34,7% қазақстандық дәстүрлі рәсімдерді қарызсыз және несиесіз өткізе алмайтындарын мәлімдеді. 2026 жылы бұл көрсеткіш алдыңғы жылдармен салыстырғанда іс жүзінде өзгерген жоқ. Ең осал топ зейнеткерлер болып шықты.
СОҢҒЫ ЖЫЛДАРДА АХУАЛ ҚАЛАЙ ӨЗГЕРДІ
Ұлттық статистика бюросының (ҰСБ) деректері бойынша, 2023 жылдан бастап жерлеу рәсімін қарызсыз өткізе алатын респонденттердің үлесі 63–66% аралығында болды. Мұндай шығындар үшін қарыз қаражат қажет болғандардың үлесі 34–37% құрады.
2026 жылы зейнеткерлер арасында қаржылық осалдық көрсеткіші 41,2%-ға жетті. Бұл жас топтары арасындағы ең жоғары мән. 29 бен 38 жас аралығындағы респонденттер санатында 71,5% жерлеуді қарызсыз төлей алатындарын хабарлады.
РИТУАЛДЫҚ ҚЫЗМЕТТЕР КӨЛЕМІ ҚАНША ӨСТІ
Көрсетілген ритуалдық қызметтердің жалпы құны 2024 жылы 6,4 млрд теңгеден 2025 жылы 22,2 млрд теңгеге дейін өсті.
Атап айтқанда, 2025 жылы жерлеу бюроларының қызметтері 7,4 млрд теңгені, ал жерлеу және кремация қызметтері 14,8 млрд теңгеден астам құрады. Жекелеген жылдары көрсеткіштердің күрт өзгеруі ритуалдық саладағы кәсіпкерлердің көлеңкеден ішінара шығуына байланысты болуы мүмкін екендігі атап өтіледі.
Сонымен қатар, 22,2 млрд теңге отбасылардың барлық шығындарын көрсетпейді. Статистикаға жерлеу құрал-жабдықтарына, киімге, кілемдер мен табыттарға кеткен шығындар, сондай-ақ ас беру шығындары кірмейді, өйткені соңғылары қоғамдық тамақтандыру саласында есепке алынады.
РИТУАЛДЫҚ ҚЫЗМЕТТЕРГЕ БАҒАЛАР ҚАЛАЙ ӨЗГЕРДІ
Ритуалдық қызметтерге тұтыну бағаларының индексі 2022 және 2023 жылдары айтарлықтай өсті — тиісінше 114,7% және 120,6%-ға дейін. Кейіннен өсу қарқыны төмендеді: 2025 жылдың қорытындысы бойынша көрсеткіш 106%-ды, ал 2026 жылдың қаңтар–шілдесінде — 106,6%-ды құрады.
Өңірлер бойынша динамика әртүрлі. Мысалы, Ақтөбе облысында ритуалдық қызметтер 2026 жылдың қаңтар–шілдесінде 20%-ға қымбаттады. Абай, Ақмола, Павлодар, Солтүстік Қазақстан және Ұлытау облыстарында, сондай-ақ Астанада осы кезеңде қымбаттау тіркелген жоқ.
НЕЛІКТЕН ШЫҒЫНДАР ҚАРЫЗ ЖҮКТЕМЕСІНЕ АЙНАЛАДЫ
2026 жылы Қазақстанның ірі қалаларында стандартты жерлеудің құны шамамен 250–600 мың теңгені құрайды. Сонымен қатар, егер отбасы көп қонақпен ас беруді ұйымдастырса, шығындар жоғары болуы мүмкін.
Сонымен бірге сұралғандардың 17,5%-ы 30–40 мың теңге көлеміндегі күтпеген шығындарды да қаржылық қиындықсыз жаба алмайтындарын хабарлады. Зейнеткерлер арасында мұндай респонденттер 21%-ды құраса, 29 бен 38 жас аралығындағы адамдар арасында — 14,2%.
Осылайша, сауалнама деректері халықтың едәуір бөлігі үшін тіпті салыстырмалы түрде аз көлемдегі жоспардан тыс шығындар қаржылық проблемаға айналатынын көрсетеді.
КОНТЕКСТ
Қазақстанның зейнеткерлері жиһаз сатып алу, күтпеген шығындарды төлеу, демалыс және базалық қажеттіліктерге жатпайтын басқа да шығындар кезінде қаржылық шектеулерге тап болады. Бұл туралы 2026 жылғы халықтың өмір сапасын іріктеп зерттеу нәтижелері куәландырады.
