Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2026 жылғы 18 қыркүйекте Эльвира Әзімованы Конституциялық Соттың төрағасы, Нұрлан Әбдіровті — Орталық сайлау комиссиясының төрағасы және Әлихан Смайыловты — Жоғары аудиторлық палатаның төрағасы етіп қайта тағайындады. Үшеуі де өз қызметтерін сақтап қалды.
ТАҒАЙЫНДАУЛАР НЕГЕ ОРЫН АЛДЫ
Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінің деректері бойынша, 2026 жылғы 18 қыркүйекте Тоқаев үш жарлыққа қол қойды.
Эльвира Әзімова, Нұрлан Әбдіров және Әлихан Смайылов басшылық лауазымдарға қайта тағайындалды.
Әзімова Конституциялық Сотты 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап, Әбдіров — Орталық сайлау комиссиясын 2022 жылғы 25 қаңтардан бастап, Смайылов — Жоғары аудиторлық палатаны 2024 жылғы 1 сәуірден бастап басқарып келеді.
Шешімдер 2026 жылғы 28 тамызда бірінші шақырылымдағы Құрылтайдың бірінші сессиясы ашылғаннан кейін қабылданды. Жаңа Конституцияның өтпелі ережелері сессия ашылған күннен бастап екі ай ішінде ведомстволар басшыларын тағайындауды көздейді.
ӘЗІМОВАНЫҢ ТӨҢІРЕГІНДЕ НЕ ТАЛҚЫЛАНДЫ
Конституциялық Сотқа дейін Эльвира Әзімова адам құқықтары жөніндегі уәкіл болған. 2021 жылғы наурызда ол полиция қолданатын кеттлингті қауіпсіздік шарасы деп атады, содан кейін құқық қорғаушылар оның ұстанымын ашық сынады. 2022 жылғы қаңтар оқиғаларынан кейін омбудсменге ұсталғандардың құқық бұзушылықтар туралы шағымдары түсті.
ӘБДІРОВҚА ҚАНДАЙ НАРАЗЫЛЫҚТАР БАЙЛАНЫСТЫ
Нұрлан Әбдіров тұсында сайлау шағымдарын қараудың ашықтығы талқыланды. 2023 жылғы наурызда Мәжіліске сайлау алдында ОСК 451 өтініш алды, 223-іне жауап берді, ал 190-ын басқа мемлекеттік органдарға жолдады. ЕҚЫҰ-ның Демократиялық институттар және адам құқықтары жөніндегі бюросы (ДИАҚБ) өтініштердің мазмұны мен олар бойынша қабылданған шешімдер жарияланбағанын, ал шағымдарды қарау процесі жеткілікті ашық болмағанын көрсетті.
2026 жылғы 23 тамызда Құрылтай депутаттарын сайлаудан кейін ЕҚЫҰ ДИАҚБ ОСК жұмысының ашықтығына қайта назар аударды: байқалған отырыстардың көпшілігінде шешімдер мазмұнды талқылаусыз бірауыздан қабылданды. Сонымен қатар байқаушылар отырыстардың тікелей трансляцияларын және сайлаушыларды хабардар ету шараларын атап өтті.
СМАЙЫЛОВҚА НЕ БАЙЛАНЫСТЫ
Әлихан Смайылов 2022–2024 жылдары Үкіметті басқарды, ал 2024 жылғы сәуірден бастап ЖАП-ты басқарады.
2024 жылғы ақпанда Үкімет отставкаға кеткеннен кейін депутаттар оның жұмысын реформалардың орындалу серпінінің жеткіліксіздігімен байланыстырды. Мәжіліс депутаты Павел Казанцев Смайылов «серпін жасай алмады» деп айтты — Үкімет жұмысында және командалық өзара іс-қимылды реттей алмады.
ЖАП төрағасы ретінде Әлихан Смайылов 2023 жылғы бюджеттің орындалуын және мемлекеттік органдардың жұмысын сынады — ол кезде өзі Үкіметті басқарған болатын. Оның деректері бойынша, 489 млрд теңге бюджеттік қаражат тиімсіз пайдаланылды. Ол сондай-ақ ұлттық жобалар бойынша қаражаттың игерілуінің төмендігін, инвестициялық жобаларды іске асыру мерзімдерінің бұзылуын және бюджеттік тәртіптегі проблемаларды атап өтті.
