2026 жылғы қазанда Дезинформацияға қарсы күрес орталығы Қазақстанда жалған және манипулятивті ақпараттың таралуының 10 жағдайын анықтады. Олардың қатарында — жалған төлемдер, жеке сәйкестендіру нөмірін (ЖСН) өзгерту, әскери рейдтер, төтенше оқиғалар және жаңа мемлекеттік ипотекалық бағдарламалар туралы хабарламалар бар.
ҚАЗАН АЙЫНДА ҚАНДАЙ ФЕЙКТЕР ТАРАЛДЫ
Анықталған хабарламалардың едәуір бөлігі нақты оқиғалар мен мемлекеттік рәсімдерге негізделген, бірақ ойдан шығарылған мәліметтер немесе қате түсіндірмелер қамтыған.
Атап айтқанда, әлеуметтік желілерде ЖСН-ді өзгерту мүмкіндігі туралы тұжырымдар таратылды. Алайда ішкі істер министрлігі (ІІМ) ЖСН бір рет берілетінін және өзгертуге жатпайтынын түсіндірді.
Сондай-ақ компьютерлік клубтардың жанында әскери комиссариаттардың рейдтер өткізгені туралы хабарламалар пайда болды. Қорғаныс министрлігінде азаматтарға әскери шақыру туралы, оның ішінде SMS-хабарламалар және eGov жеке кабинеті арқылы хабарланатынын түсіндірді.
Жекелеген фейк Алматының сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін басқа компанияға беруге қатысты болды. Шын мәнінде, «Алматы Су» МКК қалыпты режимде жұмысын жалғастырып, қалалық желілердің операторы болып қала береді.
НАҚТЫ ОҚИҒАЛАРҒА ЖАЛҒАН МӘЛІМЕТТЕР ҚОСЫЛДЫ
Тағы үш жағдай шын мәнінде болған оқиғаларға қатысты болды, бірақ интернетте олар сенімсіз мәліметтермен сүйемелденді.
Шымкенттегі Қайрат Нұртастың концертінен кейін бірнеше адамның қаза тапқаны және 100-ден астам адамның зардап шеккені туралы ақпарат таратылды. Қаланың денсаулық сақтау басқармасының деректері бойынша, медициналық көмекке сегіз адам жүгінді. Жетеуі үйлеріне жіберілді, бір келуші — 18 жастағы қыз — ауруханаға жатқызылды. Оның жағдайы мамандардың бақылауында болды.
Ерекше қауіпті инфекциялар ұлттық ғылыми орталығының әкімшілік ғимаратындағы өрт те расталмаған хабарламалардың таралуына себеп болды. Атап айтқанда, оқиғаны Ресейдегі оба жағдайларымен байланыстыруға тырысты. Денсаулық сақтау министрлігі мамандандырылған зертханалар зардап шекпегенін, ал зертханалық жұмыстарға арналған үй-жайларға өрт тимегенін хабарлады.
Тағы бір хабарлама халықаралық оқу-жаттығулардан кейін қайтып оралмаған әскери техникаға қатысты болды. Қорғаныс министрлігінің ақпараты бойынша, оқу-жаттығулар аяқталғаннан кейін 2026 жылғы 6 қазанда техника тұрақты орналасу орындарына қайтарылды.
МЕМЛЕКЕТТІК РӘМІЗДЕРДІ АЛДАУ ҮШІН ҚАЛАЙ ПАЙДАЛАНДЫ
Қазан айында сондай-ақ 5 млн теңгеге дейінгі кредиттер мен айыппұлдарды есептен шығаруға уәде беретін жарияланымдар анықталды. Бейнелер TikTok-та таратылып, онда Қазақстанның мемлекеттік елтаңбасы мен туы, сондай-ақ ресми порталды имитациялайтын сайтқа сілтеме пайдаланылды.
Өтемақы мақұлданғаннан кейін пайдаланушыға Telegram арқылы авторизациялау ұсынылды. Нәтижесінде мұндай авторизация үшінші тұлғаларға пайдаланушының аккаунтына, хат-хабарларына және байланыстарына қол жеткізуге мүмкіндік берді.
Орталықта Қазақстанның мемлекеттік органдарының ресми сайттары .gov.kz домендік аймағында орналасатыны еске салынды.
Манипуляцияның тағы бір түрі мұғалімдер, дәрігерлер және мемлекеттік қызметшілер үшін арнайы ипотекалық бағдарламаларға қатысты болды. Жарнамалық жарияланымдар осы кәсіп өкілдері үшін жекелеген мемлекеттік бағдарламалар жұмыс істейтіні туралы әсер қалыптастырды. Алайда мұндай ұсыныстардың артында көбінесе ипотекалық заемдарды рәсімдеу бойынша ақылы кеңес беретін компаниялар тұр.
ШЫНАЙЫ ФОТОСУРЕТТЕР МЕН БЕЙНЕЛЕР ҚАЛАЙ ПАЙДАЛАНЫЛДЫ
Әлеуметтік желілердің шетелдік сегментінде Қазақстан Қарулы күштерінің Арнайы операциялар күштері сарбаздары түсірілген бейнежазба шет мемлекеттер арасындағы қарулы қақтығыс кадрлары ретінде ұсынылды.
Алайда Қорғаныс министрлігі бейнеде 2026 жылдың маусымнан тамызға дейін Жетісу облысындағы «Көктал» полигонында өткен әскери қызметшілердің оқу-жаттығу жиындары түсірілгенін нақтылады.
Сонымен қатар, жалған аккаунттардан бір типті жарияланымдардың жаппай орналастырылуы анықталды. Құқыққа қарсы әрекеттерге, оның ішінде рұқсат етілмеген митингілерге қатысуға қоғамдық қолдау көрсету көрінісін жасау үшін әлеуметтік желілердегі нақты адамдардың фотосуреттері пайдаланылды.
