Алматы әскери сотында Жетісу облысы Алакөл ауданы Үшарал қаласының тұрғыны — Әсем Қарсыбаеваның жарақат алу фактісі бойынша қылмыстық іс қаралуда. 2024 жылғы маусымда әйел адам оқу-жаттығу атысы өткізілетін әскери полигонның жанында оқ жарақатын алған.
Ratel.kz мәліметіне сәйкес, айыпталушылар лавкасында ҚР ҰҚК Шекара қызметінің 2484 әскери бөлімінің мерзімді қызметтегі санитарлық қызмет ефрейторы Ерлан Бердібек отыр. Оған ҚК-нің 453-бабы 2-бөлігі — «Қызметке немқұрайлы қарау, ауыр зардаптарға әкеп соқты» бойынша айып тағылды.
Тергеу нұсқасы бойынша, бекетте бақылаушы міндетін атқарған Ерлан Бердібек атыс қауіпті аймағында бөгде адамдардың пайда болғанын байқамаған. Зардап шеккен әйелдің айтуынша, ол күйеуімен бірге полигонға жақын орналасқан өзен жағасында демалып жүрген. Полигонға дейінгі қашықтық 1,7 км құраған. Әйел аталған аумақта ешқандай қоршау немесе ескерту белгілері болмағанын, ал келген кезде атыс дыбыстарын естімегенін хабарлаған.
«Біз өзенге түске жақын, сағат 12-лерде келдік, сондықтан таңертең әскерилердің атыс жаттығуы болған, кейін үзіліс болып, үзілістен кейін қайтадан ата бастаған деп болжаймыз. Біз небәрі 10–20 минут демалдық, кенеттен иық тұсымнан қатты ауырсыну сезіндім, тоқ соққандай болды, мен құладым. Күйеуім мені ауруханаға апарды, мен 11 күн реанимацияда жаттым», — деп әңгімелейді Әсем Қарсыбаева.
Белгілі болғандай, Калашников автоматының оғы иықтан өтіп, омыртқаны, қабырғаларды, жұлынды және өкпені зақымдаған. Әйел күрделі операциядан өткен, оған қаражатты (1,5 млн теңге) әскери қызметшілер жинаған. Қарсыбаеваның атап өтуінше, көмек жеке сипатта болған және қорғаныс министрлігі тарапынан ресми төлем болмаған.
Жарақаттар салдарынан зардап шеккен әйел II топтағы мүгедектік алған және қазір тіреу корсетін киюге мәжбүр. Ол үш баланы тәрбиелеп отыр және еңбекке қабілеттілігін жоғалтуына байланысты проблемаларға тап болуда.
Сонымен қатар Қарсыбаева тек ефрейторды ғана емес, жауапкершілікке тартуды талап етеді.
«Оқты мерзімді қызметтегі солдат атқан. Мен тек айыпталушының ғана кінәлі екенімен келіспеймін, себебі ол – қарапайым ефрейтор, ал атыс алаңын офицер қадағалауы керек еді. Сол кезде полигонда бірде-бір офицер болмаған. Бөлімнің жоғары әскери басшылығынан ешкім болған оқиға үшін бізден кешірім сұраған жоқ. Мен әскери бөлімнің жоғары басшылығын жауапкершілікке тартуға қол жеткіземін. Бізді қылмыстық іс материалдарымен таныстырған жоқ, тергеу барысында менің құқықтарым бұзылды», — дейді Әсем Қарсыбаева.
Әскери прокурор Асқар Исаев Ерлан Бердібекке 2,5 жыл бас бостандығынан айыру жазасын сұрап, кінәнің толық көлемде дәлелденгенін көрсеткен. Бұл ретте сот жарыссөзі кезінде журналистерден әскери құпияны құрайтын мәліметтердің болуына сілтеме жасап, сот залынан шығуды өтінген.
Айыпталушының адвокаттары мен өзі ақтау үкімін шығаруды талап етіп, қылмыстық істі тоқтатуды сұрайды. Қорғаушы оқиғаға лауазымды тұлғалардың жауапты болуы керек деп талап етеді.
Адвокаттың мәлімдеуінше, офицерлік құрам атысты бақылауы керек еді, бірақ оның орнына бақылаушылар етіп байланыс құралдары жоқ окопта отырған екі сарбазды тағайындаған. Олардың бірі сотта сол кезде команда беруі керек болған ұялы телефонында балансы жоқ екенін мойындаған.
Сонымен қатар, қорғаушы Бердібектің өзі лауазымды тұлға емес, демек, ҚК-нің 453-бабында көзделген қылмыстың субъектісі бола алмайтынын көрсетеді.
Оқиғадан кейін зардап шеккен әйелдің туыстары полигон маңындағы аумақты тексерген. Олардың айтуынша, жақын жерде адамдар жұмыс істейтін карьер, сондай-ақ жайылымдар орналасқан — яғни, бейбіт тұрғындар үшін әлеуетті қауіп сақталып отыр.