«Bal halal» ЖШС директоры ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыруға бөлінген 945 млн теңгені жымқырды деп күдіктелуде. Компания инновациялық макарон өнімдері мен байытылған ұн өндіруге миллиардтан астам теңге алған. Күдікті қамауда отыр.
КОМПАНИЯ ҚАРЖЫЛАНДЫРУДЫ ҚАЛАЙ АЛДЫ
Қаржылық мониторинг агенттігінің (ҚМА) деректері бойынша, 2023–2024 жылдары «Bal halal» ЖШС «Ғылым қоры» АҚ-тан төрт жобаны іске асыруға 1,15 млрд теңге алды.
Ақша жабдық сатып алуға, үй-жайларды дайындауға, шикізат алуға және өсімдік шикізаты мен микронутриенттермен байытылған ұннан макарон өнімдерін өндіруді бастауға арналған болатын.
Алайда тергеу эксперименттері сатып алынған жабдықтың жобаларда көзделген өнімді шығаруға мүмкіндік бермейтінін көрсетті.
АҚША ҚАЛАЙ ШЫҒАРЫЛДЫ
Тергеу нұсқасы бойынша, қаражатты шығару үшін аффилиирленген тұлғаларға тіркелген «SMART 15» ЖШС пайдаланылған. Жабдық пен қызметтерге ақы төлеу кейпінде компанияның шоттарына 736,4 млн теңге аударылған.
Болжамды схемаға сондай-ақ «Фабрика рекламы Шымкент» ЖШС, «Jana tan» ЖШС және «Sisters Brand KZ» ЖК қатысқан.
Тергеу анықтағандай, ақшаны қолма-қол ақшаға айналдырғаннан кейін күдікті «Bal halal» шоттарына 88,5 млн теңге салған. Бұл ақша компанияның жобаларды қаржыландыруға қосқан өз үлесі ретінде көрсетілген.
ҒЫЛЫМ ҚОРЫ ЖОБАЛАРДЫ ҚАЛАЙ БАҚЫЛАДЫ
ҚМА деректері бойынша, мемлекеттік қаражаттың пайдаланылуын бақылау формальды болған. Мониторингтік топтардың мүшелері өндірістік нысандарға бармай және орындалған жұмыстарды тексермей-ақ актілерге қол қойған.
Бұл ретте құжаттарды «Bal halal» қызметкерлерінің өздері дайындаған, ал мониторингтік топтардың өкілдері оларға қол қойған. Осылайша ақшаның жұмсалуын бақылау көрінісі жасалған.
ТЕРГЕУ ҚАНДАЙ ЗАЛАЛ АНЫҚТАДЫ
Тергеудің бағалауы бойынша, жалпы залал 945 млн теңгені құрады.
Компания директоры қамауда отыр. Сот сондай-ақ күдіктінің 830 млн теңгеге мүлкін тәркілеуге санкция берді.
Тәркілеуге бес жер учаскесі, төрт автокөлік, Астанадағы пәтер, коммерциялық үй-жай және зергерлік бұйымдар түсті.
Тергеу аяқталды. ҚМА істің басқа мән-жайларын ҚР ҚІЖК-нің 201-бабына сілтеме жасай отырып, жария етпейді.
БҰРЫН ҚАРЖЫЛЫҚ МОНИТОРИНГ АГЕНТТІГІ НЕ ХАБАРЛАҒАН
Бұрын ҚМА Жоғары аудиторлық палата (ЖАП) жүргізген ғылыми сала аудитінің нәтижелері туралы хабарлаған. Тексеру 67 млрд теңгеге 149 іске асырылмаған ғылыми тапсырманы, конкурстардың 208 күнге дейін кешігуін және мүдделер қақтығысы қауіптерін анықтады. Атап айтқанда, ғылыми кеңестердің 84 мүшесі бір уақытта 52 млрд теңгеге қаржыландырылатын жобаларға қатысқан.
Сонымен қатар аудиторлар 51 млрд теңгеге қаржылық бұзушылықтарды және 47 млрд теңгеге қаражатты тиімсіз жоспарлау мен пайдалануды анықтады. Аяқталған 141 жобаның тек 38-і ғана тұрақты сатылымды қамтамасыз етті, ал қалған 22 млрд теңгеге 103 жоба күтілетін нәтижелерге қол жеткізген жоқ.
11 қарашадағы Құрылтай отырысында ЖАП төрағасы Әлихан Смайылов Ғылым қорының коммерцияландыру көрсеткіштерін қалай асыра көрсеткенін түсіндірді. Қор 43,6% туралы есеп берген, алайда салыстырмалы есептеу кезінде көрсеткіш 15,7% болды. Үш жылдағы коммерцияландырылған жобалардың саны тек бір жылдағы аяқталған жобалардың санымен салыстырылғаны анықталды. Ғылым министрі Саясат Нұрбек бағалау әдістемесін қайта қарау қажеттігін мойындады.
