Құрылтай депутаты Руслан Идрисов Қазақстандағы шағын азық-түлік дүкендерін мемлекеттік қолдауды кеңейтуді ұсынды. Оның пікірінше, ірі сауда желілеріне арналған қолданыстағы жеңілдіктер жүйесі ауыл тұрғындары мен шағын бизнестің мүдделерін ескермейді.
ДЕПУТАТ НЕГЕ ШАҒЫН ДҮКЕНДЕРДІ ҚОЛДАУДЫ ЖАҚТАДЫ
Руслан Идрисов мемлекеттік көмектің ірі сауда желілеріне шоғырлануы географиялық теңгерімсіздік тудыратынын мәлімдеді. Оның айтуынша, ауылдық жерлерде 7,5 млн адам, яғни Қазақстан халқының шамамен 40%-ы тұрады, ал ауылдар мен шағын қалаларда «үй маңындағы» форматтағы шамамен 40 мың дүкен жұмыс істейді.
Депутат шағын сауда нүктелері халықты азық-түлікпен қамтамасыз ететінін, оның ішінде төтенше жағдайлар мен пандемия кезеңдерінде де атап өтті. Сонымен қатар, оның пікірінше, қолданыстағы қолдау тетіктері шағын дүкендерге жеңілдікті қаржыландыруға тең қолжетімділікті қамтамасыз етпейді.
ШАҒЫН САУДА БИЗНЕСІ ҚАНДАЙ МӘСЕЛЕЛЕРГЕ ТАП БОЛАДЫ
Депутаттық сауалда премьер-министрдің орынбасары — ұлттық экономика министрі Серік Жұманғаринге Идрисов шағын дүкендерге түсетін қаржылық жүктеме туралы деректерді келтірді.
Оның айтуынша, ауыл кәсіпкерлері азық-түлікті сатып алушыларға жиі қарызға береді. Мұндай берешектің көлемі жекелеген жағдайларда дүкеннің айналым қаражатының 50%-ынан асуы мүмкін.
Қосымша жүктемені қымбат кредиттер туғызады. Сауалда көрсетілгендей, шағын сауда нүктелері үшін коммерциялық қарыздар жылдық 45–48%-ды құрауы мүмкін. Бұл ретте дистрибьюторлар жеткізілімдер үшін жиі толық алдын ала төлемді талап етеді.
Депутат сондай-ақ салықтық және әкімшілік шығыстарға назар аударды. Сауалда келтірілген бағалаулар бойынша, міндетті төлемдер дүкеннің операциялық пайдасының 30–40%-ын құрауы мүмкін.
RESPUBLICA ҚАНДАЙ ШАРАЛАРДЫ ҰСЫНДЫ
Үкіметке жолдаған үндеуінде Respublica фракциясы шағын азық-түлік дүкендерін қолдаудың төрт шарасын ұсынды. Атап айтқанда, депутаттар бүкіл ел бойынша шағын азық-түлік саудасы үшін салық ставкасын 2%-ға дейін төмендетуді, сондай-ақ отандық өндірушілердің өнімдерін сатып алу шартымен жеңілдікті айналым қаржыландыру бағдарламаларын кеңейтуді жақтады.
Сонымен қатар, фракция шағын дүкендерге әлеуметтік маңызы бар азық-түліктерді жеңілдікті көтерме сатып алуға қолжетімділік берілмейінше, сауда үстеме бағасын асырғаны үшін айыппұлдарды уақытша тоқтатуды ұсынды. Тағы бір бастама әлеуметтік маңызы бар және басқа да негізгі азық-түлік өнімдерін сату кезінде қолма-қол ақшасыз төлемді қабылдау (эквайринг) үшін банк комиссиясын 0,5% деңгейімен шектеуді көздейді.
ҚОЛДАНЫСТАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК ҚОЛДАУ ШАРАЛАРЫ ТУРАЛЫ НЕ БЕЛГІЛІ
2025 жылы жалпы сомасы 67,5 млрд теңгеге 458 жоба субсидия алды. 2026 жылға 10 млрд теңге көзделген, оның 6,4 млрд теңгесі жаңа жобаларға арналған.
Сонымен қатар, әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының 31 атауына бағаны тіркеу тетігі жұмыс істейді.
Идрисовтің пікірінше, мемлекеттік көмекті бөлу кезінде тек ірі сауда желілерін ғана емес, ауылдық аудандардың халқына қызмет көрсететін шағын дүкендерді де ескеру қажет.
КОНТЕКСТ
Мамырда сауда және интеграция министрі Арман Шаққалиев ресейлік журналистердің Қазақстандағы тауарлар құны туралы ескертпелеріне түсініктеме берді.
Оның айтуынша, Қазақстандағы сатып алулардың едәуір бөлігі базарларға, көтерме сауда нүктелеріне және үй маңындағы дүкендерге тиесілі. Ол тұрғындардың күнделікті сатып алулар үшін жаяу жететін дүкендерді тұрақты пайдаланатынын, алайда негізгі сатып алуларды жиі базарлар мен сауда алаңдарында жасайтынын атап өтті, бұл премиум сегментке қарағанда тауарларды қолжетімді бағамен сатып алуға мүмкіндік береді.
