В Қостанайда соңғы жылдардағы ең ірі қылмыстық істердің бірі аяқталды — сот 2,5 млрд теңгеден астам сомаға мемлекеттік субсидиялар ісі бойынша 30 адамды кінәлі деп таныды. 2024 жылдан басталған процесс аймақтағы ең ұзаққа созылған сот процестерінің бірі болып, бизнеске де, мемлекеттік құрылымдарға да әсер етті.
СОТ НЕНІ АНЫҚТАДЫ
Сот 2021 жылғы желтоқсаннан бастап 2023 жылғы маусымға дейін айыпталушылар мал шаруашылығы мен ет өңдеуді дамытуға бөлінген субсидияларды ұрлау схемасын жүзеге асырғанын анықтады.
Іске қатысушылар қатарында — «BEEFSTREAM» ЖШС және «BEEF EXPORT GROUP» ЖШС директоры, осы компаниялардың қызметкерлері, басқа ЖШС басшылары, шаруа қожалықтарының басшылары, жеке кәсіпкер, ветеринария мамандары және облыс әкімдігінің ауыл шаруашылығы және жер қатынастары басқармасының қызметкерлері бар.
ҚАНДАЙ ЭПИЗОДТАР АНЫҚТАЛДЫ
Сот бірнеше негізгі эпизодтарды тіркеді:
- ет комбинатын салу кезінде 1 млрд 197,5 млн теңге инвестициялық субсидияны ұрлау. Кәсіпорынның мәлімделген қуаттылыққа сәйкес келмейтіні, ал құжаттардың жалған екені анықталды;
- талаптарға сәйкес келмейтін немесе тек құжат бойынша ғана бар мал туралы жалған мәліметтерді ресімдеу арқылы 354 млн теңгеден астам субсидияны заңсыз алу;
- «әуедегі» малды ресімдеу есебінен 1 млрд 25 млн теңгені ұрлау. Жалған мәліметтер үшін қатысушылар бір бас малға 8-10 мың теңге алып отырған.
САРАЛАУ ЖӘНЕ ТАРАПТАРДЫҢ ҰСТАНЫМЫ
Айыпталушылардың әрекеттері ҚР Қылмыстық кодексінің бірқатар баптары бойынша сараланды, оның ішінде ҚК-нің 190-бабы 4-бөлігі («Аса ірі көлемдегі алаяқтық»), ҚК-нің 218-бабы 3-бөлігі («Қылмыстық жолмен алынған ақша мен мүлікті заңдастыру»), ҚК-нің 245-бабы 3-бөлігі («Салық төлеуден жалтару»), сондай-ақ ұйымдасқан топ, парақорлық және құжаттарды жалған жасауға байланысты баптар бар.
Процесс барысында айыпталушылардың бір бөлігі кінәсін мойындамады, бір бөлігі ішінара мойындады. Бірқатар қатысушылар кінәсін толық мойындап, бас бостандығынан айырумен байланысты емес жаза тағайындауды сұрады.
ҚАНДАЙ ЖАЗАЛАР ТАҒАЙЫНДАЛДЫ
Сот барлық айыпталушыларды кінәлі деп танып, әрқайсысының рөлін және жеңілдететін мән-жайларды ескере отырып жаза тағайындады.
«BEEFSTREAM» ЖШС және «BEEF EXPORT GROUP» ЖШС директорына 14 жыл бас бостандығынан айыру, 10 жыл мерзімге басшылық лауазымдарды атқаруға тыйым салу және өмір бойы мемлекеттік қызметте болуға тыйым салу жазасы тағайындалды.
Басқа үкімдер мыналарды қамтиды:
- ЖШС біреуінің директорына — 10 жыл бас бостандығынан айыру;
- бухгалтерге — 9 жыл бас бостандығынан айыру;
- ветеринария станциясының қызметкеріне — 8 жыл бас бостандығынан айыру;
- директордың орынбасарына — 7 жыл бас бостандығынан айыру;
- кәсіпорын қызметкеріне — 6 жыл бас бостандығынан айыру;
- ауыл шаруашылығы басқармасының қызметкеріне — 5 жыл 6 ай бас бостандығынан айыру.
Шаруа қожалықтарының басшыларына 5 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру мерзімдері тағайындалды.
Қатысушылардың бір бөлігі 1 жылдан 4 жылға дейін шартты мерзім алды немесе амнистия бойынша жазадан босатылды. Кейбір адамдар ескіру мерзімінің өтуіне байланысты қылмыстық жауапкершіліктен босатылды. Бір жағдайда іс айыпталушының қайтыс болуына байланысты тоқтатылды.
МҮЛІК ПЕН ҚАРАЖАТ БОЙЫНША ШЕШІМДЕР
Сот жәбірленушілердің азаматтық талап-арыздарын қанағаттандырып, үкім орындалғанға дейін сотталғандардың мүлкіне тыйым салуды сақтады.
Сондай-ақ алынған қаражатты: $1,3 млн, €4 мыңнан астам және 600 млн теңгеден астам «BEEF EXPORT GROUP» ЖШС шоттарындағы ақшаны мемлекет кірісіне айналдыру ұйғарылды.
Үкім заңды күшіне енген жоқ.