Қазақстан жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) деңгейі бойынша посткеңестік кеңістіктегі елдер арасында көшбасшы орынға ие болып, осы көрсеткіш бойынша Ресей мен Қытайды басып озды. 2025 жылдың қорытындысы бойынша көрсеткіш бір адамға шаққанда $14,7 мыңды құрады.
БАСҚА ЕЛДЕРМЕН САЛЫСТЫРУ
Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) деректері бойынша, Қазақстан жан басына шаққандағы ЖІӨ көрсеткіші бойынша Ресейден ($14,2 мың) және Қытайдан ($13,6 мың) жоғары нәтиже көрсетті.
Орталық Азияда екінші орынды Түрікменстан ($13,3 мың) иеленді, одан кейін:
- Өзбекстан ($3,5 мың)
- Қырғызстан ($2,7 мың)
- Тәжікстан ($1,4 мың)
ТМД елдері арасында Қазақстан сондай-ақ:
- Грузияны ($9,5 мың)
- Арменияны ($8,8 мың)
- Молдованы ($8,2 мың)
- Беларусьті ($7,8 мың)
- Әзірбайжанды ($7,6 мың)
- Украинаны ($6,2 мың)
басып озды.
Тек Балтық елдерінде ғана көрсеткіштер жоғары тіркелді: Эстония ($32,7 мың), Литва ($30,8 мың) және Латвия ($24,3 мың).
ЭКОНОМИКАНЫҢ ӨСУІ ҚАЛАЙ ТҮСІНДІРІЛЕДІ
ХВҚ хабарлағандай, жан басына шаққандағы ЖІӨ есебі ағымдағы бағамен жүргізіледі және экономикалық әл-ауқат пен сатып алу қабілетінің деңгейін көрсетеді.
Қордың сарапшылары Қазақстанның нәтижелерін бірқатар факторлармен байланыстырады:
- табиғи ресурстардың айтарлықтай қоры;
- энергия мен пайдалы қазбалардың экспорты;
- шикізатты және жоғары қосылған құны бар өнімді қайта өңдеуді дамыту.
«Қазақстанның мықты позициялары пайдалы қазбалардың айтарлықтай қорымен қамтамасыз етіледі, ал энергия ресурстары мен шикізат экспорты өсудің негізгі драйвері болып қала береді», – делінген есепте.
Қосымша атап өтілгендер:
- бизнес ортаны реформалау;
- шетелдік инвестициялардың ағыны;
- инфрақұрылымды жаңғырту.
Мемлекеттік шығыстар көлікке, логистикаға, технологияларға, білімге, денсаулық сақтауға және әлеуметтік қызметтерге бағытталады, бұл ішкі сұраныс пен еңбек өнімділігін қолдайды.
МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҚ
ХВҚ есебінде Қазақстан экономикасының тұрақтылығы төмен инфляциямен, теңгенің тұрақты бағамымен, сондай-ақ теңгерімді бюджетпен қамтамасыз етілетіні атап өтілген.
Ұлттық банк пен үкіметтің саясаты жаһандық экономикалық сын-қатерлер жағдайында да тұрақтылықты сақтауға ықпал ететіні жеке атап өтілген.
МӘНМӘТІН ЖӘНЕ МАҢЫЗЫ
Жан басына шаққандағы ЖІӨ көрсеткіші елдің экономикалық дамуының орташа деңгейін көрсетеді. ХВҚ деректері бойынша, Қазақстан номиналды түрде посткеңестік кеңістіктегі ең қамтамасыз етілген экономикалардың бірі ретінде өз позициясын сақтап отыр.
Сонымен қатар, елдер арасындағы өсу қарқынындағы айырмашылықтар экономикалық дамудың әртүрлі модельдерін көрсетеді: кейбір мемлекеттер төмен базадан жылдам өсуді көрсетеді, ал басқалары ұзақ кезең бойы жоғары деңгейді ұстап тұрады.