Қазақстан ақпарат ағып кетулеріне байланысты дерекқорлар жарияланымдарының саны бойынша Орталық Азияда бірінші орынды иеленді. Елге осындай жағдайлардың 57%-ы тиесілі болды, ал жалпы құпиялылығы бұзылған жазбалар көлемі бойынша Қазақстан Тәжікстаннан кейін екінші орында тұр.
ДЕРЕКТЕР АҒЫП КЕТУЛЕРІ ҚАЛАЙ БӨЛІНДІ
F6 компаниясының деректері бойынша, 2025 жылы және 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында әлемде 164 бірегей жарияланым шеңберінде 600 млн құпиялылығы бұзылған жазбадан астамы анықталды. Орталық Азияға 257 млн жол, яғни әлемдік көлемнің үштен бірінен астамы тиесілі болды.
Құпиялылығы бұзылған деректер көлемі бойынша Тәжікстан алдыңғы қатарда болды — шамамен 217 млн жол, немесе аймақтық көлемнің 84%-і. Қазақстанға шамамен 25 млн жол (10%), Өзбекстанға — 15 млн (6%) тиесілі болды.
НЕГЕ ҚАЗАҚСТАН ЖАРИЯЛАНЫМДАР САНЫ БОЙЫНША БІРІНШІ БОЛДЫ
Деректер көлемін емес, жарияланымдар санын есептесе, Қазақстан 57% көрсеткішімен аймақта бірінші орынды иеленді. Өзбекстанға жағдайлардың 29%-ы, Тәжікстанға — 14%-і тиесілі болды.
Жарияланымдар саны мен деректер көлемі арасындағы айырмашылық бір жарияланымның ірі дерекқорды қамтуы мүмкін екендігіне байланысты. Дерекқордың бір жолы бірнеше түрдегі жеке ақпаратты — аты-жөні мен электрондық поштадан бастап паспорт деректері мен құпия сөздерге дейін қамтуы мүмкін.
ҚАНДАЙ САЛАЛАР ЕҢ КӨП ЗАРДАП ШЕКТІ
Орталық Азияда құпиялылығы бұзылған деректер жарияланымдарының басты нысаны мемлекеттік сектор болды. Оған аймақтағы барлық құпиялылығы бұзылған жазбалардың 96%-ы тиесілі болды, бұл негізінен Тәжікстандағы 217 млн жол көлеміндегі бір ірі ақпарат ағып кетуіне байланысты.
Тағы 3% жазба білім беру саласына тиесілі болды, оның ішінде Қазақстанның білім беру платформаларынан 8,5 млн жазба бар. Жарияланымдар санын есептеу кезінде бөлініс басқаша көрінеді: мемлекеттік секторға жағдайлардың 43%-і, білім беруге — 29%-ы, қаржы саласына — 28%-і тиесілі болды.
МАМАНДАР НЕНІ ҰСЫНАДЫ
F6 компаниясында тек ірі оқиғалар ғана емес, тәуекелдер тудыратынын атап өтеді. Тұрақты ұсақ ақпарат ағып кетулері де компаниялар мен пайдаланушыларға қауіп төндіруі мүмкін.
Ұйымдарға қауіпсіздікті жүйелі түрде тексеріп тұру, құпиялылығы бұзылған есептік деректерді қадағалау және оқиғаларға әрекет ету жоспарларын алдын ала дайындау ұсынылады.
КОНТЕКСТ
Бұған дейін даркнет-форумның shymzz13 тегі бар пайдаланушысы Қазақстанның 15 млн тұрғынының жеке деректерін қамтитын базаны сатуға қойған. Сатушы ақпаратты мемлекеттік eGov қызметін бұзғаннан кейін алғанын мәлімдеді.
Кейінірек жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі жүйелердің бұзылмағанын мәлімдеді. Ведомствоның деректері бойынша, ұсынылған мұрағат eGov инфрақұрылымына қатысы жоқ кездейсоқ файлдар мен суреттерден тұрды.
Халықаралық фактчекинг қауымдастығының (GFCN) сарапшылары атап өткендей, жарияланым ірі ақпарат ағып кетулері туралы расталмаған хабарламалардың интернетте қаншалықты жылдам таралуының мысалы болды.
