2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап Қазақстанда топырақты қорғау жөніндегі жаңа талаптар күшіне енеді. Жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылар жердің бұзылуына байланысты жұмыстар кезінде топырақтың құнарлы қабатын сақтау бойынша шаралар қабылдауға міндетті.
ҚАНДАЙ ТАЛАПТАР КҮШІНЕ ЕНЕДІ
Zakon.kz хабарлағандай, жаңа нормалар 2026 жылғы 8 шілдедегі № 341-VIII «Топырақты қорғау туралы» Заңның күшіне енуіне байланысты. Құжат топырақтың құнарлы қабатын алу, сақтау және пайдалану талаптарын белгілейді.
Сондай-ақ түзетулер ҚР Экологиялық кодексінің 238-бабына енгізілді. Енді жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылар жердің бұзылуына байланысты жұмыстарды жүргізу кезінде құнарлы қабатты алуды, сақтауды және пайдалануды қамтамасыз етуге тікелей міндетті.
ҚҰРЫЛЫС ЖӘНЕ БАСҚА ЖҰМЫСТАРҒА ҚАТЫСТЫ
Топырақ жамылғысын бұзатын құрылыс және басқа да жұмыстар кезінде құнарлы қабатты уақтылы алып, оның сапасының нашарлауын болдырмайтын жағдайларда сақтау қажет.
«Топырақты қорғау туралы» Заңның 21-бабы алынған құнарлы қабаттың бұзылған жерлерді рекультивациялауда, ауыл шаруашылығы және өнімділігі төмен жерлердің сапасын жақсартуда, деградацияға ұшыраған топырақты қалпына келтіруде, сондай-ақ гигиеналық нормативтер сақталған кезде елді мекендерді көгалдандыру мен абаттандыру үшін пайдаланылуы мүмкін екенін көздейді.
Алынған құнарлы топырақ қабатын Қазақстаннан тыс жерге шығаруға тыйым салынады.
ҚАНДАЙ ЖАУАПКЕРШІЛІК КӨЗДЕЛГЕН
Жерді қорғау жөніндегі міндеттерді орындамағаны үшін ҚР ӘҚБтК-нің 339-бабына («Жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылардың жер учаскелерін пайдалану жөніндегі міндеттерін орындамауы») сәйкес жауапкершілік көзделген.
Жеке тұлғалар үшін ескерту немесе 5 АЕК мөлшерінде айыппұл көзделген, бұл 2026 жылы 21 625 теңгені құрайды. Жыл ішінде қайталанған бұзушылық кезінде айыппұл мөлшері екі есе артады.
Шағын кәсіпкерлік субъектілері мен коммерциялық емес ұйымдар үшін айыппұл 10 АЕК, орта кәсіпкерлік үшін — 20 АЕК, ірі бизнес үшін — 50 АЕК құрайды.
Жер қойнауын пайдаланушылар үшін жеке талаптар белгіленген. Топырақтың құнарлы қабатын жоғалту немесе бүлдіру салдарынан ірі залал келтірілген кезде ҚР ҚК-нің 333-бабы («Жер қойнауын қорғау және пайдалану қағидаларын бұзу») бойынша жауапкершілік туындауы мүмкін.
