МЛРД ТЕҢГЕГЕ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ҚҰҚЫҚБҰЗУШЫЛЫҚТАРЫ
Мемлекет басшысы Қазақстандағы сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтарының статистикасын келтірді.
2023–2025 жылдары 3 168 сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылығы анықталды, оның 2 165-і мемлекеттік қызметшілер тарапынан жасалған. Қалғандары басқа тұлғаларға, оның ішінде квазимемлекеттік сектор қызметкерлеріне тиесілі. Президент атаған жалпы сома 248 млрд теңгеден асты.
2026 жылдың алғашқы 10 айында тағы 751 сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылығы тіркелді. Олардың 546-сы мемлекеттік қызметшілер, 205-і — квазимемлекеттік сектор қызметкерлерін қоса алғанда, басқа тұлғалар тарапынан жасалған.
Тоқаев сыбайлас жемқорлық жағдайы күрделі болып қала беретінін мойындап, қабылданып жатқан шаралар туралы қоғамды ашық хабардар ету ниетін мәлімдеді.
ҰҚК ЖӘНЕ БАС ПРОКУРАТУРА СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ТУРАЛЫ ХАБАРЛАМАЛАРДЫ ТЕКСЕРЕДІ
Президент Ұлттық қауіпсіздік комитетінің (ҰҚК) Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі Бас прокуратураның қатысуымен әртүрлі деңгейдегі басшылардың сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтары туралы хабарламаларды жедел және мұқият тексеретінін мәлімдеді.
««Өздеріне», «онша өздеріне еместерге» және әсіресе «жаттарға» бөлу, әрине, болмайды», — деп атап өтті мемлекет басшысы.
Тоқаевтың айтуынша, атқаратын лауазымы, бұрынғы еңбегі, жеке немесе туыстық байланыстары заңнан ерекшеліктер жасауға негіз бола алмайды.
ҮКІМЕТКЕ 24 ҚАРАШАҒА ДЕЙІН МЕРЗІМ БЕЛГІЛЕНДІ
Президент үкіметке және бақылау органдарына 2026 жылғы 24 қарашаға дейін сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтарын күрт қысқарту, сондай-ақ квазимемлекеттік сектор компанияларының және олардың қызметкерлерінің жұмысын жақсарту жөнінде нақты ұсыныстар ұсынуды тапсырды.
Сонымен қатар Тоқаев ұсталулар ұлттық компаниялардың қызметіне кедергі келтірмеуі керектігін атап өтті.
Оның айтуынша, «Самұрық-Қазына» және ҚТЖ қалыпты режимде жұмысын жалғастыруда. Мемлекеттік компаниялардың барлық кәсіпорындары мен мекемелері де әдеттегі жұмыс тәртібін сақтайды.
Президент сондай-ақ билік оның пікірінше, қателікпен жасалған кейбір келісімдер мен келісімшарттарды қайта қарағанын хабарлады.
Мемлекет басшысы 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап шағын бизнесті тексеруге жаңа үшжылдық мораторий жариялау туралы тапсырманы жеке еске салды.
ҚАЙТАРЫЛҒАН АКТИВТЕР ЖӘНЕ ҚҰРЫЛЫСҚА БАҚЫЛАУ
Тоқаев Бас прокуратураның 1,3 трлн теңгеден астам сомаға заңсыз сатып алынған активтердің қайтарылуын қамтамасыз еткенін хабарлады.
Бұл қаражат 466 әлеуметтік және инфрақұрылымдық нысанды қаржыландыруға бағытталды. Мектептер, медициналық мекемелер, сумен жабдықтау жүйелері және спорт кешендерін қоса алғанда, 383 нысанның құрылысы аяқталды.
Президент сондай-ақ салынған нысандардың, әсіресе автомобиль жолдарының сапасын тексеру мәселесін көтерді.
Тоқаев жеке «Халық құрылысы» бағдарламасын іске асыру кезіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдері туралы ескертті.
Мемлекеттік қаражаттың жұмсалуын бақылау арнайы Мемлекеттік комиссияға тапсырылды, оның құрамы келесі аптаның басында жариялануы тиіс.
