Қазақстандықтардың жеке деректері ресейлік әуе билеттерін брондау жүйесін бұзғаннан кейін ашық қолжетімділікке шықты.
Telegram-арнасының «Выход к морю» деректері бойынша, желіге қазақстандықтардың 2007 жылдан 2023 жылға дейінгі ішкі рейстері туралы мәліметтер тарады, оларда Air Astana, Scat, Qazaq Air және Bek Air әуекомпанияларының ұшақтарындағы 700 мыңға жуық рейс туралы ақпарат бар. Базада Қазақстан азаматтарының ресейлік әуекомпаниялардың лайнерлеріндегі халықаралық рейстері туралы да мәліметтер бар. Таратылған файлдар жолаушылардың деректерін, олардың құжат нөмірлерін, телефон нөмірлерін және электрондық пошта мекенжайларын қамтиды.
Мысалы, осы ақпараттың жария болуынан кейін былтырғы маусым айында Qazaq Air әуекомпаниясының Астана — Түркістан бағыты бойынша бір рейсімен Мәжілістің бірнеше депутаты: Альберт Рау, Айдос Сарым, Мұрат Әбенов және Жигули Дайрабаев ұшқаны белгілі болды.
«Сол рейспен «Қазақстан» мемлекеттік телерадиокомпаниясының басқарма төрағалары Ләззат Танысбай, қазақтілді блогер Алексей Лодочников, сенатор Бибігүл Жексенбай және тағы жиырмаға жуық адам ұшты. Дәл осы күні Түркістанда Ұлттық құрылтай ашылған болатын», - делінген хабарламада.
Белгілі болғандай, бұл мәліметтер желіде былтырғы ресейлік «Leonardo» және «Сирена-Трэвел» жүйелерінен ақпараттың жария болуынан кейін пайда болды. Оларды украиндық KibOrg тобының хакерлері бұзған. Осының арқасында олар 664 млн рейс туралы ақпаратқа қол жеткізген.
«Олар бірден бүкіл базаны желіге салмайтындарын мәлімдеді. Қолжетімді жолдардың санына қарағанда, қазір ақпараттың 10% -дан азы ашылған. Жақын уақытқа дейін бұл база тек ресейліктер туралы ақпаратты қамтиды деп есептелді, бірақ біздің анықтауымызша, бұл олай емес. Қазақстандықтардың деректерінен бөлек, онда Қырғызстан, Өзбекстан, Беларусь және басқа да посткеңестік елдердің азаматтары туралы мәліметтерді табуға болады», - делінген хабарламада.
«Сирена» кеңестік кезеңде әуе билеттерін брондау деректерін беру және өңдеуге арналған әзірлеме екені атап өтіледі. Ресейде оның құқықтық мирасқоры «Сирена-Трэвел» жүйесі болды.
«Сол жүйе, ақпараттың жария болуы растағандай, Қазақстанда кемінде 2023 жылға дейін қолданылған (бәлкім, қазір де қолданылады), ал қазақстандық жолаушылар туралы мәліметтер Ресейдегі бірыңғай деректерді өңдеу орталығына берілген. Қырымды аннексиялауға және Украинаға басып кіруге дейін ресейліктер «Сиренаның» шетелдік аналогтарын да қолданған, бірақ енгізілген санкциялардан кейін толығымен өз әзірлемелеріне көшуге шешім қабылдады. 2022 жылы «Сирена-Трэвел» Leonardо әуе билеттерінің деректерін өңдеудің тағы бір жүйесін іске қосты. Бір жылдан кейін ол да бұзылды», - делінген хабарламада.
Қазір Ресейде «Сирена-Трэвел» және Leonardо жүйелерін бұзуға байланысты қылмыстық іс тергеліп жатыр. Күдіктілер ретінде «Сирена-Трэвел» бас директорының орынбасарлары Игорь Ройтман және Александр Кальчук өтіп жатыр.
Олар «Ресейдің сыни ақпараттық инфрақұрылымындағы қорғалатын компьютерлік ақпаратты пайдалану, сақтау, өңдеу және беру ережелерін бұзу» деп айыпталуда.
Еске салайық, қараша айында ішкі істер министрлігінде жаңа бейінді киберқылмысқа қарсы күрес департаменті құрылды. Департамент киберқауіптерді анықтау және ашумен, сондай-ақ олармен күресу бойынша стратегиялық қадамдарды әзірлеумен айналысатыны хабарланған болатын.