Қазақстанда ақбөкен мүйіздерін сатып алуға өтінімдер қабылдау қайта ашылды - бұл жолы салмағы 1 тонна және бастапқы құны 1,2 млрд теңгеден астам партияға. Сатудың ресми негізі - бұрынғы министр Ерлан Нысанбаев кезінде, оның орнына Әлібек Қуантыров келгенге дейін аз уақыт бұрын қол қойылған экология және табиғи ресурстар министрлігінің бұйрығы.
САТУҒА НЕ ҚОЙЫЛДЫ
Лот E-qazyna порталында орналастырылған және «Өтінімдер қабылдау» мәртебесіне ие. Жариялау кезінде конкурс карточкасын 1933 адам көрген.
Партияның бастапқы бағасы 1,2 млрд теңгені құрайды, бұл мүйіздің килограмына белгіленген $2600 бағасына сәйкес келеді. Сауда-саттыққа қатысу үшін 184 млн теңге көлемінде кепілдік жарна қарастырылған.
МҮЙІЗДЕР ҚАНДАЙ НЕГІЗДЕ САТЫЛАДЫ
Ақбөкен дериваттарын сатуды ҚР экология және табиғи ресурстар министрінің 2026 жылғы 30 шілдедегі «Ақбөкен дериваттарын өткізудің кейбір мәселелері туралы» бұйрығы, оған Ерлан Нысанбаев қол қойған, санкциялады. Құжат «Жасыл даму» АҚ-на ақбөкен дериваттарын 1 тонна көлемінде өткізуді міндеттейді және мүйіздің килограмына бағаны бекітеді.
Тауардың баланс ұстаушысы - ҚР экология және табиғи ресурстар министрлігі орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің «Охотзоопром» өндірістік бірлестігі» РМҚК.
МҮЙІЗДЕРДІ САТУ ЖАҒДАЙЫ ҚАЛАЙ ДАМЫДЫ
Бұл дериваттарды өткізудің алғашқы әрекеті емес. Бұған дейін жазған ҚБРА, тамыз айында «Жасыл даму» АҚ ақбөкен мүйіздерінің бір тоннасын дәл осы параметрлермен - бастапқы бағасы 1 227 148 000 теңге және кепілдік жарнасы 184 072 200 теңге - электронды сауда-саттыққа қойған болатын. Ол, шамасы, сатылмай қалған.
Ақбөкен мүйіздеріне негізгі тарихи сұраныс дәстүрлі азиялық медицинамен байланысты. TRAFFIC деректері бойынша, еркек ақбөкеннің мүйіздеріне ең алдымен Қытайда және Оңтүстік-Шығыс Азияның кейбір елдерінде жоғары сұраныс болған. Дәстүрлі қытай медицинасында бұл шикізат Lingyangjiao деген атпен белгілі және дәрілік заттардың әртүрлі нысандарында қолданылады.
Сонымен қатар, қазіргі сұранысты бірнеше онжылдық бұрынғыдай деп автоматты түрде санауға болмайды. 2024 жылы жарияланған қытай нарығының зерттеуі ақбөкен мүйізінің қытай медицинасында қолданылуы қолда бар қорлармен шектелетінін, ал шикізат тапшылығына байланысты басқа түрлердің мүйіздері алмастырғыш ретінде қолданылатынын атап өтеді.
2026 жылғы шілдедегі CITES құжатында дәстүрлі медицина нарығында заңсыз алынған ақбөкен мүйіздеріне сұранысты зерделеу және азайту қажеттігі туралы жеке айтылған.
Ал жинақталған мүйіздердің бір бөлігі сатылмай тұрғанда, экология және табиғи ресурстар министрлігінде кадрлық өзгерістер болды. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметтің жаңартылған құрамын бекітті, және салалық ведомствоны Ерлан Нысанбаевты осы қызметте алмастырған Әлібек Қуантыров басқарды.
Тағайындауға дейін Қуантыров сыртқы істер министрінің орынбасары қызметін атқарған, ал бұған дейін ұлттық экономика министрлігін және «KAZENERGY» Ассоциациясын басқарған. Жануарлар дүниесін қорғау саласында салалық тәжірибесі жоқ.
Бұрынғы жария мәлімдемелеріне қарағанда, оның экологиялық бағдарламасы сирек кездесетін түрлерді сақтау мәселелерінен гөрі табиғатты ұтымды пайдалану және экономиканы «жасылдандыру» төңірегінде құрылған. Жаңа министр ақбөкендер санын реттеу және мүйіздерді одан әрі сату мәселесін қалай шешетінін уақыт көрсетеді.
